Smaragd

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Smaragd
Émeraude 1100.1.FS2014 1.jpg
Smaragd frå Colombia
Generelt
Kategori Beryllvarietet
Kjemisk formel Be3Al2(SiO3)6
Krystallsymmetri (6/m 2/m 2/m) – Diheksagonal dipyramidal
Einingscelle a = 9.21 Å, c = 9.19 Å; Z = 2
Identifikasjon
Molekylvekt 537,50
Farge grøne tonar til fargelaus
Krystallform Massiv til velkrystallinsk
Krystallsystem Heksagonal (6/m 2/m 2/m) Romgruppe: P6/mсc
Kløyv uperfekt på [0001]
Brot Muslig
Mohs hardleiksskala 7,5–8
Glans Glasaktig
Strekfarge Kvit
Transparens Gjennomsiktig til ugjennomsiktig
Spesifikk vekt I snitt 2,76
Optiske eigenskapar
Optiske eigenskapar Einaksa (-)
Brytingsindeks nω = 1,564–1,595,
nε = 1,568–1,602
Dobbeltbryting δ = 0,0040–0,0070
Ultrafiolett fluorescens Ingen

Smaragd er ein særs kostbar edelstein. Det er ein ven, djupgrøn varietet av beryll. Fargen kjem av mindre mengder av krom eller vanadium.

Smaragdar var handelsvare på den tidlegaste kjende edelsteinsmarknaden, i Babylonia om lag 4000 fvt. Egyptiske gruver var hovudkjelda for smaragdar i den vestlege verda fram til 1500-talet, då finare kvalitetar frå Colombia etter kvart overtok. Colombia (Muzo, Chivor) er i dag den leiande produsenten. Blant dei større produsentlanda finst i tillegg Brasil, Zambia, Pakistan, Afghanistan, Madagaskar og Russland. Førekomstar er kjende i Noreg frå Byrud ved Minnesund (tidlegare gruvedrift). Særs gode smaragdar blir framstilt kunstig, men òg desse er kostbare.

Smaragdar vert vanlegvis fasettslipte og den vanlegaste forma er rektangulær eller kvadratisk (smaragdslip eller trappeslip).

I samansetjingar er namnet smaragd uheldigvis òg brukt om andre grøne edelsteinar, til dømes orientalsk smaragd (safir, korund), brasiliansk smaragd (turmalin) og uralsk smaragd (granatmineralet andraditt).

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  • Smaragd. (13. mars 2012). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Smaragd