Finn-Erik Vinje

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk

Finn-Erik Vinje (fødd 6. mars 1936) er pensjonert professor i nordisk språkvitskap, oppvaksen i Bærum. Han var frå 1975–2006 professor i moderne norsk språk ved Universitetet i Oslo, og frå 1971 til 1975 professor i nordisk ved Universitetet i Trondheim. Han har òg vore lektor i norsk språk og litteratur ved Stockholms universitet (1962-1967).

Fagområdet til Vinje er nyare språkhistorie og språknormering. Vinje har drive språkleg konsulentverksemd, særleg gjennom vervet som språkkonsulent for bokmål i NRK (1971–1993) og som medarbeidar i NRKs radioprogram Språkrøret (1974–1989). Vinje har dessutan hatt språkspalte i Arbeiderbladet, Programbladet og Skole-fokus. På 1970-talet vart Vinje engasjert av Forbrukardepartementet til å lage kurs i praktisk språkbruk, og har sidan den tid halde ei rad kurs som han òg har laga lærebøker til.

Språkpolitisk var Finn-Erik Vinje samnorsk-tilhengjar på 1960- og 1970-talet. På 1980- og 1990-talet vart Vinje meir talsmann for usus-prinsippet, og han har orientert seg mot riksmålet og Riksmålsforbundet, m.a. gjennom skriving i Riksmålsforbundets blad Ordet og som formann for Litteraturpriskomitéen.

Vinje har markert seg for meir bruk av normert talespråk og imot obligatorisk sidemålsopplæring i skulen. I tillegg meiner han at nynorsken vil døy ut.

Vinje er juryformann for Riksmålsforbundets litteraturpris (2006–) og vart innvald i Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur i 2005. Han var medlem av Norsk språkråd frå skipinga i 1972, var med på liberaliseringsvedtaket og sat i det såkalla særutvalet som førebudde rettskrivinga av 1981. Han vart i 1992 heidra av UiO med Det historisk-filosofiske fakultets pris for populærvitenskapelig formidling.

Publikasjonar[endre | endre wikiteksten]

  • Foran eller etter? : om rekkefølgen av skrive- og lesetegn ved anføring
  • NS, høgnorsken og riksmålet ISBN 82-990518-3-5
  • Ut med språket : en situasjonsrapport 2005 Schibsted ISBN 82-516-2161-5
  • Norsk grammatikk : det språklige byggverket Kunnskapsforlaget ISBN 978-82-573-1459-0
  • Enhet og mangfold : språksituasjonen i Norge i historisk perspektiv, 3. utg. 2004
  • Språk 2004. En situasjonsrapport, 2003
  • Frihetens palladium - i språklig belysning : om språket i Grunnloven, 2002, Stortinget ISBN 82-91283-58-3
  • Bedre norsk. Språkråd fra A til Å, 1998
  • Med alle skalker lukket : Aftenpostens og Dagbladets språkbruk i kritisk belysning Institutt for journalistikk, 1995, ISBN 82-7147-153-8
  • Riktig norsk, 1994, Cappelen akademisk ISBN 82-456-0731-2
  • Lovlig språk : om språk og stil i lover og annet regelverk Justisdepartementet
  • Måltrøst. Regler for god språkbruk, 1988
  • På talefot med språket, 1982
  • Å veie sine ord. Rapporter om språkbruken i NRK, 1980
  • Norsk i embets medfør : råd og vink for den offentlige språkbruken' 1977
  • Ord om ord. Innledning til en norsk ordlagingslære, Trondheim 1973
  • Et språk i utvikling. Noen hovedlinjer i norsk språkhistorie, 1973 (2. utg. 1978)
  • Nærlys på språket, 1973 (5. utg. 1987)
  • Verbalsubstantiv avledet med -else, -ing og nullsuffiks i moderne norsk, især bokmål, 1973
  • Skriveregler (1.utg. 1973, 8. utg 2006) nynorsk utgave Skrivereglar 1975, Aschehoug ISBN 978-82-03-32936-4
  • Torgeir Krogsrud, Didrik Arup Seip, Finn-Erik Vinje: Norsk rettskrivningsordliste 1972
  • Svecismer i moderne norsk, 1972
  • Godt ord igjen. Råd og regler for skrift og tale – og andre språkspørsmål, 1972
  • Moderne norsk avisspråk. Noen tendenser i morfologi og syntaks, 1970
  • Norsk språk. Aktuelle språkproblemer, grammatikk, språkhistorie og norrønt, 1970 (2. utg. Norsk språk – tilstand og vekst, 1979)
  • Moderne norsk. Råd og regler for praktisk språkbruk, 1968 (5. utg. 2002)
  • Kompendium i grammatisk analyse, 1968 (6. utg. 1977)
  • Den norske landsloven i svensk målform. En språklig-historisk undersøkelse, lisensiatavhandling, 1967

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  • Brunstad, Endre. 2003. Finn-Erik Vinje - ei kraft i norsk språknormering? I Omdal, H. og R. Røsstad. Krefter og motkrefter i språknormeringa, s. 121–133.
  • Bull, Tove. 1988. Dagens Vinje - gårsdagens Vinje. I Syn og Segn 3, s. 179–193.
  • NBL-artikkel om Vinje, skriven av Kjell Ivar Vannebo.