Det mongolske riket

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Animasjon over utbreiinga til Mongolriket i tida 1206–1294 på eit kart over Eurasia med moderne grenser.
Det mongolske riket etter Djengis Khan sin død i 1227

Det mongolske riket (kyrillisk Их Монгол Улс) er det største samanhengande imperiet i verdshistoria og varte frå 1206 til 1368. På det største strekte det seg over 35 millionar km² og omfatta meir enn 100 millionar menneske. Det mongolske riket vart etablert av Djengis Khan i 1206. Han sameinte dei mongolske og tyrkiske stammane, og erobra landområde i Eurasia; På høgda si strekte riket seg frå Sibir i nord til Vietnam og Omanbukta i sør og fra Korea i aust til Polen i vest.[1]

Historie[endre | endre wikiteksten]

Karakorum i Mongolia var hovudstad frå 1235.

Leiaren sidan 1251, Möngke Khan, døydde i 1259. Mongolske hærstyrkar trekte seg tilbake frå felttoga sine for å samlast til kurultai, ei form for riksting.[2]

Etter Möngke sin død hadde ikkje riket ein hovudstad, men Yuan-dynastiet, i mongolriket sin del av Kina-regionen, hadde framleis sin hovudstad Khanbalik (også kjend som Khanbaligh).

Kamp mellom Kublai Khan og broren Ariq Böke, om tittelen stor-khan, utvikla seg til ein borgarkrig i tida 1260-1264.[3] Kublai Khan vann maktkampen.

Song-dynastiet overgav seg til Yuan-dynastiet i 1276, og dermed var Kina-regionen erobra. Sjøslaget ved Yamen (i Guangdong i 1279) er rekna som nedkjempinga av dei siste lojalistane til Song-dynastiet.

Då leiaren Kublai Khan døydde i 1295, bestod mongolriket av fire einskilde khanat (eller khan-døme).

Han-kinesarane sitt Ming-dynasti tok over hovudstaden til Kina-regionen i 1368. Dei mongolske herskarane til Yuan-dynastiet trekte seg tilbake til det mongolske heimlandet, og dei herska då som det nordlege Yuan-dynastiet.

Tsjagatai-khanatet gjekk under (1687).

Leiarar[endre | endre wikiteksten]

Mongolriket vart leia av ein stor-khan.

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. «Mongolriket». Store norske leksikon. Henta 25. august 2019. 
  2. Lane. S. 9.
  3. Allsen 1994, s. 411.
  4. Togon-temür. Britannica.com. 2019-08-25

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Allsen, Thomas (1994). «The Rise of the Mongolian Empire and Mongolian Rule in North China». I Denis C. Twitchett; John King Fairbank. The Cambridge History of China: Volume 6, Alien Regimes and Border States, 710–1368. Cambridge University Press. s. 321–413. ISBN 978-0-521-24331-5. 
  • Lane, George (2006). Daily life in the Mongol empire. Westport, Connecticut: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-33226-5. 
    Spire Denne historieartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.