Borrelås

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Broom icon.png Denne artikkelen kan ha godt av ein språkvask, som reinskar opp målføringa og/eller innfører same språkstilen overalt.
Broom icon.svg Denne artikkelen kan ha godt av ei opprydding for å nå ein høgare standard og/eller for å verta i tråd med standardoppsettet. Sjå korleis du redigerer ei side og stilmanualen for hjelp.
Eit borrelås består av to delar: eit stykke med ørsmå krokar og eit ulne motstykket med løkkeformede trådar.
Sersjant i den amerikanske hæren 2005 iført kamuflasjeuniform som vert lukka med borrelås og glidelås.
Kabelstroppar eller festestrimlar laga av borrelås.
Joggesko av merket Geox med borrelås i staden for skolisser.

Borrelås er ein festemekanisme som vert brukt for å lukka og halda saman klesplagg, sko, vesker, remmer og anna. Låsen består av to flate stykke som er laga av plast og sydd eller lima til kvar sin del av det som skal verta lpst saman: det eine stykkjet består av ørsmå, tettsittande, fleksible plastkrokar («hankjønn»), det andre er eit motstykke med tilsvarande løkkeformede plasttrådar og hemper («hunkjønn»). Når delane vert pressa saman, hukar krokane seg fast slik at sambandet vert fast, men tøyelig. Borrelåsen vert opna ved at stykka vert rykt frå kvarandre igjen.

Borrelåsane er enklare å handtera enn knappar, hektar, glidelåsar og lisser, og vert difor ofte brukt på ytterklær og sko for barn. Borrelås vert òg ofte brukt for å stramma til fritidsplagg omkring hals, armar og bein. Tidlegare var det gjerne trykknappar på slike klesplagg.

Låsemekanismen er oppkalla etter planta borre (arctium) der dei modne fruktene har piggar som lett hukar seg fast i dyrepels og ullklær.

Historikk[endre | endre wikiteksten]

Handelsnamnet på den meste kjende varianten av borrelås er Velcro. Oppfinnaren, ein sveitser ved namn George dei Mestral, sette ordet saman av velour («fløyel») og crochet («krok»). Han vart interessert i korleis enkelte frø stadig festa seg på klede og dyrepels, og så at frøa var pigga, men med krokar i staden for spissar. Til dømes endar dekkblada på fruktene på borre i ein skarp krokspiss som hektar seg fast i dyr og mennesjke som går forbi slik at plantefrøene vert spreidde.

Patentet stammar frå 1941, men vart til å byrja med ikkje særleg velsett, sidan dei første materialane hadde dårleg verknad.

Nytte[endre | endre wikiteksten]

I dag finst borrelås på klesplagg, skotøy, vesker, tasker og anna der det er bra å ha ei god kopling som er lett å opna og lukka og som kan verta litt tilpassa i lengd eller vinkel. Borrelåsstrimlar vert kjøpt i metervis i eit utall fargar, og kan verta fast sydd eller limt. Den vanlegaste materiale for borrelås er nylon og polyester. Spesialversjonar med teflon, polyester og glas vert brukt i romfart.

Borrelåsar er lette å festa og opna, noko som gjer dem vanskelege å bruka på stadar med høy strekkbelastning. Skofabrikanter har difor gjerne ført ein festestrimmel gjennom eit firkanta «auge» eller ein smygstol, og lagt strimmelen tilbake derfrå foran borrelåsfestet. Det meiste av belastningen vil då ikkje dra direkte på borrelåsen, slik at den held lukkinga. Intensiv langvarig bruk vil likevel etterkvart slita ut festeevna, slik at låsen kan verta upåliteleg. Hannkjønnsdelen av borrelåsen kan dessutan slita på andre tøydeler med ullen overflate, til dømes ved maskinvask.

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Text document with red question mark.svg Denne artikkelen manglar kjelder eller referansar. Hjelp Wikipedia med å finna truverdige kjelder!

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]