Slengesol

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Slengesol
stad
Land Flag of Norway.svg Noreg
Fylke Sogn og Fjordane
Kommune Gulen
Postnummer 5960 DALSØYRA[1]
Gardnummer 50

Slengesol
60°56′6″ N 5°10′27″ E

Slengesol eller Slengeshol[2] er ein gard i Dalsbygda i Gulen kommune i Sogn og Fjordane fylke. Slengesol har matrikkelnummer 50 i Gulen.[3]

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Garden ligg ved ein sideveg til den kommunale vegen mellom Dalsøyra og Norddal, ca. to og ein halv kilometer frå sjøen. Tuna ligg i ei bratt li 109 moh., oppom gardane Dale og Nerdal.[3]

Historie[endre | endre wikiteksten]

«Maadelig Kornart, tungvunden, men god Udmark.»
«Intet uden hvad af Qvæget erhverves.»

Or opplysningane til matrikkel i 1723
Ivar Kleiva: Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga

Garden er truleg skilt ut frå nabogarden Dale etter innføringa av kristendommen.[3]

1667-matrikkelen[endre | endre wikiteksten]

I 1667 var skulda til garden 1½ laup og ½ pund smør. Dei hadde 28 naut og to hestar, og det vart sådd ut fem tønner korn, som gav 20 tønner i avling.[3][4]

1723-matrikkelen[endre | endre wikiteksten]

I 1723 hadde garden tre bruk, men ingen husmenn. Skulda var no 1½ laup smør, og garden hadde verken støl eller skog, men dei hadde to flaumkverner. Av buskap hadde dei 18 kyr, 8 ungnaut, 18 sauer og to hestar. Det vart sådd ut seks tønner korn og hausta inn 21 tønner. Garden var eigd av stiftamtskrivar Svanehjelm og Gjertrud de Fine som eigde halvdelen kvar.[3][4]

Utskifting[endre | endre wikiteksten]

Utskiftinga mellom bruka skjedde i fleire vender frå 1832 til 1900.[3]

Veg, straum og telefon[endre | endre wikiteksten]

Slengesol fekk køyreveg i 1928, elektrisk straum i 1945 og telefon i 1954.[3]

Stølar[endre | endre wikiteksten]

Slengesolstølen høyrer til garden, i 1930 hadde bruk ein og tre støl saman, medan bruk to hadde eigen.[5] Eigaren av bruk to hadde vøle på stølshuset i 1994.[3]

Namn[endre | endre wikiteksten]

Namnet Slengesol har ikkje vorte sikkert tyda, men Ivar Kleiva skriv i bygdeboka for Gulen at namnet kan vere kome av ei samansetjing av dei gamalnorske orda «sleidn», som tyder slakk li eller bakke, og «holl», som tyder rundvoren haug.[3] Oluf Rygh drøftar etymologien til namnet, men gav ikkje noko sikker tyding av namnet i Norske Gaardnavne.[6] I kjelder er desse skrivemåtane registrerte: «Slengesoll (1563), «Slenngesol (1567), «Slengezuld» (1610), «Slengesoell» (1620 og 1667), «Slengsol» (1723) og «Slengessold» (1823).[3]

Statens Kartverk har godkjend skrivemåtane «Slengesol» i 1974 og «Slengeshol» i 1985.[2]

Når gardsnamet vert nytta som slektsnamn plar det skrivast «Slengesol».

Gardsnamnet Slengesol er ikkje kjend frå andre stader i landet.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. «Postnummerkart på nettstaden til Posten».  Parameteren |Kommentar= er ikkje støtta av malen. Meinte du |kommentar=?) (hjelp)
  2. 2,0 2,1 «yr.no».  Vitja 1.november 2010
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Ivar Kleiva (1996). «Slengsol». Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga. II (2 utg.). Eivindvik: Gulen kommune. s. 148. 
  4. 4,0 4,1 Ivar Kleiva (1996). «Føreord». Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga. I (2 utg.). Eivindvik: Gulen kommune. s. 5.  [Opplysningane i matriklane er lite etterrettelege. Dei skulle gje grunnlag for utrekning av skatt, og ved samanlikning av matrikkelopplysningane med skifteprotokollar frå same tidsrom ser ein at det i stor grad vart underrapportert, venteleg i von om å få mindre skattebør. Opplysningane om storfe er nokolunde rette, men anna, som småfe, fiske, skog og anna utmarka måtte gje, er ofte unemnt i matrikkelen. Matrikkelopplysningane har likevel interesse, sidan me ikkje har andre kjelder som gjev heile biletet.]
  5. «Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane».  Vitja 3. november 2010
  6. «Om Slengesol hjå Rygh på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane».  Parameteren |Kommentar= er ikkje støtta av malen. Meinte du |kommentar=?) (hjelp)

Vidare lesnad[endre | endre wikiteksten]

  • Ivar Kleiva: «Slengsol» i Gulen i gammal og ny tid : gards- og ættesoga, band ll, side 148-160.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]