Vest-Jerusalem

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Koordinatar: 31°46′55″N 35°13′10″E
Vest-Jerusalem
by
JerusalemEastAndWest.jpg
Kommuneområdet til Jerusalem mellom 1948 og 1967.
Land Flag of Israel.svg Israel
Koordinatar 31°46′55″N 35°13′10″E
Israel location map.svg
Locator Red.svg
Wikimedia Commons: West Jerusalem

Vest-Jerusalem syner til den delen av Jerusalem som vart verande under israelsk kontroll etter den arabisk-israelske krigen i 1948. Våpenkvilelinja delte byen i to, og den austlege delen av byen kom då under jordansk kontroll.[1]

Historie[endre | endre wikiteksten]

Deling i 1949[endre | endre wikiteksten]

Palmach-soldatar går til åtak på San Simon-klosteret i Katamon i Jerusalem, april 1948 (rekonstruksjon).

Delingsplanen til Dei sameinte nasjonane for Palestina gjorde Jerusalem og området rundt til ein internasjonal by.[2]

Etter den israelsk-arabiske krigen 1948 vart Jerusalem delt i to delar, den vestlege delen, som hovudsakleg var folkesett av jødar, kom under israelsk styre, medan Aust-Jerusalem kom under jordansk styre[1][3] og var hovudsakleg folkesett av palestinske muslimar og kristne.

Arabarar som budde i vestlege bydelar i Jerusalem, som Katamon eller Malha, vart tvungne til å dra, og det same måtte jødane i dei austlege områda, inkludert Gamlebyen i Jerusalem og Silwan. Nesten 70% av landområdet i Vest-Jerusalem hadde før Palestinamandatet vore eigd av palestinarar, noko som gjorde det hardt for dei utkasta palestinarane å godta israelsk kontroll i vest. Knesset vedtok lover som overførte denne arabiske landjorda til israelske, jødiske organisasjonar.[4]

Det einaste austlege område av byen som art verande på israelske hender gjennom dei 19 åra med jordansk styre, var Skopusfjellet, der Det hebraiske universitetet i Jerusalem ligg. Dette danna ein enklave i denne perioden, og vert derfor ikkje rekna som ein del av Aust-Jerusalem.

Hovudstad i Israel[endre | endre wikiteksten]

Israel gjorde Vest-Jerusalem til hovudstaden sin i 1950.[4] Den israelske regjeringa måtte investere stort i nye bygg, eit nytt universitet, nye tilsette, Den store synagoga og Knesset-bygningen.[3]

Samling[endre | endre wikiteksten]

Under seksdagarskrigen i 1967, erobra Israel den austlege delen av byen[5] i lag med heile Vestbreidda.

I 1980 annekterte dei israelske styresmaktene Aust-Jerusalem og samla byen att, men det internasjonale samfunnet godtok ikkje dette.[1] Folkesetnaden i Jerusalem har i stort grad vore segregert gjennom denne aust-vest-delinga.[6]

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Key Maps». Jerusalem: Before 1967 and now. BBC News. Henta 12. januar 2015. 
  2. Greenway, H.D.S. (23. juli 1980). «Explainer; The 3000 years of battling over Jerusalem». Boston Globe. Henta 27. april 2013. 
  3. 3,0 3,1 Dumper, Michael (1997). The politics of Jerusalem since 1967. Columbia University Press. s. 20–21. ISBN 978-0231106405. 
  4. 4,0 4,1 Dumper, Michael (1997). The politics of Jerusalem since 1967. Columbia University Press. s. 35–36. ISBN 978-0231106405. 
  5. Dumper, Michael (1997). The politics of Jerusalem since 1967. Columbia University Press. s. 22. ISBN 978-0231106405. 
  6. Alperovich, Gershon; Joseph Deutsch (April 1996). «Urban structure with two coexisting and almost completely segregated populations: The case of East and West Jerusalem». Regional Science and Urban Economics 26 (2): 171–187. doi:10.1016/0166-0462(95)02124-8. Henta 27. april 2013.  Cite uses deprecated parameter |coauthors= (hjelp)