Gamlebyen kyrkje
| Gamlebyen kyrkje | ||
 |
||
|
Oslo (8. desember 2007) Pål Giørtz |
||
| Generelt | ||
| Sokn: | Gamlebyen | |
| Innvigd: | Ukjend | |
| Endringar: | 1934-1939 tilbakeført til utsjånad frå 1796 | |
| Kyrkjegard: | mellom Ekebergveien og Dyvekes vei | |
| Arkitektur | ||
| Type: | langkyrkje | |
| Periode: | Louis Seize | |
| Teknikk: | mur | |
| Materiale: | pussa tegl | |
| Tårn: | Ved inngangen og med klokker frå 1795, levert av Eric Smith, Christiania: «Til Oslo Hospitalkirke 1795, Gloria ex amore patrie» | |
| Kyrkjerommet | ||
| Preikestol: | Frå 1880, heng over altartavla, ikkje i bruk | |
| Altartavle: | Inskripsjon: «Gjør dette til min Ihukommelse» | |
| Plassar: | 200 | |
Gamlebyen kyrkje, adresse Ekebergveien 1, ligg ved foten av den nordvendte Ekebergskrenten i bydel Gamle Oslo i Oslo. Fram til 1925 heitte ho Oslo kirke, òg skrive Opslo kirke. Ho er del av eigedommen Oslo hospital og har òg vore omtalt som Oslo hospitals kirke. Det noverande kyrkjebygget er oppført i 1796 delvis på fundamenta av ei klosterkyrkje fransiskanarane bygde omkring 1290.[1]
Innhaldsliste |
[endre] Historie
Klosterkyrkja som vart oppført mot slutten av 1200-talet var ein av dei første teglsteinsbygningane i Oslo. Teglsteinen kom frå Hertug Håkons teglverk ved breiddene av Alna. Omrisset av klosterkyrkja, det vil seie den delen som låg nordaust for det noverande bygget, er markert med brustein i Ekebergveien foran kyrkja.
Etter reformasjonen i 1536 vart kyrkja omgjort til hospital. Under åtaket frå svenskane i 1567, vart den første kyrkja øydelagd.
På ruinane av kormurane i klosterkyrkja vart det i 1581 oppført eit hospital.
Bygningen vart inndelt i fleire etasjar og fungerte etter dette som hospitalsbygning med kyrkje i første etasje. I tillegg vart det huset vi i dag kjenner som «Gråsteinsbygningen» bygd ved sida. Denne er i dag rekna som Noregs eldste hospitalsbygg. Utover 1700-talet kom det til fleire bygningar, deriblant «Dollhuset» for psykiatriske pasientar.
I 1734 vart ei heilt ny kyrkje bygd på fundamentet av kyrkjeskipet.
Etter den siste brannen 13. januar 1794 vart kyrkja attreist i louis-seize-stil to år seinare. Blant anna vart det gamle middelalderkoret reve og erstatta med tårnet som står der i dag.
På 1800-talet vart kyrkja ombygd fleire gonger. I perioden 1934–1939 vart ho restaurert av arkitekt Wilhelm K. Essendrop og ført attende til meir opphavleg utsjånad. Det flate murtaket vart erstatta med ei bogekvelving, og det vart bygd nye sakristi.
Kyrkja vart attopna julaftan 1939 under leiing av biskop Eivind Berggrav.
[endre] Kyrkjelyden
Gamlebyen sokn vart skild ut frå Aker i 1880 og då kalla Oslo menighet. Vålerenga sokn vart skild ut kring 1900. I samband med at byen i 1925 bytta namn til Oslo, skifta soknet namn til Gamlebyen. Medlemstalet i 2005 var 2 670.
[endre] Kulturminne
Gamlebyen kyrkje er eit kulturminne og har nummer 84227 i Riksantikvarens kulturminnebase.
[endre] Litteratur
- Kirkebøe, M.C.; Oslos kirker i gammel og ny tid Ny utgåve ved K.A. Tvedt og Ø. Reisegg Oslo 2007 ISBN 82-573-1946-5
