Prestegjeld

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk

Prestegjeld var tidlegare eit geografisk, administrativt område i Den norske kyrkja, og var i utgangspunktet tenestediststriktet til ein sokneprest. Ordet prestegjeld tyder området ein prest har innkoma si frå.[1] Ordninga med prestegjeld hadde røter attende i mellomalderen, men vart innført i heile landet etter reformasjonen.[2] Prestegjelda vart fasa ut frå 2004 med Nærøy prosti som det fyrste til å leggje om til nyordninga 17. juni 2004.[3] I praksis er det enno slik at det gamle prestegjeldet vil definere dei geografiske arbeidsgrensene for mange kyrkjeleg tilsette.

Kyrkja er no organisert med sokna som grunneiningar, og prestane er tilsette i eit prosti i staden for i eit prestegjeld.[4][5] Det er no prosten som leier prestetenesta på lokalnivå.

I eit prestegjeld var det ofte fleire prestestillingar (kapellanar) som administrativt var underlagt ein sokneprest. Eit prestegjeld hadde i nyare tid også andre tilsette, som kateket, diakon og kantor. Gruppa av tilsette i prestegjeldet tenestegjorde i alle sokna i prestegjeldet.

Eit prestegjeld omfatta eitt eller fleire sokn og var i sin tur underlagt eit prosti. Når det var fleire sokn i prestegjeldet var eit av dei hovudsokn og kyrkja der var hovudkyrkja i prestegjeldet. Soknepresten hadde bustad på prestegarden ved hovudkyrkja.

Då det som har utvikla seg til dagens kommunesystem vart oppretta ved Formannskapslovene i 1837 var det prestegjelda som låg til grunn for inndelinga, og somme stader tilsvarer ein kommune framleis embetsdistriktet til ein prest på 1600-talet, eller endå lenger attende i tid. Også kommunenamna har ofte opphavet sitt i prestegjelda.

Innhaldsliste

Prestegjelda i 2004[endre | endre wikiteksten]

Før ordninga vart fasa ut i 2004 hadde ein desse prestegjelda i Noreg:

Nord-Hålogaland bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Alta prosti[endre | endre wikiteksten]

Hammerfest prosti[endre | endre wikiteksten]

Indre Finnmark prosti[endre | endre wikiteksten]

Indre Troms prosti[endre | endre wikiteksten]

Nord-Troms prosti[endre | endre wikiteksten]

Senja prosti[endre | endre wikiteksten]

Tromsø Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Trondenes posti[endre | endre wikiteksten]

Varanger prosti[endre | endre wikiteksten]


Sør-Hålogaland bispedømme[endre | endre wikiteksten]

Bodø Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Indre Helgeland prosti[endre | endre wikiteksten]

Lofoten prosti[endre | endre wikiteksten]

Nord-Helgeland prosti[endre | endre wikiteksten]

Ofoten prosti[endre | endre wikiteksten]

Salten prosti[endre | endre wikiteksten]

Sør-Helgeland prosti[endre | endre wikiteksten]

Vesterålen prosti[endre | endre wikiteksten]


Nidaros bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Byåsen prosti[endre | endre wikiteksten]

Fosen prosti[endre | endre wikiteksten]

Gauldal prosti[endre | endre wikiteksten]

Heimdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Nidaros Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Namdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Nord-Innherad prosti[endre | endre wikiteksten]

Nærøy prosti[endre | endre wikiteksten]

Orkdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Strinda prosti[endre | endre wikiteksten]

Stjørdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Sør-Innherad prosti[endre | endre wikiteksten]


Møre bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Austre Sunnmøre prosti[endre | endre wikiteksten]

Indre Nordmøre prosti[endre | endre wikiteksten]

Indre Romsdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Molde Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Nordre Sunnmøre prosti[endre | endre wikiteksten]

Søre Sunnmøre prosti[endre | endre wikiteksten]

Ytre Nordmøre prosti[endre | endre wikiteksten]


Bjørgvin bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Arna og Åsane prosti[endre | endre wikiteksten]

Bergen Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Fana prosti[endre | endre wikiteksten]

Hardanger og Voss prosti[endre | endre wikiteksten]

Indre Sogn prosti[endre | endre wikiteksten]

Laksevåg prosti[endre | endre wikiteksten]

