Arameisk skrift

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Trespråkleg vegskilt ved Eradina i Irak med tekst på arameisk, kurdisk og arabisk (dei to sistnemnde med arabisk skrift).

Arameisk skrift er eit alfabet utvilka frå det fønikiske, kjennbart som ei eiga skrift frå runddt 700-talet f.Kr. Arameisk er eit historisk særs viktig alfabet, ettersom det er utgangspunkt for nesten alle moderne skriftsystem frå Midtausten og mange frå Sentral- og Aust-Asia. Alfabetet er bygd opp av konsonantar, men nokre av desse kan også stå for lange vokalar (mater lectionis).

Arameisk skrift blei utbreidd både fordi arameisk var utbreidd som lingua franca i store delar av Midtausten og fordi det var offisielt språk i Det nyassyriske riket og det påfølgjande Akamenideriket. Av moderne skriftsystem er det hebraiske alfabetet likast den offisielle arameiske skrifta frå 400-talet f.Kr. Både utvalet av bokstavar og utforminga deira er svært like.

Det arameiske alfabetet[endre | endre wikiteksten]

Etter A Grammar of Biblical Aramaic, Franz Rosenthal. Formene er slik dei blei brukte i Egypt på 400-talet f.Kr. Names are as in Biblical Aramaic.

Bokstavnamn Utforming Bokstav Tilsvarande bokstav på Lyd
Hebraisk Arabisk Gammalsyrisk Brahmi Nabataeansk Kharosthi
Ālaph Aleph.svg 𐡀 א ا ܐ Brahmi a.svg 01 aleph.svg Kharosthi a.svg /ʔ/; /aː/, /eː/
Bēth Beth.svg 𐡁 ב ﺑـ ܒ Brahmi b.svg 02 bet.svg Kharosthi b.svg /b/, /v/
Gāmal Gimel.svg 𐡂 ג ܓ Brahmi g.svg 03 gimel.svg Kharosthi g.svg /ɡ/, /ɣ/
Dālath Daleth.svg 𐡃 ד د,ذ ܕ Brahmi dh.svg 04 dal.svg Kharosthi dh.svg /d/, /ð/
He0.svg 𐡄 ה ܗ ? 05 ha.svg ? /h/
Waw Waw.svg 𐡅 ו و ܘ Brahmi v.svg 06 waw.svg Kharosthi v.svg /w/; /oː/, /uː/
Zain Zayin.svg 𐡆 ז ز ܙ ? 07 zayn.svg ? /z/
Ḥēth Heth.svg 𐡇 ח ﺧ,ﺣ ܚ ? 08 ha.svg ? /ħ/
Ṭēth Teth.svg 𐡈 ט ط ܛ Brahmi th.svg 09 taa.svg Kharosthi th.svg empatisk /tˤ/
Yudh Yod.svg 𐡉 י ﻳـ ܝ Brahmi y.svg 10 yaa.svg Kharosthi y.svg /j/; /iː/, /eː/
Kāph Kaph.svg 𐡊 כ ך ك ܟܟ Brahmi k.svg 11 kaf.svg Kharosthi k.svg /k/, /x/
Lāmadh Lamed.svg 𐡋 ל ﻟـ ܠ Brahmi l.svg 12 lam.svg Kharosthi l.svg /l/
Mim Mem.svg 𐡌 מ ם ܡܡ Brahmi m.svg 13 meem.svg Kharosthi m.svg /m/
Nun Nun.svg 𐡍 נ ן ن ܢܢ ܢ Brahmi n.svg 14 noon.svg Kharosthi n.svg /n/
Semkath Samekh.svg 𐡎 ס ܣ Brahmi sh.svg 15 sin.svg Kharosthi sh.svg /s/
ʿĒ Ayin.svg 𐡏 ע ﻏ,ﻋ ܥ ? 16 ein.svg ? /ʕ/
Pe0.svg 𐡐 פ ף ﻓـ ܦ Brahmi p.svg 17 fa.svg Kharosthi p.svg /p/, /f/
Ṣādhē Sade 1.svg, Sade 2.svg 𐡑 צ ץ ﺻـ ܨ Brahmi s.svg 18 sad.svg Kharosthi s.svg empatisk /sˤ/
Qoph Qoph.svg 𐡒 ק ﻗـ ܩ Brahmi kh.svg 19 qaf.svg Kharosthi kh.svg /q/
Rēsh Resh.svg 𐡓 ר ر ܪ Brahmi r.svg 20 ra.svg Kharosthi r.svg /r/
Shin Shin.svg 𐡔 ש ﺷ,ﺳ ܫ Brahmi ss.svg 21 shin.svg Kharosthi ss.svg /ʃ/
Tau Taw.svg 𐡕 ת ﺗـ,ﺛـ ܬ Brahmi t.svg 22 ta.svg Kharosthi t.svg /t/, /θ/

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Arameisk skrift

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Denne artikkelen bygger på «Aramaic alphabet» frå Wikipedia på engelsk, den 7. mars 2013.
    • Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
      • Byrne, Ryan. «Middle Aramaic Scripts», Encyclopaedia of Language and Linguistics. Elsevier. (2006)
      • Daniels, Peter T., et al. eds. The World's Writing Systems. Oxford. (1996)
      • Coulmas, Florian. The Writing Systems of the World. Blackwell Publishers Ltd, Oxford. (1989)
      • Shaked, Saul (1987). "Aramaic". Encyclopedia Iranica. 2. New York: Routledge & Kegan Paul. pp. 250–261. p. 251
      • Geiger, Wilhelm; Kuhn, Ernst (2002). Grundriss der iranischen Philologie: Band I. Abteilung 1. Boston: Adamant. pp. 249ff.
      • Naveh, Joseph; Shaked, Shaul (2006). Ancient Aramaic Documents from Bactria. Studies in the Khalili Collection. Oxford: Khalili Collections. ISBN 1-874780-74-9.
      • Ancient Hebrew and Aramaic on Coins, reading and transliterating Proto-Hebrew, online edition. (Judaea Coin Archive)