Stjerna Pollux

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Pollux
Gemini constellation map.svg
Posisjonen til Pollux i stjernebiletet Tvillingane.
Observasjonsdata
Epoke J2000.0      Ekvinoks J2000.0
Stjernebilete Tvillingane
Rektascensjon 07h 45m 18.94987s[1]
Deklinasjon +28° 01′ 34.3160″[1]
Karakteristikk
SpektralklasseK0 III[2]
U−B fargeindeks+0.86[3]
B−V fargeindeks+1.00[3]
Variabel typeMistenkt
Astrometri
Radialsnøggleik (Rv)+3.23[4] km/s
Parallakse (π)96.54 ± 0.27[1] mas
Avstand33,78 ± 0,09 ly
(10,36 ± 0,03 pc)
Absolutt storleiksklasse (MV)+1.08 ± 0.02[5]
Detaljar
Masse2.04 ± 0.3[6] M
Radius8.8 ± 0.1[7] R
Luminositet43[8] L
Overflategravitasjon (log g)2.685 ± 0.09[7] cgs
Temperatur4,666 ± 95[7] K
Metallisitet [Fe/H]–0.07 to +0.19[7] dex
Rotasjon558 dagar[9]
Rotasjonssnøggleik (v sin i)2.8[10] km/s
Alder724[11] mill. år
Andre namn
Beta Geminorum, 78 Geminorum, BD+28°1463, GCTP 1826.00, Gliese 286, HD 62509, HIP 37826, HR 2990, LFT 548, LHS 1945, LTT 12065, SAO 79666.[12]
Databasereferanse
SIMBADdata
ARICNSdata

Pollux (β Gem, β Geminorum, Beta Geminorum) er ei stjerne nord i stjernebiletet Tvillingane. Ho er ei utvikla kjempestjerne med oransje farge. Ho har ein tilsynelatande storleiksklasse på 1,1,[3] og er den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet; meir lyssterk enn nabostjerna Castor (Alfa Geminorum). Parallaksemålingar med satellitten Hipparcos[13][14] har plassert stjerna 33,78 lysår unna jorda.[1] Sidan 1943 har spekteret til denne stjerna vore eit stabilt ankerpunkt som andre stjerner vert klassifisert etter.[15] I 2006 vart det stadfesta at Pollux har ein eksoplanet kring seg.[7]

Eigenskapar[endre | endre wikiteksten]

Stjerna er større enn sola, kring to gonger massen og nesten ni gonger radiusen.[7] Ho var ein gong ei hovudseriestjerne klasse A,[6] og har nytta all hydrogenet i kjernen og utvikla seg til ei kjempestjerne med spektralklasse K0 III.[2] Den effektive temperaturen til den ytre envelopen til denne stjerna er kring 4 666 K,[7] som ligg i området som produserer den karakteriske oransje fargen til klasse K-stjerner.[16] Pollux verkar å rotere langsamt med ein projisert rotasjonssnøggleik på 2,8 km/s.[10]

Planetsystem[endre | endre wikiteksten]

Det har vore mistenkt sidan 1993 at ein eksoplanet krinsa kring Pollux,[17] frå svingingar i den målte radialsnøggleiken. Planeten Pollux b vart annonsert den 16. juni 2006. Pollux b er kalkulert til å ha ein masse på minst 2,3 gonger massen til Jupiter. Ho brukar kring 590 dagar på ein runde rundt Pollux.[7]

