Piraja

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Piraja

Pirhana06.jpg

Utbreiing
Habitat: ferskvatn
Område: Sør-Amerika
Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Actinopterygii
Teleostei
Orden: Characiformes
Familie: Characidae
Serrasalminae
Piranha

Piraja er ei fellesnemning for fleire søramerikanske ferskvassfiskar i karpelaks-familien med markerte, skarpe tenner. Dei er normalt frå 15 til 25 centimeter lange. Navnet «piraja» kjem via spansk piraña eller portugisisk piranha frå tupi-guarani der pirá betyr 'fisk' og sanha eller ranha betyr 'tann'.

Pirajaer lever i elver i Sør-Amerika. Hovudsakleg finst fiskane i Amazonas og i elver i Guyana og Paraguay. Arten Pygocentrus piraya lever i elva Rio São Fransisco i Brasil. Dei lever stort sett av frø og plantemateriale, og som predatorar og åtseletararinsekt og andre fisk.[1]

Nokre av fiskane kan gå til åtak på menneske. Dei har eit ufortent rykte på seg for å vera menneskeetarar, sjølv om visse territorielle artar kan angripa badande menneske for å forsvara territoriet sitt, særleg når vasstanden er låg.[2]

Vandrehistorier om piraja seier at nokre av dei (Pygocentrus nattereri) kan eta alt kjøtet av eit stort dyr, som kveg eller menneske, på nokre sekund. [3] Den amerikanske presidenten Theodore Roosevelt skildra fisken som særs blodtørstig og farleg etter å ha vitja Brasil i 1913, og vore vitne til at fiskar som var blitt fanga i eit lite område i fleire dagar av lokale fiskarar beit sund i ei ku som blei dytta oppi vatnet.[4][5]

Ei anna vandrehistorie frå Brasil fortel at fiskane stimer raskt gjennom elvene og går til åtak på det første kveget som går i vatnet, slik at resten av bølingen kan gå trygt over.[6] Denne åtferda blei funnen å ikkje stemma av forsking utført av Helder Queiroz og Anne Magurran i Biology Letters.[7]

Piraja som blodtørstige fiskar er blitt skildra i fleire filmar, som James Bond-filmen You Only Live Twice frå 1967, Piranha frå 1978, Piranha II: The Spawning frå 1981 og Piranha 3D frå 2010.

Seks piraja-slekter[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. BBC News Online (2 July 2007). «Piranha 'less deadly than feared'». Henta 2 July 2007. 
  2. Mol, Jan H. (2006). «Attacks on humans by the piranha Serrasalmus rhombeus in Suriname». Studies on Neotropical Fauna and Environment 41 (3): 189. doi:10.1080/01650520600630683.  lay summary. Oppgjeve av Engelsk Wikipedia
  3. «Piranhas vermelhas são medrosas e comem vegetais». EcoTerra Brasil. 2004. 
  4. «Can piranhas really strip a cow to the bone in under a minute?». HowStuffWorks. Henta 22 May 2009.  |first1= missing |last1= in Authors list (hjelp)
  5. Howard, Brian Clark, Brian Clark Howard. «13 Scariest Freshwater Fish: Piranha». National Geographic. Henta 4 October 2012.  Oppgjeve av Engelsk Wikipedia.
  6. Gonçalves, Alfredo J. (10 July 2007). «Boi de Piranha». 
  7. Queiroz, Helder and Magurran, Anne E (2005). «Safety in numbers? Shoaling behaviour of the Amazonian red-bellied piranha». Biology Letters 1 (2): 155–7. PMC 1626212. PMID 17148153. doi:10.1098/rsbl.2004.0267. 
  • «Piraja» (14. juni 2012), Store norske leksikon. Henta 9. mai 2014.