Midhordland prosti[endre | endre wikiteksten]

Nordfjord prosti[endre | endre wikiteksten]

Nordhordland prosti[endre | endre wikiteksten]

Sunnfjord prosti[endre | endre wikiteksten]

Sunnhordland prosti[endre | endre wikiteksten]

Vesthordland prosti[endre | endre wikiteksten]

Ytre Sogn prosti[endre | endre wikiteksten]


Stavanger bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Dalane prosti[endre | endre wikiteksten]

Jæren prosti[endre | endre wikiteksten]

Karmsund prosti[endre | endre wikiteksten]

Nordre Ryfylke prosti[endre | endre wikiteksten]

Sandnes prosti[endre | endre wikiteksten]

Stavanger Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Søre Ryfylke prosti[endre | endre wikiteksten]

Tungenes prosti[endre | endre wikiteksten]


Agder og Telemark bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Arendal prosti[endre | endre wikiteksten]

Aust-Nedenes prosti[endre | endre wikiteksten]

Aust-Telemark prosti[endre | endre wikiteksten]

Bamble prosti[endre | endre wikiteksten]

Kristiansand Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Lister prosti[endre | endre wikiteksten]

Mandal prosti[endre | endre wikiteksten]

Otredal prosti[endre | endre wikiteksten]

Skien prosti[endre | endre wikiteksten]

Vest-Nedenes prosti[endre | endre wikiteksten]

Vest-Telemark prosti[endre | endre wikiteksten]


Tunsberg bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Drammen prosti[endre | endre wikiteksten]

Eiker prosti[endre | endre wikiteksten]

Hallingdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Kongsberg prosti[endre | endre wikiteksten]

Larvik prosti[endre | endre wikiteksten]

Lier prosti[endre | endre wikiteksten]

Nord-Jarlsberg prosti[endre | endre wikiteksten]

Ringerike prosti[endre | endre wikiteksten]

Sandar prosti[endre | endre wikiteksten]

Tønsberg Domprosti[endre | endre wikiteksten]


Oslo bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Asker prosti[endre | endre wikiteksten]

Bærum prosti[endre | endre wikiteksten]

Døveprostiet[endre | endre wikiteksten]

Nordre Aker prosti[endre | endre wikiteksten]

Oslo Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Søndre Aker prosti[endre | endre wikiteksten]

Vestre Aker prosti[endre | endre wikiteksten]

Østre Aker prosti[endre | endre wikiteksten]


Borg bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Follo prosti[endre | endre wikiteksten]

Fredrikstad Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Nedre Romerike prosti[endre | endre wikiteksten]

Sarpsborg prosti[endre | endre wikiteksten]

Vestre Borgsyssel prosti[endre | endre wikiteksten]

Østre Borgsyssel prosti[endre | endre wikiteksten]

Østre Romerike prosti[endre | endre wikiteksten]

Øvre Romerike prosti[endre | endre wikiteksten]


Hamar bispedøme[endre | endre wikiteksten]

Hadeland og Land prosti[endre | endre wikiteksten]

Hamar Domprosti[endre | endre wikiteksten]

Nord-Gudbrandsdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Nord-Østerdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Solør prosti[endre | endre wikiteksten]

Sør-Gudbrandsdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Sør-Østerdal prosti[endre | endre wikiteksten]

Toten prosti[endre | endre wikiteksten]

Valdres prosti[endre | endre wikiteksten]

Vinger og Odal prosti[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

  1. Nynorskordboka: «gjeld»
  2. Arne Bugge Amundsen (1999). «Prestegjeld». I Steinar Imsen og Harald Winge. Norsk historisk leksikon : Kultur og samfunn ca. 1500 – ca. 1800 (2. utgåve utg.). Oslo: Cappelen Akademisk Forlag.  Ekstern lenkje i |artikkel= (hjelp)
  3. «17. juni Nærøy prosti først med reform» på nettstaden til Den norske kyrkja
  4. Om ny tjenesteordning for prestar på prest.no
  5. lovdata.no FOR 1990-10-19 nr 4983: Tjenesteordning for menighetsprester.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

  • Delar av denne artikkelen byggjer på «Prestegjeld» henta frå Wikipedia på bokmål 2. oktober 2009.