Fugleslekta Passer

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Fugleslekta Passer


Hannar av boarsporv i NamibiaFoto: Hans Hillewaert
Hannar av boarsporv i Namibia
Foto: Hans Hillewaert
Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Aves
Orden: Passeriformes
Familie: Passeridae
Slekt: Passer
Artar
  • Sjå tekst
  • Vitskapleg namn
    Passer

    Passer er ei biologisk slekt av sporvar i «den gamle verda». Desse sporvane er tjukkfalne, små brune eller grå fuglar, ofte med svarte, gule eller kvite teikningar. Typisk lengd er 10-20 centimeter, dei har korte halar og korte, koniske nebb. Dei er selskaplege og vil danne store flokkar, og nokre, men ikkje gråsporv, har behageleg læte.[1]

    Dei fleste medlemmene finst naturleg i opne habitat i varmare klima i Afrika og sørlege Eurasia. Ifølgje ein molekylær studie publisert i 2001, har slekta opphav i Afrika, og boarsporv har den mest basale avstamminga.[2] Fleire artar har tilpassa seg busetjingar åt menneske. Med hjelp av nære relasjonar til menneske, har spesielt gråsporv nytta høve til å utvide utbreiinga si langt utover kva som truleg var den opphavlege heimplassen i Midtausten.[3] Bortsett frå naturleg kolonisering, har gråsporv vorte introdusert til mange delar av verda utanfor sitt naturlege utbreiingsområde, inkludert Amerika, Afrika sør for Sahara og Australia. Pilfink har òg vorte innført i mindre skala, med populasjonar i Australia og lokalt i Missouri og Illinois i USA.[3]

    Passer-sporvar byggjer eit rotete reir, som, avhengig av art og hekkeområdet, kan vere i ein busk eller eit tre, eit naturleg hòl i eit tre, i ein bygning eller i taktekkinga, eller i store reirstrukturar som storkereir. Kullet kan vere på opptil åtte egg og blir ruga av begge foreldra, vanlegvis i 12-14 dagar. Det tar deretter 14-24 dagar før ungane er flygedyktige.[4]

    Passer-sporvar beitar primært på bakken som frøetarar, sjølv om dei òg et små insekt spesielt i hekketida. Nokre få artar, som gråsporv og landsbysporv, søkjer føde rundt byar, og er nesten altetande.[5]

    Artslista[endre | endre wikiteksten]

    Passer-sporvar i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018[6] med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:[7]

    • Oasesporv, Passer ammodendri, Saxaul Sparrow, Gould, 1872, (LC)
    • Gråsporv, Passer domesticus, House Sparrow, Linné, 1758, (LC)
    • Romarsporv, Passer italiae, Italian Sparrow, Vieillot, 1817, (VU)
    • Middelhavssporv, Passer hispaniolensis, Spanish Sparrow, Temminck, 1820, (LC)
    • Indussporv, Passer pyrrhonotus, Sind Sparrow, Blyth, 1845, (LC)
    • Somalisporv, Passer castanopterus, Somali Sparrow, Blyth, 1855, (LC)
    • Kanelsporv, Passer cinnamomeus, Russet Sparrow, Temminck, 1835, (LC)
    • Thaisporv, Passer flaveolus, Plain-backed Sparrow, Blyth, 1845, (LC)
    • Tamarisksporv, Passer moabiticus, Dead Sea Sparrow, Tristram, 1864, (LC)
    • Kappverdesporv, Passer iagoensis, Cape Verde Sparrow, Gould, 1838, (LC)
    • Kurisporv, Passer hemileucus, Abd al Kuri Sparrow, Ogilvie-Grant & Forbes, 1899, (VU)
    • Sokotrasporv, Passer insularis, Socotra Sparrow, Sclater, PL & Hartlaub, 1881, (LC)
    • Akasiesporv, Passer motitensis, Great Rufous Sparrow, Smith, A, 1836, (LC)
    • Masaisporv, Passer rufocinctus, Kenya Rufous Sparrow, Finsch & Reichenow, 1884, (LC)
    • Savannesporv, Passer shelleyi, Shelley's Rufous Sparrow, Sharpe, 1891, (LC)
    • Kordofansporv, Passer cordofanicus, Kordofan Rufous Sparrow, Heuglin, 1871, (LC)
    • Boarsporv, Passer melanurus, Cape Sparrow, Statius Müller, 1776, (LC)
    • Landsbysporv, Passer griseus, Northern Gray-headed Sparrow, Vieillot, 1817, (LC)
    • Oskesporv, Passer swainsonii, Swainson's Sparrow, Rüppell, 1840, (LC)
    • Tjukknebbsporv, Passer gongonensis, Parrot-billed Sparrow, Oustalet, 1890, (LC)
    • Swahilisporv, Passer suahelicus, Swahili Sparrow, Reichenow, 1904, (LC)
    • Kraalsporv, Passer diffusus, Southern Gray-headed Sparrow, Smith, A, 1836, (LC)
    • Ørkensporv, Passer simplex, Desert Sparrow, Lichtenstein, MHK, 1823, (LC)
    • Pilfink, Passer montanus, Eurasian Tree Sparrow, Linné, 1758, (LC)
    • Sahelsporv, Passer luteus, Sudan Golden Sparrow, Lichtenstein, MHK, 1823, (LC)
    • Solsporv, Passer euchlorus, Arabian Golden Sparrow, Bonaparte, 1850, (LC)
    • Brunsporv, Passer eminibey, Chestnut Sparrow, Hartlaub, 1880, (LC)

    Kjelder[endre | endre wikiteksten]

    Referansar[endre | endre wikiteksten]

    1. Clement, Peter; Harris, Alan; Davis, John (1993). Finches and Sparrows: an Identification Guide. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. ISBN 0-691-03424-9. 
    2. Allende, Luise M.; Rubio, Isabel; Ruiz del Valle, Valentin; Guillén, Jesus; Martínez-Laso, Jorge; Lowy, Ernesto; Varela, Pilar; Zamora, Jorge; Arnaiz-Villena, Antonio (2001). «The Old World sparrows (genus Passer) phylogeography and their relative abundance of nuclear mtDNA pseudogenes» (PDF). Journal of Molecular Evolution 53 (2): 144–154. PMID 11479685. Arkivert frå originalen (PDF) 21 July 2011. 
    3. 3,0 3,1 Summers-Smith, J. D. (1990). «Changes in distribution and habitat utilisation by members of the genus Passer». I Pinowski, J.; and Summers-Smith, J. D. Granivorous birds in the agricultural landscape. Warszawa: Pánstwowe Wydawnictom Naukowe. s. 11–29. ISBN 83-01-08460-X. 
    4. Groschupf, Kathleen (2001). «Old World Sparrows». I Elphick, Chris; Dunning, Jr., John B.; Sibley, David. The Sibley Guide to Bird Life and Behaviour. London: Christopher Helm. s. 562–564. ISBN 0-7136-6250-6. 
    5. Summers-Smith, J. Denis (1988). The Sparrows: a study of the genus Passer. illustrated by Robert Gillmor. Calton, Staffs, England: T. & A. D. Poyser. ISBN 0-85661-048-8. 
    6. Syvertsen, P. O., Ree, V., Hansen, O. B., Syvertsen, Ø., Bergan, M., Kvam, H., Viker, M. & Axelsen, T. 2008. Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler. med oppdateringar i 2017. Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 21.12.2017)
    7. Schulenberg T. S., M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, T. A. Fredericks, og D. Roberson (august 2018) (CSV), eBird/Clements Checklist v2018, Cornell Lab of Ornithology, http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/august-2018/, henta 18. august 2018 

    Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]