Fantomøy

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Zenokartet frå 1558 viser Frisland – ei fantomøy i Nord-Atlanteren

Ei fantomøy er ei øy som ein trudde eksisterte og som var teikna inn på tidlege kart (stundom i fleire hundreår), men som seinare vart fjerna då det vart påvist at dei ikkje eksisterte likevel. I motsetning er tapte land øyar eller kontinent som mange meiner har eksistert i førhistoria, ofte knytt til gamle myter og segner.

Fantomøyane vart vanlegvis rapportert av tidlege sjømenn som utforska nye område. Enkelte av desse øyane var faktiske øyar, men som vart rapportert som nye øyar fordi ein ikkje visste nøyaktig kvar ein var. Pepysøya var til dømes eigentleg ei forveksling av Falklandsøyane. Thule vart kanskje oppdaga på 300-talet, men vart ikkje funne att. Seinare vart ho identifisert av gamle oppdagarar og geografar som Shetland, Island, Skandinavia eller som ikkje-eksisterande.

Andre fantomøyar har truleg vorte «observert» på grunn av navigasjonsfeil, mistolking av isfjell og tåkebankar eller optiske illusjonar.

Enkelte «feilaktige» observasjonar kan ha vore gjort med hensikt. Phelipeaux- og Pontchartrainøyane som i mange år var teikna inn på tidleg kart over Lake Superior vart kalla opp etter Louis Phélypeaux, marquis de La Vrilliere, comte de Pontchartrain. Phélypeaux var ein minister som prøvde å skaffe midlar til oppdagingsferder.

Mange fantomøyar har aldri eksistert, men eit par, som til dømes Thompsonøya, kan ha eksistert før dei vart øydelagd av vulkanske eksplosjonar, jordskjelv eller undersjøiske ras, eller dei kan ha vore lågtliggande øyar, som sandbankar som ikkje lenger stikk opp av havoverflata.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]