Kong Oscar IIs kapell

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Koordinatar: 69°47′11″N 30°48′11″E

Kong Oscar IIs kapell
Grense Jakobselv Kirche.jpg
Generelt
Kyrkjesamfunn: 

Den norske kyrkja

Bispedøme:  Nord-Hålogaland
Prosti:  Varanger
Fellesråd:  Sør-Varanger
Sokn:  Sør-Varanger
Innvigd:  26. september 1869
Arkitektur
Type:  langkyrkje
Arkitekt:  Jacob Wilhelm Nordan
Materiale:  Stein
Kyrkjerommet
Plassar:  72
Commons-logo.svg
Kong Oscar IIs kapell på Commons

Kong Oscar IIs kapell ligg i Grense Jakobselv i Sør-Varanger kommune i Finnmark. Kapellet vart reist for å markere grensa mot Russland, etter at russarane ikkje hadde respektert den norske grensa etter grenseoppgangen i 1826. Kapellet er ei langkyrkje i stein med 72 plassar. Det vart vigsla den 26. september 1869 av biskop Fredrik Waldemar Hvoslef, og ombygd i 1992. Arkitekt for kapellet var Jacob Wilhelm Nordan.

Kong Oscar IIs kapell is located in Finnmark
Plasseringa til Kong Oscar IIs kapell

Den første norske busetjinga i Grense Jakobselv kom i 1851. Etter grenseoppgangen i 1826 var det lengje usemje mellom norske styresmakter og russiske fiskarar om riksgrensa. Etter innrapportering av mange harde konfrontasjonar mellom norsk oppsyn og russiske fiskarar, foreslo Amtmannen i Finnmark å la eit orlogsfartøy frå marinen ta fiskerioppsynet dei månadene fiskeriet fann stad. Innanriksdepartementet ønskte ei uavhengig gransking av tilhøva og sende kapteinløytnant Heyerdahl nordover for å setje seg inn i saka. Heyerdahl foreslo å reise eit kapell ved Grense Jakobselv.

Parallellen til det russisk-ortodokse kapellet i Boris Gleb er slåande, ettersom nettopp det hadde vore avgjerande ved grenseoppgangen i 1826. Eit evangelisk-luthersk kapell ville vere ei udiskuterbar grensemarkering for grensa mellom Noreg og Russland. Dermed fall den nasjonale tryggingspolitikken og interessene til innbyggjarane i Grense Jakobselv saman. I 1865 vart det bestemt at det skulle byggjast eit kapell i «Grensen» og samtidig ein prestegard. Sommaren 1869 stod det nye kapellet bygd av gråstein ferdig, og i september same år vart det vigsla av biskop Fredrik Waldemar Hvoslef.

Namnet sitt fekk kapellet først då kong Oscar II vitja det 4. juli 1873. Til minne om besøket gav han kapellet ei marmorplate med innskrifta: «Kong Oscar II hörte Guds Ord her d. 4. Juli 1873» og på samisk: «Gonagas Oskar II gulai Jbmel sane dabe d. 4. Juli 1873». Samtidig ytra han eit ønske om å få kyrkja oppkalla etter seg.

Sidan kapellet vart eit viktig kjennemerke for sjøfolk og for at det skulle bli endå meir synleg frå sjøen, vart kapellet kvitkalka i 1883 og igjen i 1884. Denne kvitkalkinga vart fjerna i 1969 i samband med 100-årsjubileet til kapellet.

Alt kyrkjesølvet vart stole under frigjeringa av Finnmark i 1944.

Kulturminne[endre | endre wikiteksten]

Kong Oscar IIs kapell er eit kulturminne og har nummer 89104 i Riksantikvarens kulturminnebase.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]