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 van Leeuwen, F. (November 2007), «Validation of the new Hipparcos reduction», Astronomi and Astrophysics 474 (2): 653–664, Bibcode:2007A&A...474..653V, arXiv:0708.1752, doi:10.1051/0004-6361:20078357 
  2. 2,0 2,1 Morgan, W. W.; Keenan, P. C. (1973), «Spectral Classification», Annual Review of Astronomi and Astrophysics 11: 29, Bibcode:1973ARA&A..11...29M, doi:10.1146/annurev.aa.11.090173.000333 
  3. 3,0 3,1 3,2 Lee, T. A. (October 1970), «Photometry of high-luminositet Stjerner klasse M», Astrophysical Journal 162: 217, Bibcode:1970ApJ...162..217L, doi:10.1086/150648 
  4. Famaey, B.; et al. (January 2005), «Local kinematics of K and M giants from CORAVEL/Hipparcos/Tycho-2 data. Revisiting the concept of superclusters», Astronomi and Astrophysics 430 (1): 165–186, Bibcode:2005A&A...430..165F, arXiv:astro-ph/0409579, doi:10.1051/0004-6361:20041272 
  5. Carney, Bruce W.; et al. (March 2008), «Rotation and Macroturbulence in Metal-Poor Field Red Giant and Red Horizontal Branch Stars», The Astronomical Journal 135 (3): 892–906, Bibcode:2008AJ....135..892C, arXiv:0711.4984, doi:10.1088/0004-6256/135/3/892 
  6. 6,0 6,1 Aurière, M.; et al. (September 2009), «Discovery of a weak magnetic field in the photosphere of the single giant Pollux», Astronomi and Astrophysics 504 (1): 231–237, Bibcode:2009A&A...504..231A, arXiv:0907.1423, doi:10.1051/0004-6361/200912050 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 Hatzes, A. P.; et al. (2006), «Confirmation of the planet hypothesis for the long-period radial velocity variations of β Geminorum», Astronomi and Astrophysics 457: 335–341, Bibcode:2006A&A...457..335H, arXiv:astro-ph/0606517, doi:10.1051/0004-6361:20065445 
  8. Mallik, Sushma V. (desember 1999), «Lithium abundance and mass», Astronomi and Astrophysics 352: 495–507, Bibcode:1999A&A...352..495M 
  9. Koncewicz, R.; Jordan (January 2007), «OI line emission in cool stars: calculations using partial redistribution», Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 374 (1): 220–231, Bibcode:2007MNRAS.374..220K, doi:10.1111/j.1365-2966.2006.11130.x  |first4= missing |last4= in Authors list (hjelp)
  10. 10,0 10,1 Massarotti, Alessandro; et al. (January 2008), «Rotational and Radial Velocities for a Sample of 7,1 HIPPARCOS Giants and the Role of Binarity», The Astronomical Journal 135 (1): 209–231, Bibcode:2008AJ....135..209M, doi:10.1088/0004-6256/135/1/209 
  11. Takeda, Yoichi; Sato, Bun'ei; Murata, Daisuke (August 2008), «Stellar parameters and elemental abundances of late-G giants», Publications of the Astronomical Society of Japan 60 (4): 781–802, Bibcode:2008PASJ...60..781T, arXiv:0805.2434, doi:10.1093/pasj/60.4.781 
  12. «POLLUX -- Variable Star», SIMBAD (Centre de Données astronomiques de Strasbourg), henta 13. juni 2016 
  13. Perryman, M. A. C.; Lindegren, L.; Kovalevsky, J.; et al. (July 1997), «The Hipparcos Catalogue», Astronomi and Astrophysics 323: L49–L52, Bibcode:1997A&A...323L..49P 
  14. Perryman, Michael (2010), The Making of History's Greatest Star Map, Heidelberg: Springer-Verlag, doi:10.1007/978-3-642-11602-5 
  15. Garrison, R. F. (desember 1993), «Anchor Points for the MK System of Spectral Classification», Bulletin of the American Astronomical Society 25: 1319, Bibcode:1993AAS...183.1710G, arkivert frå originalen 2019-06-25, henta 13. juni 2016 
  16. «The Colour of Stars», Australia Telescope, Outreach and Education (Commonwealth Scientific and Indianarentrial Research Organisation), desember 21, 2004, henta 13. juni 2016 [daud lenkje]
  17. A. P. Hatzes; et al. (1993). «Long-period radial velocity variations in three K giants». The Astrophysical Journal 413: 339–348. Bibcode:1993ApJ...413..339H. doi:10.1086/173002. 
Referansefeil: <ref>-merket i <references> med namnet «aj135_1_209» har ikkje noko innhald.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedium som gjeld: Stjerna Pollux