Bjørn Bjørnson

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.png Denne artikkelen kan ha godt av ein språkvask, som reinskar opp målføringa og/eller innfører same språkstilen overalt.
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.
Bjørn Bjørnson
Bjørn Bjørnson 1922.jpg
Fødd15. november 1859
FødestadChristiania
Død14. mai 1942
DødsstadOslo
Verka somjournalist, teaterskodespelar, filmskodespelar, skribent
MorKaroline Bjørnson
FarBjørnstjerne Bjørnson
EktefelleJenny Sandberg Bjørnson, Gina Oselio
Karoline og Bjørnstjerne Bjørnson ca. 1898, med borna (bak frå venstre) Dagny Sautreau, Bjørn Bjørnson, Einar Bjørnson, Erling Bjørnson og Bergliot Ibsen.
Foto: Ludvig Forbech/Nasjonalbiblioteket bildesamling

Bjørn Bjørnson (født 15. november 1859 i Christiania, død 14. mai 1942 same stad) var ein norsk skodespelar, dramatiker, journalist og første teatersjef på Nationaltheatret i Oslo.[1] Som skodespelar var Bjørnson først og fremst aktiv som teaterskodespelar, men han spelte òg i fleire stumfilmer. Han var son av Bjørnstjerne Bjørnson.

Liv og virke[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunn[endre | endre wikiteksten]

Han var son av Bjørnstjerne og Karoline Bjørnson.

Teateret[endre | endre wikiteksten]

Bjørn Bjørnson er nummer to frå høgre i dette biletet frå Nationaltheatret i 1903. Elles ser ein frå venstre komponist Johan Halvorsen, skodespelar Olaf Mørch Hansson, Bjørnson og skodespelar Olav Voss.

I Wien vart Bjørn Bjørnson elev av Julius Stern, og lærde musikk nokre månader før han gjekk over til å læra om skodespel og endeleg fekk debutera i Wien i 1880, då han fingerte ei rolle som seg sjølv i ein heksefortelling. Etter å ha vore fast tilsett som statist ved hertug Georg II av Sachsen-Meiningen sit hoffteater, hadde han strøjobbar i sveitsiske St. Gallen og i Paris, før han i 1883 fekk vera fire månader ved byteateret i Hamburg med den ganske ukjende Bernhardt Pollini som sjef

Frå 1885 til 1893 var han instruktør ved Christiania Theater og dessutan av og til med sjølv som skodespelar, som då han etterlikna faren i rollen som professor Tygesen i komedien «Geografi og Kærlighet» som faren skreiv i 1885. Bjørnson sa opp stillinga i 1893 og jobba ved Dagmarteateret i København, i alle fall frå 1895 til 1896. Han var sentral i etableringa av Nationaltheatret, og var dets første sjef frå 1899 til 1907 då han følte seg utslitt og ga seg. Etter å ha vore kulturjournalist rapporterande frå Mellom-Europa, var han atter Nationaltheatrets sjef frå 1923 til 1927. Han ga seg ikkje som skodespelar før i 1929, enno i rolla som Tygesen.

Ekteparet Bjørnson flytta i 1930 til deres nybygde «Casa Bjørnson» i alpelandsbyen Siusi der òg Sigurd Ibsen og Systera til Bjørn, Bergljot Bjørnson hadde budd sidan 1922 i sin «Villa Ibsen».[2] Bjørnson, som hadde treft frigjeringshelten Giuseppe Garibaldi som fjortenåring (då faren budde i Roma), vitja òg Mussolini (1883–1945) som ville treffa han. Bjørn og Eileen flytta attende til Oslo i 1939, i tide for hans åttiårsdag, og rekte akkurat å få møblane over Italias grense før dei vart sperra.

Mellom 1899 og 1941 hadde han heile 143 roller berre på Nationaltheatret. Dessutan var Bjørnson å sjå i ei rekkje skandinaviske stumfilmar.

Ekteskap[endre | endre wikiteksten]

Bjørnson var gift 1886–1890 med pensjonateigar Jenny Sandberg Bjørnson, såg 1893–1909 med den norske operasongaren med artistnamnet Gina Oselio og frå 1909 med Eileen Bendix (fødd Cohn). Han er gravlagd i æreslunden på Vår Frelsers gravlund saman med Eileen. Eileen hadde jødisk bakgrunn.[3] Broren Erling var aktiv NS-mann under andre verdskrig.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Denne artikkelen er mykje basert på ein biografi skrive av teateranmelder
  2. Eileen Bjørnson (1946). Boken om Bjørn. Gyldendal.  [244 sider]
  3. Dahl, Hans Fredrik (1992). Vidkun Quisling : En fører for fall. Aschehoug. ISBN 8257409782.