Kvelv i arkitekturen

Kvelv (ein eller eit kvelv) er i arkitekturen eit bogeforma tak over eit rom, eller ein berande konstruksjon i bogeform, som oftast laga i murverk, stein eller betong, men det finst òg kvelv laga av tre. Den enklaste utgåva av kvelva er tønnekvelva.

Typar av kvelv

• 

  Tønnekvelv

• 

  Seksfasa gotisk ribbekvelv

• 

  Stjernekvelv

• 

  Stjernekvelv, teikning frå Brockhaus Enzyklopädie, 1888

• 

  Kappekvelv, òg kalla klosterkvelv

• 

  Krysskvelv

• 

  Kuppelkvelv

• 

  Eit kvelv kan murast av stein utan å bruke bindemiddel.

• 

  Tønnekvelv i klosterkyrkja Sant Pere de Rodez i Nord-Spania.

• 

  Ei steinkvelvbru, her Åros bru, er bygd etter same prinsipp som eit tønnekvelv
  Foto: Jarle Vines

• 

  Puddefjordsbrua over Puddefjorden i Bergen er ei moderne kvelvbru i betong.

• 

  Kvelv i ruinen av mellomalderkyrkja S:t Nicolai i Visby på Gotland.

• 

  Gotiske kryssribbekvelv i skipet i Cathédrale Notre-Dame de Reims i Reims i Frankrike.

• 

  Taket i skipet i Røros kyrkje er eit tønnekvelv av tre.

Trykket frå kvelvet

Prinsippskisse som syner korleis trykket frå kvelvet i ein romansk (til venstre) og ein gotisk kyrkjebygning vert delt på veggar, søyler og pilarar.

Utvendige pilarar og bogar som støtter kvelvet i kyrkja Notre-Dame de Paris.

Trykket frå eit steinkvelv over rommet i ein bygning rettar seg ikkje berre nedover, men òg til sidene, og må anten takast opp av tjukke og tunge veggar, eventuelt i kombinasjon med søyler, eller som i dei gotiske kyrkjebygningane med sine store vindaugsopningar, òg i kombinasjon med utvendige bogar over til utvendige støttepilarar.

Bakgrunnsstoff

Commons har multimedia som gjeld: Kvelv i arkitekturen