Den afghanske borgarkrigen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Den afghanske borgarkrigen
Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg
Dato 27. april 1978–
Stad Afghanistan
Resultat Pågaande
Partar
1978-1979:
Flagget til Afghanistan Den demokratiske republikken Afghanistan

1979-1989:
Flagget til Afghanistan Den demokratiske republikken Afghanistan
Det sovjetiske flagget


1989-1992:
Flagget til Afghanistan Den demokratiske republikken Afghanistan


1992-1996:
Flagget til Afghanistan Den islamske staten Afghanistan


1996-2001:
Flagget til Afghanistan Det islamske emiratet Afghanistan
Flagget til Pakistan


2001:
Flagget til Afghanistan Det islamske emiratet Afghanistan
Flag of Jihad.svg al-Qaida


2001–
Flagget til Afghanistan Den islamske staten Afghanistan
ISAF-Logo.svg ISAF (2001-2014)

RS (2014–)

1978-1992:
Flag of Jihad.svg Mujahedin

1992-1996:
Flag of Jihad.svg Hezb-i-Islami
Flag of Jihad.svg Hezbe Wahdat
Flag of Afghanistan (1978).svg Junbish-i-Milli


Flagget til Afghanistan Taliban (fra 1994)
Flag of Jihad.svg al-Qaida (i 1996)


1996-2001:
Flagget til Afghanistan Nordalliansen


2001:
Det amerikanske flagget
Det britiske flagget
Flagget til Afghanistan Nordalliansen


2001–
Flagget til Afghanistan Taliban
Flag of Jihad.svg al-Qaida
Flag of Jihad.svg Mujahedin

Den afghanske borgarkrigen er ein konflikt som har gått føre seg i Afghanistan sidan 1978 fram til våre dagar, med visse avbrekk. Konflikten har vore ein borgarkrig mellom ulike grupper i landet, men har også hatt aktørar frå ulike andre land.

Krigen kan delast inn i periodar som Den afghansk-sovjetiske krigen frå 1978 til 1989, som utspelte seg som del av Den kalde krigen, borgarkrisperiodane 1989-1992, 1992-1996 og 1996-2001, som enda med at Taliban tok makta i landet, og krigen i Afghanistan frå 2001, då allierte styrkar leia av USA invaderte Afghanistan og hjelpte den afghanske Nordalliansen med å styrta Taliban.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Ruinar i Kabul etter 30 år med krig.
Amerikansk marinesoldat ser på øydelegginga av våpen i ein snødekt dal.

Borgarkrigen byrja med Saur-revolusjonen den 27. april 1978, då Afghanistans folkedemokratiske parti tok makta i landet gjennom eit militærkupp. I desember 1979 gjekk Sovjetunionen inn i Afghanistan for å setja inn si eiga kommunistiske regjering. Afghanske motstandsgrupper, kjend som mujahedin, kjempa imot. Nokre av desse gruppene fekk støtte frå USA, via den pakistanske etterretningstenesta ISI, og Saudi-Arabia. I februar 1989 trekte dei sovjetiske styrken seg ut. Den sovjet-støtta regjeringa blei sitjande i tre år før Kabul fall i 1992, og Afghanistan blei erklært som ein muslimsk stat.

Ulike fraksjonar fortsette likevel å kjempa om makta, ofte med utanlandsk støtte. I 1994 byrja den islamistiske Taliban-rørsla å vinna land, og i løpet av to år hadde dei teke kontroll over størsteparten av Afghanistan, og erklærte det som eit muslimsk emirat.

I 2001 gjekk NATO-land leia av USA inn i Afghanistan for å styrta Taliban og enda støtta deira til den internasjonale terroristgruppa al-Qaida. Samstundes med forsøk på nasjonsbygging fortsette Taliban og tilknytte grupperingar å kjempa mot okkupasjonsmakta og det nye regimet.

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Den afghanske borgarkrigen
Spire Denne militærartikkelen som har med historie og Afghanistan å gjere er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.