Stoney

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.
Stoney
Bruk
Språkkodar
ISO 639-3: sto
Glottolog: ston1242

Stoney, også kalla nakota, nakoda, isga, og tidlegare Alberta Assiniboine, er eit språk i dakotagruppa i mississippidalspråka innafor siouxspråka.[1] Dakotaspråka utgjer eit dialektkontinuum som består av Santee-Sisseton (Dakota), Yankton-Yanktonai (Dakota), Teton (Lakota), Assiniboine, og Stoney.[2]

Stoney er den av dakotadialektane som skil seg mest frå dei andre.[3] Stoney-indianarane er det einaste sioux-folket som bur berre i Canada,[2] og stoney blir snakka av fem ulike grupper i Alberta.[4][5]

Slektskap med assiniboine[endre | endre wikiteksten]

Det næraste slektspråket til stoney er assiniboine.[6] Språka er ikkje innbyrdes forståelege.

Fonologi[endre | endre wikiteksten]

Foneminventaret i Morley Stoney, i Morleyreservatet, er vist her:

Morley Stoney consonants[7]
Bilabial Alveolar Postalveolar Palatal Velar Faryngeal Glottal
Stop ustemt p t k
stemt d g
Affrikat ustemt t͡ʃ
stemt d͡ʒ
Frikativ ustemt s ʃ ħ h
stemt z ʒ ʕ
Nasal m n
Approksimant w j
Morley Stoney-vokalar[7]
Fremre Sentrale Bakre
Høge i, ĩ u, ũ
Midtre e o
Låge a, ã

Samanlikn dette med nakota snakka i Alexis-reservatet:

Konsonantar i stoney snakka i Alexis[8]
Bilabial Dental Palatal Velar Faryngal Glottal
Stops p, pʰ, pʼ t, tʰ, tʼ k, kʰ, kʼ ʔ
Affrikatar t͡ʃ, t͡ʃʰ, t͡ʃʼ
Frikativar s, z ʃ, ʒ x, ɣ h
Nasalar m n
Glidelydar w j
Vokalar i stoney snakka i Alexis[9]
Front Central Back
High i, ī, ĩ u, ū, ũ
Mid e, ē, ẽ o, ō, õ
Low a, ā, ã

Nokre vanlege ord[endre | endre wikiteksten]

ein — wazhi

to — nûm

tre — yamnî

fire — ktusa

fem — zaptâ

mann — wîca

kvinne — wîyâ

sol — wa

måne — hâwi

vatn — mini

Fonologiske skilnader mellom stoney og andre dakotaspråk[endre | endre wikiteksten]

Tabellen viser skilnaden mellom Stoney, Assiniboine, og dei tre sioux-dialektane Lakota, Yankton-Yanktonai and Santee-Sisseton[10][2]

Sioux Assiniboine Stoney
Lakota Vestdakota Austdakota Omsetjing
Yanktonai Yankton Sisseton Santee
Lakȟóta Dakȟóta Dakhóta Nakhóta Nakhóda sjølvnamn
lowáŋ dowáŋ dowáŋ nowáŋ å synge
stadfesting
čísčila čísčina čístina čúsina čúsin liten
hokšíla hokšína hokšína hokšída hokšína hokšín gut
gnayáŋ gnayáŋ knayáŋ hnayáŋ knayáŋ hna overtyde
glépa gdépa kdépa hdépa knépa hnéba kaste opp
kigná kigná kikná kihná kikná gihná trøyste
slayá sdayá sdayá snayá snayá smøre
wičháša wičháša wičhášta wičhášta wičhá mann
kibléza kibdéza kibdéza kimnéza gimnéza bli edru
yatkáŋ yatkáŋ yatkáŋ yatkáŋ yatkáŋ drikke
žé žé at

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Tom referanse? (hjelp) 
  2. 2,0 2,1 2,2 Parks, Douglas R.; DeMallie, Raymond J. (1992). «Sioux, Assiniboine, and Stoney Dialects: A Classification». Anthropological Linguistics 34 (1/4): 233–255. JSTOR 30028376. 
  3. Taylor, Alan R. (1981). «Variation in Canadian Assiniboine». Siouan and Caddoan Linguistics Newsletter. 
  4. Tom referanse? (hjelp) 
  5. Taylor, Alan R. (1981). «Variation in Canadian Assiniboine». Siouan and Caddoan Linguistics Newsletter. 
  6. Tom referanse? (hjelp) 
  7. 7,0 7,1 Tom referanse? (hjelp) 
  8. Tom referanse? (hjelp) 
  9. Tom referanse? (hjelp) 
  10. Tom referanse? (hjelp)  To be precise, Ullrich states that Stoney "is completely unintelligible to Lakota and Dakota speakers", while Assiniboine is not comprehensible to them, "unless they have been exposed to it extensively" (p. 2).

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]