Vaalbara
Vaalbara er det ein meiner kan ha vore det første superkontinentet på jorda. I følgje radiometrisk datering av kratonane som utgjorde Vaalbara, meiner ein at det eksisterte for 3,3 milliardar år sidan og kanskje så langt tilbake som for 3,6 milliardar år sidan. Bevis på dette er mellom anna geokronologiske og paleomagnetiske studiar mellom dei to kratonane frå arkeikum (protokontinent) kalla Kaapvaal-kratonen (Kaapvaal-provinsen i Sør-Afrika) og Pilbara-kratonen (Pilbara-regionen i Vest-Australia).
Andre bevis er likskap i strukturen til grønsteinbelta og gneisbelta til desse to kratona. Dei same grønsteinbelta frå arkeikum har no spreidd seg over Superior-kratonen i Canada, samt over kratonane til dei tidlegare kontinenta Gondwana og Laurasia. Vegen kratonane tok vidare for 2,8 milliardar år sidan er òg bevis på at dei ein gong hang saman.
Det er ikkje sikkert kvifor Vaalbara braut opp, men geokronologiske og paleomagnetiske funn syner at dei to kratonane hadde ein 30 graders rotasjon rundt 2,78-2,77 milliardar år sidan, noko som tyder på at dei ikkje lenger hang saman for 2,8 milliardar år sidan.
Kjelder [endre]
- Denne artikkelen bygger på «Vaalbara» frå Wikipedia på engelsk, den 18. august 2008.
- Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
- Bailey, R.C., Cruden, A.R., and B. Nitescu. (2006) "Crustal structure and implications for the tectonic evolution of the Archean Western Superior craton from forward and inverse gravity modeling." Tectonics, vol. 25. Online Abstract: http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2004TC001717.shtml
- Dann, J., M. J. de Wit, S. H. White, and E. Zegers. (1998) Vaalbara, Earth's oldest assembled continent? A combined. structural, geochronological, and palaeomagnetic test." Online: http://www.geo.uu.nl/Research/Paleomagnetism/publications/Zegers98b.pdf
- Wingate, M.T.D. (1998) “palaeomagnetic test of the Kaapvaal-Pilbara (Vaalbara) connection at 2.78 Ga.” South African Journal of Geology; December 1998; v. 101; no. 4; p. 257-274 Australian National University, Research School of Earth Sciences, Canberra, Australia. Online Abstract: http://sajg.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/101/4/257
- Zegers, T.E., and A. Ocampo. (2003) "Vaalbara and Tectonic Effects of a Mega Impact in the Early Archaen 3470 Ma." European Space Agency, ESTEC, SCI-SB, Keplerlaan 1, 2201 AZ Noordwijk. Online: http://www.lpi.usra.edu/meetings/largeimpacts2003/pdf/4038.pdf
