Slengesol

	Slengesol
	stad
Land	Noreg
Fylke	Vestland
Kommune	Gulen
Postnummer	5960 DALSØYRA
Gardnummer	50
Ferdselsårer	Kommunal veg ; frå 57
	; Slengesol; 60°56′06″N 5°10′27″E / 60.935°N 5.17416667°E

Slengesol eller Slengeshol^[3] er ein gard i Dalsbygda i Gulen kommune i Vestland fylke. Slengesol har matrikkelnummer 50 i Gulen.^[4]

Geografi

Garden ligg ved ein sideveg til den kommunale vegen mellom Dalsøyra og Norddal, ca. to og ein halv kilometer frå sjøen. Tuna ligg i ei bratt li 109 moh., oppom gardane Dale og Nerdal.^[4]

Historie

«Maadelig Kornart, tungvunden, men god Udmark.»
«Intet uden hvad af Qvæget erhverves.»

Or opplysningane til matrikkel i 1723
Ivar Kleiva: Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga

Garden er truleg skilt ut frå nabogarden Dale etter innføringa av kristendommen.^[4]

1667-matrikkelen

I 1667 var skulda til garden 1½ laup og ½ pund smør. Dei hadde 28 naut og to hestar, og det vart sådd ut fem tønner korn, som gav 20 tønner i avling.^[4]^[5]

1723-matrikkelen

I 1723 hadde garden tre bruk, men ingen husmenn. Skulda var no 1½ laup smør, og garden hadde verken støl eller skog, men dei hadde to flaumkverner. Av buskap hadde dei 18 kyr, 8 ungnaut, 18 sauer og to hestar. Det vart sådd ut seks tønner korn og hausta inn 21 tønner. Garden var eigd av stiftamtskrivar Svanehjelm og Gjertrud de Fine som eigde halvdelen kvar.^[4]^[5]

Utskifting

Utskiftinga mellom bruka skjedde i fleire vender frå 1832 til 1900.^[4]

Veg, straum og telefon

Slengesol fekk køyreveg i 1928, elektrisk straum i 1945 og telefon i 1954.^[4]

Stølar

Slengesolstølen høyrer til garden, i 1930 hadde bruk ein og tre støl saman, medan bruk to hadde eigen.^[6] Eigaren av bruk to hadde vøle på stølshuset i 1994.^[4]

Namn

Namnet Slengesol har ikkje vorte sikkert tyda, men Ivar Kleiva skriv i bygdeboka for Gulen at namnet kan vere kome av ei samansetjing av dei gamalnorske orda «sleidn», som tyder slakk li eller bakke, og «holl», som tyder rundvoren haug.^[4] Oluf Rygh drøftar etymologien til namnet, men gav ikkje noko sikker tyding av namnet i Norske Gaardnavne.^[7] I kjelder er desse skrivemåtane registrerte: «Slengesoll (1563), «Slenngesol (1567), «Slengezuld» (1610), «Slengesoell» (1620 og 1667), «Slengsol» (1723) og «Slengessold» (1823).^[4]

Statens Kartverk har godkjend skrivemåtane «Slengesol» i 1974 og «Slengeshol» i 1985.^[3]

Når gardsnamnet vert nytta som slektsnamn plar det skrivast «Slengesol».

Gardsnamnet Slengesol er ikkje kjent frå andre stader i landet.

Kjelder

↑ «Postnummerkart på nettstaden til Posten». Henta 1. november 2010.
↑ «Nasjonal vegdatabank». Henta 3. november 2010.
1 2 «yr.no». Henta 1. november 2010.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ivar Kleiva (1996). «Slengsol». Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga II (2 utg.). Eivindvik: Gulen kommune. s. 148.
1 2 Ivar Kleiva (1996). «Føreord». Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga I (2 utg.). Eivindvik: Gulen kommune. s. 5. [Opplysningane i matriklane er lite etterrettelege. Dei skulle gje grunnlag for utrekning av skatt, og ved samanlikning av matrikkelopplysningane med skifteprotokollar frå same tidsrom ser ein at det i stor grad vart underrapportert, venteleg i von om å få mindre skattebør. Opplysningane om storfe er nokolunde rette, men anna, som småfe, fiske, skog og anna utmarka måtte gje, er ofte unemnt i matrikkelen. Matrikkelopplysningane har likevel interesse, sidan me ikkje har andre kjelder som gjev heile biletet.]
↑ «Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane». Henta 3. november 2010.
↑ «Om Slengesol hjå Rygh på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane». Henta 3. november 2010.

Bakgrunnsstoff

Vidare lesnad

Ivar Kleiva: «Slengsol» i Gulen i gammal og ny tid : gards- og ættesoga, band ll, side 148-160.

[1] «Postnummerkart på nettstaden til Posten». Henta 1. november 2010.

[2] «Nasjonal vegdatabank». Henta 3. november 2010.

[yr-3] 1 2 «yr.no». Henta 1. november 2010.

[Kleiva-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ivar Kleiva (1996). «Slengsol». Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga II (2 utg.). Eivindvik: Gulen kommune. s. 148.

[Kleiva2-5] 1 2 Ivar Kleiva (1996). «Føreord». Gulen i gammal og ny tid : Gards- og ættesoga I (2 utg.). Eivindvik: Gulen kommune. s. 5. [Opplysningane i matriklane er lite etterrettelege. Dei skulle gje grunnlag for utrekning av skatt, og ved samanlikning av matrikkelopplysningane med skifteprotokollar frå same tidsrom ser ein at det i stor grad vart underrapportert, venteleg i von om å få mindre skattebør. Opplysningane om storfe er nokolunde rette, men anna, som småfe, fiske, skog og anna utmarka måtte gje, er ofte unemnt i matrikkelen. Matrikkelopplysningane har likevel interesse, sidan me ikkje har andre kjelder som gjev heile biletet.]

[6] «Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane». Henta 3. november 2010.

[7] «Om Slengesol hjå Rygh på nettstaden til Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane». Henta 3. november 2010.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]