Dei kilikiske portane

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Koordinatar: 37°19′40″N 34°47′40″E
Dei kilikiske portane
Gülek Boğazı
fjellovergang
none  Gülekpasset i Tyrkia
Gülekpasset i Tyrkia
Land Flag of Turkey.svg Tyrkia
Provins provinsen Mersin
Fjellkjede Taurusfjella
høgd 1 050 moh
koordinatar 37°19′40″N 34°47′40″E
Gjennomfartsåre O21, E90
Turkey location map.svg
Locator Red.svg

Dei kilikiske portane eller Gülekpasset er ein fjellovergang gjennom Taurusfjella mellom dei låge slettene i Kilikia og Anatolia-platået, via ei smal kløft som Gökolukelva renn gjennom. Det høgaste punktet er kring 1000 meter over havet.[1]

Dei kilikiske portane har vore viktige transportvegar for handel og militæret i tusenvis av år.[2] Tidleg på 1900-talet vart det bygd ein smalsporsjernbane gjennom passet og i dag går Tarsus-Ankara-egen (E90, O-21) gjennom dei.

Sørenden av Dei kilikiske portane er om lag 44 km nord for Tarsus og nordenden fører til Kappadokia.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Yumuktepe (dagens Mersin), som vaktar Adanasida av passet er frå 4500 fvt. og ein av dei eldste festningsbusetnadane i verda. I antikken drog både hittittane, grekarane, Aleksander den store, romarane, mongolane og krossfararane over passet under felttoga sine. Bibelen skriv at St. Paulus av Tarsus og Silas reiste denne vegen gjennom Syria og Kilikia.

Då tyske ingeniørar arbeidde på jernbanelinja mellom Haydarpaşaterminalen i Istanbul, ved breidda av Marmarahavet, og Bagdad, klarte dei ikkje å følgje den gamle vegen over passet og måtte byggje ei rekkje viadukter og tunnelar, og vert rekna som ein av dei store underverka i jernbanebygging. Ruta opna i 1918 og linja transporterte osmanske tropper og krigsmateriell til fronten i Mesopotamia i dei siste månadane av første verdskrigen.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. W.L. Williams, Armenia, p. 8-11, quoted in Josephus Nelson Larned, The new Larned History for ready reference, reading and research s.v. "Armenia" full text
  2. William Mitchell Ramsay, The historical geography of Asia Minor, 1890, passim full text

External links[endre | endre wikiteksten]