Stormsvalefamilien

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Stormsvalefamilien


Gråstormsvale, Oceanodroma furcata Foto: C. Schlawe, US Fish & Wildlife service
Gråstormsvale, Oceanodroma furcata
Foto: C. Schlawe, US Fish & Wildlife service
Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Aves
Orden: Procellariiformes
Familie: Hydrobatidae

Mathews , 1912

Slekter
  • Hydrobates
  • Stormsvalefamilien, Hydrobatidae, er den eine av to biologiske familiar av stormsvaler. Dette er pelagiske sjøfuglar som er medlem av ordenen stormfuglar, Procellariiformes. I ein periode, og framtil nyleg, var dette taksonet rekna som ein underfamilie av ein samla stormsvalefamilie, Hydrobatidae.[1]

    Skildring[endre | endre wikiteksten]

    Sjå òg artikkelen om stormsvaler for utfyllande skildring av morfologi, levevis og leveområde

    Artane i stormsvalefamilien har kroppslengd som spenner i området mellom 13 centimeter for dvergstormsvaler til 27 cm for hawaiistormsvaler. Kroppsvekta kan variere mellom 14 gram og over 100 gram høvesvis for dei to artane. Alle har relativt lange venger og bein som er kortare enn halen i flukt. Mange, men ikkje alle, har gaffelforma eller sterkt kileforma halar. 8 av dei 17 nolevande artane 'manglar' kvit overgump. Dei øvrige artane er for det meste mørke i farga med varierande mengder av kvitt på overgumpen. Popuasjonar av arten stormsvale i Stillehavet manglar kvit overgump. To artar bryt med desse mønstra, ringstormsvala som har kvit underside og kvite markeringar i strupe og andlet, og gråstormsvala som har bleik, grå fjørdrakt.[2]

    Artane i denne familien hekkar og lever generelt på den nordlege halvkula, jamvel om nokre artar migrerer på lange trekk òg sør for ekvator. Perustormsvala hekkar sør for ekvator.

    Artane havsvale og stormsvale hekkar på Røst i Noreg.

    Truslar og vern[endre | endre wikiteksten]

    Nedgangen i bestanden av kaliforniastormsvaler har ført til at arten er erklært trua av IUCN.
    Foto: Duncan Wright

    Fleire artar i stormsvalefamilien Hydrobatidae er trua av menneskeleg aktivitet.[3] Av 17 artar er berre 7 klassifiserte som livskraftige, LC. Guadalupestormsvale har ikkje blitt observert sidan 1906 og dei fleste autoritetar reknar arten som utdøydd. Ein annan art, kaliforniastormsvale, er oppført som truga av IUCN på grunn av ein 42 % nedgang over tjue år,[4] og fem andre artar er òg oppførte som sårbare eller verre. I tillegg er to artar så dårleg kjente at dei er oppførte som «mangelfulle data». Ein kjenner ikkje hekkestadane for ringstormsvale.

    Stormsvaler står overfor dei same truslane som andre sjøfuglar, spesielt er dei trua av introduserte artar. Guadalupestormsvala vart driven til utrydding av villkattar,[5] og slike introduserte rovdyr er òg årsak til nedgang blant andre artar. Habitatdegradering som avgrensar hekkeområda årsaka av introduserte geiter og griser er òg eit problem, spesielt viss det aukar konkurransen frå meir aggressive gravande petrellar.

    Oversyn artar, status og hekkelokalitetar[endre | endre wikiteksten]

    Stormsvalefamilien Hydrobatidae i rekkjefølgje etter EBird/Clements Checklist v2018[6] med norske namn etter Norske navn på verdens fugler:[7]

    Slekt Artsnamn Vitskapleg namn Status Populasjon Trend Hekkeplass
    Hydrobates
    Havsvale Hydrobates pelagicus LC 1,3-1,5 mill ukjent Nordvestre Atlanteren, rangert etter kolonistorleik: Nólsoy, (Færøyane), Storbritannia, Irland og Island,

    dessutan små koloniar i andre europeiske land som Noreg (Røst), Spania og Hellas.

