Emma Hjorth

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Emma Hjorth
Fødd 21. mai 1858
Død

2. juli 1921

Emma Alethe Hjorth (21. mai 18584. april 1921) var ein norsk pedagog som særleg er kjend for å ha skipa Emma Hjorths Hjem i Bærum kommune, den fyrste institusjonen eller heimen i Noreg for psykisk utviklingshemma personar. Ho var frå garden Nedre Lippestad i Hobøl kommune, og hadde etternamnet Lippestad til ho i 1890 fekk nytt etternamn då ho gifta seg med arkitekt Ingvar Magnus Olsen Hjorth.

Emma Hjorth vart lærarinne i 1879, og deretter tilsett ved det «institutt for åndssvake piker» som broren, Johan Anton Lippestad, nyss hadde skipa på Thorshaug i Kristiania, no Torshov i Oslo; seinare fekk denne skulen namnet Torshov offentlige åndssvakeskole. Etter å ha fått stipend, var ho eitt års tid kring 1884 hjå to større institusjonar for psykisk utviklingshemma i Philadelphia og Boston i Sambandsstatane, og gjorde seinare fleire studiereiser til institusjonar i Europa.

I mange år var Emma Hjorth fyrstelærarinne på skulen på Torshov, før ho i 1898 skipa sin eigen institusjon, som til å byrje med låg i Vollen i Asker, Fru Hjorths pleie- og aldershjem, og hadde to pasientar. Ho flytta institusjonen til Solvang på Asker året etter, og deretter til garden Tokerud i Bærum kommune, som ho kjøpte i 1903 og innreidde til pleieheim for "ikkje dannelsesdyktig åndssvake", og som med tida skulle verte kjend som Emma Hjorths Hjem. I 1910 ble to nye gyggnader reist, og heimen hadde da plass til 100 "alumner". I 1915 vart heile institusjonen gjeve med både bygningar, grunn og ein rekkje legat til staten, og vart då gjort til sentralinstitusjon for Sør-Noreg. Etter dette var Emma Hjorth med i styret for tilsynskomiteen for institusjonen, og frå 1919 dessutan formann i styret for organisasjonen Hjemmenes Vel.

Emma Hjorths hjem vart lagd ned i 1996 som fylgje av ansvarsreformen, som var ei stor omlegging av hjelpetiltaka for psykisk utviklingshemma for å gje dei eit liv meir i samsvar med det som er vanleg for folk flest. Eit museum med namnet Emma Hjorths Museum vart opna i det einaste gjenverande byggnaden på det opprinnelege Emma Hjorths hjem 12. november 1998, altså på hundreårsdagen for skipinga av den heimen i Asker som vart den spede spira til institusjonen. Museet syner «en historie om åndssvakeomsorgen i Norge», med hovudvekta på tida frå 1898 til 1945, og gjev innsyn i livet på institusjonen ved hjelp av utstilte bilete, gjenstandar og tekster.

Emma Hjorth vart heidra ved at ein veg i området ved Emma Hjorths hjem fekk namnet Emma Hjorths vei i 1949, og ved at ein skule for psykisk utviklingshemma vart skipa med namnet Emma Hjorths skole i 1961, nedlagd i 1996 og erstatta i 1998 av ein nybygd, ordinær barneskule som òg fekk namnet Emma Hjorths skole.