Failaka

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Koordinatar: 29°26′20″N 48°20′00″E
Failaka
جزيرة فيلكا
øy
Beach at Failaka Island.jpg
Strand på Failaka
Land Flag of Kuwait.svg Kuwait
Guvernement Ahmadi guvernement
Stad Persiabukta
 - koordinatar 29°26′20″N 48°20′00″E
Kuwait location map.svg
Locator Red.svg
Wikimedia Commons: Failaka Island

Failaka (arabisk جزيرة فيلكا, Jazīrat Faylakah) er ei øy i Kuwait i Persiabukta. Øya ligg 20 km utafor kysten frå Kuwait by. Namnet «Failaka» trur ein kjem frå det gammalgreske φυλάκιο(ν) eller Fylakio, som tyder 'utpost'.[1]

Historie[endre | endre wikiteksten]

Fortidsminne på Failaka

I 2000 fvt. slo mesopotamiarar seg ned minst eit hundreår før Dilmun-sivilisasjonen.[2] Handelsfolk frå den sumeriske byen Ur okkuperte Failaka og dreiv handel.[2] Failaka hadde mange bygningar i mesopotamisk stil, som ein typisk finn i Irak frå tida kring 2000 fvt.[2]

På 200-talet fvt. var Failaka heimstaden til Dilmun-sivilisasjonen.[3] I Dilmun-tida vart Failaka kalla «Agarum», landet til Enzak, ein stor gud i Dilmun-sivilisasjonen i følgje sumerisk kileskrift som vart funnen på øya.[3] Som ein del av Dilmun, vart Failaka eit senter for siviliasjonen frå sutten av 2000-talet til midten av det første tusenåret fvt.[3] Failaka vart busett etter 2000 fvt., då det vart eit fall i havnivået.[4]

Etter Dilmun-sivilisasjonen var Failaka busett av kassittar frå Mesopotamia,[5] og var formelt under kontrollen til det kassittiske dynastiet i Babylon.[5] Studiar har synt spor etter menneske på Falaika attende til sluten av 2000-talet fvt., og fram til 1900-talet evt.[3] Mange av gjenstandane ein har funne på Falaika er knytte til Mesopotamia og verkar å vise at Failaka gradvis vart trekt mot den sivilsasjonen som var basert i Antiokia.[6]

Ein gong etter den første framrykkinga til Aleksander den store i regionen i 311 fvt. eller i perioden 324-323 fvt., då han vende attende til Mesopotamia, koloniserte gamle grekarar øya, som dei kalla Ikaros etter den greske øya i Egearhavet og den mytiske helten Ikaros. Dette gjorde dei visstnok fordi øya hadde same forma som øya i Egearhavet. Somme element av gresk mytologi vart blanda med lokale kultar. «Ikaros» var òg namnet på ein by som låg på Failaka.[7] Ein har gjort funn av ein busetnad med eit stort hellenistisk fort og to greske tempel..[8]

Under Nebukhadnezzar II hamna Failaka under babylonsk kontroll.[9] Dokument i kileskrift funnen på Failaka indikerer at babylonarar budde på øya.[10] Babylonske kongar var på Failaka under Det nybabylonske riket, Nabonidus hadde ein guvernør på Failaka og Nebukhadnezzar II hadde eit palass og tempel på Falaika.[11][12] Failaka hadde òg tempel for dyrking av Shamash, den mesopotamiske solguden.[12]

I 127 fvt. vart kongedømet Kharasene grunnlagd kring Kuwaitbukta, nær Failaka. Kharasene utgjorde den sørlege delen av Mesopotamia,[13] og omfatta Failaka.[14] På denne tida var det ein travel handelsstasjon på øya.[15]

Ein kristen nestoriansk busetnad blømde på Failaka frå 400- til 800-talet.[16] Utgravingar har vist fleire gardar, landsbyar og to store kyrkjer daterte frå 400- og 500-talet.[16] Ruinar av nestorianske kyrkjer frå bysantinsk tid vart funnen ved Al-Qusur på Failaka. Ein har òg funne keramikk datert frå 600- til 800-talet.[17][18]

Al-Zawr

Før den irakiske invasjonen hadde øya over to tusen innbyggjarar og fleire skular. Landsbyen Al-Zawr låg nær midten på den nordvestre sida av øya. Det var den lengste kontinuerleg busette staden i Kuwait. I 1990 og 1991 invaderte Irak øyane og alle innbyggjarane vart drivne til fastlalndet. Det irakiske militæret minela strendne og brukte anlegg og bygningar på øya som øvsingsmål. I 1991 tvang dei allierte styrkane den irakiske hæren til å overgje seg.[19] Kloakksystemet vart øydelagd og er enno ikkje blitt ordentleg reparert. Mange gamle heimar står tomme og forfell, ofte fulle av kulehol.