    Oceanodroma
    Gråstormsvale Oceanodroma furcata LC 6 mill ukjent nordlege Stillehavet frå Kurilane til kysten av Alaska
    Ringstormsvale Oceanodroma hornbyi DD 1000-90 000 ukjent ukjent, (kysten frå nordlege Chile langs Peru, kanskje inne i Atacama)
    Stormsvale Oceanodroma leucorhoa VU 20 mill ukjent globalt på den nordlege halvkula, inklusive Røst og Erkna i Noreg.[8]
    Somarstormsvale Oceanodroma socorroensis EN ukjent ukjent eng: Townsend's storm petrel, Townsend 1890, hekkar sommarstid på øyar utanfor Guadalupe
    Vinterstormsvale Oceanodroma cheimomnestes VU ukjent ukjent eng: Ainley's storm petrel, Ainley 1980, hekkar vinterstid på øyar utanfor Guadalope
    Japanstormsvale Oceanodroma monorhis NT 100 000 ukjent Verkhovsky-øya ved sørlege Vladivostok, og ved Japan
    Kaliforniastormsvale Oceanodroma homochroa EN 5 200 -10 000 minkande øyar utanfor California, sørover til Coronados-øyane utanfor nordlege Mexico
    Passatstormsvale Oceanodroma castro LC 150 000 ukjent på øyar i Aust-Atlanteren og nordlege Stillehavet
    Asorstormsvale Oceanodroma monteiroi VU 250-1000 stabil to holmar ved øya Graciosa i Azorane
    Kappverdestormsvale Oceanodroma jabejabe LC ukjent ukjent Bolton, 2007. Lever i Nord-Atlanteren, særleg rundt Kapp Verde-øyane
    Dagstormsvale Oceanodroma tethys LC 500 000 ukjent øyar utanfor Amerika frå Baja California, Mexico til nordre Chile, inklusive Galapagosøyane
    Bajastormsvale Oceanodroma melania LC 500 000 ukjent øyar utanfor sørlege California og Baja California, Mexico
    Perustormsvale Oceanodroma markhami DD 50 000 ukjent Paracas naturreservat, Peru, kanskje inne i ørkenen i Peru og Chile
    Iwostormsvale Oceanodroma matsudairae DD 20 000 ukjent Iwo-øyane, Japan
    Hawaiistormsvale Oceanodroma tristrami NT 20 000 stabil Hawaii
    Dvergstormsvale Oceanodroma microsoma LC 0,1-1 mill ukjent øyar i Californiabukta og på vestkysten av Baja California Sur

    Kjelder[endre | endre wikiteksten]

    Referansar
    1. Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson. 2018. Updates & Corrections - August 2018 Bolk «pages 13-14, 699, Southern Storm-Petrels Oceanitidae om godtaking av Oceanitidae som ein ny familie. Henta 25. februar 2019
    2. Onley, D.; Scofield P. (2007). Albatrosses, Petrels and Shearwaters of the World. Princeton University Press, Princeton, New Jersey. ISBN 978-0-691-13132-0
    3. Søk 'Hydrobatidae' i IUCN Raudliste
    4. Sydeman, W.; Nurr, N.; McLaren, E.; McChesney, G. (1998). «Status and Trends of the Ashy Storm Petrel on Southeast Farallon Island, California, based upon capture-recapture analyses». Condor 100 (3): 438–447. JSTOR 1369709. doi:10.2307/1369709. 
    5. Foreløpige tal for nedgangen av guadalupestormsvale – Thayer, J.; Bangs, O (1908). «The Present State of the Ornis of Guadaloupe Island» (PDF). Condor 10 (3): 101–106. JSTOR 1360977. doi:10.2307/1360977. 
    6. Schulenberg T. S., M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, T. A. Fredericks, og D. Roberson (august 2018), eBird/Clements Checklist v2018 (CSV), Cornell Lab of Ornithology, henta 24. februar 2019 
    7. Syvertsen, P. O., Ree, V., Hansen, O. B., Syvertsen, Ø., Bergan, M., Kvam, H., Viker, M. & Axelsen, T. 2008. Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler. med oppdateringar i 2017. Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 21.12.2017)
    8. Tomas Aarvak & Ingar Jostein Øien, Kartlegging av hekkande havsvaler og stormsvaler, 2006, Norsk Ornitologisk Forening

    Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

    Commons-logo.svg Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Stormsvalefamilien