Sembrafuru

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Sembrafuru

Status i verda: LC Livskraftig

Pinus cembra01.jpg

Systematikk
Rike: Plantae
Klasse: Pinopsida
Orden: Pinales
Familie: Pinaceae
Slekt: Pinus
Art: P. cembra
Vitskapleg namn
Pinus cembra
Sembrafuru
Namn på andre språk
Svensk Cembratall, brödtall
Dansk Cembra-Fyr
Engelsk Swiss Pine, Arolla Pine
Tysk Zirbelkiefer, Arbe, Arve, Zirbe, Zirbel
Fransk Pin cembro, pin des Alpes, arolle
Spansk Pino cembro, pino cembra, cembro
Russisk Jevropejskij kedr (Европейский кедр), sosna kedrovaja jevropejskaja (сосна кедровая европейская), sosna jevropejskaja (сосна европейская)

Sembrafuru (Pinus cembra) er eit rettstamma eviggrønt nåletre av furufamilien. Treet har lange nåler som sit i buntar på fem. Treet er naturleg utbreidd i to område; i dei sveitsiske Alpane og Karpatane (var. helvetiva) og i Aust-Russland og Sibir (var. sibirica). Denne sistnemnde er av somme botanikarar rekna som ein eigen art, Pinus sibirica. Båe variasjonar er planta og forvilla mange stader i Noreg.

Sembrafuru i Steiermark i Austerrike.

Utsjånad[endre | endre wikiteksten]

Sembrafurua har stor, eggforma eller søyleforma krone. Ho framstår som eit fyldig og vakkert tre, og er mykje bruka som park- og hagetre.

Nålene er 7-9 cm lange, mjuke og glinsande mørkgrøna med fine kvite striper på undersida.

Unge konglar er mørkt purpurfarga, mogne konglar er raudbrune, butt eggforma og om lag 8 cm lange. Frøa sit i konglane til konglane har ramla ned frå treet. Frøa er store, nesten som små hasselnøtter. Sembrafuru kan bli mellom 500 og 1000 år gamal.[treng kjelde]

I Sibir vert sembrafurua opptil 40 m høg; i Alpane knapt halvparten.

Økologi[endre | endre wikiteksten]

Sembrafurua er hardfør, ho kan vakse heilt inn mot isbrear. Ho set moderate krav til jordbotnen. Ho veks gjerne på leirhaldig jord, men kan òg vakse på myr. Småtre toler noko skygge, medan fullvaksne tre treng fullt lys.

Hjortevilt beitar gjerne på baret og barken av unge tre. Fuglar og gnagarar et gjerne dei næringsrike frøa. Fuglar kan spreie ta med seg konglar og slik hjelpe til med å spreie frøa.

Eigenskapar[endre | endre wikiteksten]

Veden er mjuk, men varig. I Sveits vert han helst bruka til innvendig panel og møblar.

Sembrafururfrø er næringsrike, og under pomorhandelen vart cembrafrø hausta i Sibir selde under namnet russenøtter. Frøa vert også brukte til å smaksetta brennevin (snaps).

Baret vert bruka som pyntegrønt. Treet vert planta som parktre. I Noreg er det berre forsøksvis planta som skogbrukstre.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Sembrafuru

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]