Ei forlaten grein av Nasjonalbanken i Kuwait.

Etter krigen vart Failaka reinska for miner, men vart verande under militær bruk. Likevel er Failaka ein populær feriestad frå Kuwait by. Ferja «Ikarus» tar passasjerar ut til øya.

Klima, geografi og framtid[endre | endre wikiteksten]

Failaka ligg heilt nord i Persiabukta. Failaka har eit økosystem som skil seg frå det kuwaitiske fastlandet, og dei mange blomane og dei varierande temperaturane gjer at mange kuwaitarar dreg hit om våren. Sjølv om infrastrukturen på øya framleis er dårleg, har Failaka byrja å utvikle ein lokal turistindustri, med fiske, båtliv, bading, segling og vassport.

Dei få attverande lokale innbyggjarane er stort sett folk som budde med familiane sine på øya før den irakiske invasjonen i 1990. Dei fleste innbyggjarane har eigne båtar og somme driv med turisme.

Det er planlagt å gjenopne museum og arkeologiske stader på øya.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Neil Arun (7. august 2007), «Alexander's Gulf outpost uncovered», BBC News 
  2. 2,0 2,1 2,2 «Traders from Ur;». Archaeology Magazine. Henta 3. september 2017. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Sa'ad and Sae'ed Area in Failaka». UNESCO. Henta 3. september 2017. 
  4. Potts, Daniel T.. Mesopotamian civilization: the material foundations. 1997
  5. 5,0 5,1 Potts, D.T. (2009). «Potts 2009 - The archaeology and early history av Persiabukta»: 35. 
  6. Tétreault, Mary Ann. «Failaka: Unearthing the Past in Kuwait». Middle East Institute. Henta 3. september 2017. 
  7. J. Hansamans, Charax and the Karkhen, Iranica Antiquitua 7 (1967) page 21-58
  8. George Fadlo Hourani, John Carswell, Arab Seafaring: In the Indiahavet in Ancient and Early Medieval Times Princeton University Press,page 131
  9. «Brill's New Pauly: encyclopedia of the ancient world». 2007. s. 212. 
  10. «The Archaeology of Seafaring in Ancient South Asia». Himanshu Prabha Ray. 2003. s. 101. 
  11. «From Cyrus to Alexander: A Historie på Persia». Pierre Briant. 2002. s. 761. 
  12. 12,0 12,1 «The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia». Trevor Bryce. 2009. s. 198. 
  13. Kaveh Farrokh (2007). Shadows in the Desert: Ancient Persia at War. s. 124. With Babylon and Seleucia secured, Mehrdad turned to Charax sør i Mesopotamia (modern south Irak and Kuwait). 
  14. «Hellenism in the East» (PDF). Amelie Kuhrt, Susan Sherwin-White. 1987. To the sør for Characene, on Failaka, the north wall of the fort was pushed forward, before occupation ceased around 100 BC. 
  15. Leonardo Gregoratti. «A Partian Harbour in the Gulf: the Characene». s. 216. 
  16. 16,0 16,1 «Hidden Christian Community». Archaeology Magazine. Henta 3. september 2017. 
  17. Vincent Bernard and Jean Francois Salles, «Discovery of a Christian Church at Al-Qusur, Failaka (Kuwait),» Proceedings of the Seminar for Arabian Studies 21 (1991), 7–21. Vincent Bernard, Olivier Callot and Jean Francois Salles, «L'eglise d'al-Qousour Failaka, Etat de Koweit,» Arabian Archaeology and Epigraphy 2 (1991): 145-181.
  18. Yves Calvet, «Monuments paléo-chrétiens à Koweit et dans la région du Golfe,» Symposium gammalsyriskum , Uppsala University, Department of Asian and Afrikan Languages, 11–14. august 1996, Orientalia Christiana Analecta 256 (Rome, 1998), 671–673.
  19. «US psy-ops play it loud». BBC News. 17. mars 2003. Henta 3. september 2017. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Failaka