Gökçeada

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
(Omdirigert frå Ímvros)
Gå til: navigering, søk
Gökçeada
Gokceada4.JPG
Geografi
Turkey - Imbros.PNG
Stad Egearhavet
Koordinatar 40°09′39″N 25°50′40″EKoordinatar: 40°09′39″N 25°50′40″E
Øygruppe Dei nordegeiske øyane
Areal 279 km²
Administrasjon
Land Tyrkia
Provins Çanakkale
Største busetnad Gökçeada by (7 254 innb.)
Demografi
Folketal 8 875 (2000)
Folketettleik 32 /km²

Gökçeada, tidlegare oftast Ímvros (gresk Ίμβρος, eldre tyrkisk İmroz) er den største øya i Tyrkia og høyrer til Dei nordegeiske øyane i Egearhavet. Øya høyrer til provinsen Çanakkale og ligg ved inngangen til Sarosbukta nord i Egearhavet, og er òg det vestlegaste punktet i Tyrkia. Med eit areal på 279 km² har Gökçeada nokre skogområde.

Etter ei folketeljing i 2000 hadde Gökçeada totalt 8 875 innbyggjarar.[1] I same folketeljing vart det rapportert at 7 254 av innbyggjarane bur i Gökçeada by og 1 621 i dei andre landsbyane.[1] Hovudnæringa på Gökçeada er fiske og turisme. Folkesetnaden er hovudsakleg tyrkisk, men det er framleis om lag 250 grekarar på øya. Eit stort tal grekarar har emigrert.

Øya er kjend for vingardane her og vinen dei produserer.

Historie[endre | endre wikiteksten]

I mytologien[endre | endre wikiteksten]

I følgje gresk mytologi låg palasset til Thetis, mor til Akilles, kongen av Fthia, mellom Gökçeada og Samothráki. Stallen til den vengja hesten til Poseidon skal ha lege mellom Gökçeada og Bozcaada (Ténedos).

I antikken[endre | endre wikiteksten]

I antikken var Gökçeada i lag med Límnos i ein atensk klerukh, ein koloni med nybyggjarar frå Aten, men sidan innbyggjarar frå øya stod på listene over folk som betalte skatt til Aten, må det óg ha vore innfødde her. Dei opphavlege innbyggjarane på Gökçeada var pelasgianarar. Miltiades erobra øya frå Persia etter slaget ved Salamis og ein koloni vart oppretta rundt 450 fvt., under det første atenske riket, og vart halde av Aten (med korte unntak) dei neste seks hundre åra. Ho kan ha vore sjølvstendig under Septimius Severus.[2]

Nyare tid[endre | endre wikiteksten]

Før og kort tid etter den første verdskrigen var 97,5 % av folkesetnaden på Gökçeada etniske grekarar. På grunn av den strategiske plasseringa nær Dardanellane ønska dei vestlege landa, og særleg Storbritannia, mot slutten av balkankrigane i 1913 at øya framleis skulle haldast av Det osmanske riket og at resten av dei egeiske øyane skulle verte avstått til Hellas.

I 1920 gjorde Sèvrestraktaten at øya vart gjeve til Hellas. Den osmanske regjeringa signerte, men ratifiserte ikkje avtalen, og vart styrta av den nye tyrkiske nasjonalistregjeringa til Mustafa Kemal Atatürk, med base i Ankara. Etter at den gresk-tyrkiske krigen 1919-1922 enda med gresk tap gjekk dei vestlege nasjonane med på Lausannetraktaten med den nye tyrkiske republikken i 1923. Denne avtalen gjorde øya til ein del av Tyrkia, men ho fekk ein spesiell sjølvstyrt administrativ status på grunn av alle grekarane som budde her, og folkeutvekslinga mellom Hellas og Tyrkia på denne tida fann ikkje stad på øya.

Etter ei ny lov frå 1926 vart rettane til minoritetar i Tyrkia kalla tilbake, noko som var eit brot på Lausannetraktaten. Grekarane var fråtatt retten til sin ortodokse religion, i tillegg til at dei mista språklege og økonomiske rettar. Dei greske leiarane i Tyrkia skal «frivillig ha godtatt» dei nye lovene, men signaturane deira skal berre ha kome etter ordre frå politiet, og dei som ikkje ville signere vart sett i fengsel. Den greske regjeringa vende seg til rådet i Folkeforbundet, der dei fekk støtte, men Tyrkia vart ikkje kalla inn på teppet. I 1923 avsette Tyrkia det folkevalde styret på øya og i 1927 vart dei greske skulane lagt ned. I 1943 vart dei ortodokse metropolitanane på Gökçeada og Ténedos arrestert, og landområda til dei ortodokse klostera vart konfiskert. Dette, og andre hendingar, førte til at grekarane emigrerte frå øya.

Folkesetnad[endre | endre wikiteksten]

Endring i folkesetnad på Gökçeada[endre | endre wikiteksten]

██ tyrkarar ██ grekarar

Byar og landsbyar 1927 1970 1975 1980 1985 1990 1997 2000
Çınarlı (Panaghia Balomeni) - - 3578 615 3806 342 4251 216 767 70 721 40 553 26 503 29
Bademli (Gliky) - - 66 144 1 57 40 1 13 34 29 22 15 15 15 13
Dereköy (Shinudy) - - 73 672 391 378 319 214 380 106 99 68 82 40 68 42
Eşelek - - - - - - - - - - - - - - 152 -
Fatih - - - - - - - - 3962 45 4284 32 4135 21 4180 25
Kaleköy (Kastro) - - 38 36 24 - - 128 94 - 105 - 90 - 89 -
Şahinkaya - - - - - - - - - - 168 - 107 - 86 -
Şirinköy - - - - - - - - - - - - - - 189 -
Tepeköy (Agridia) - - 3 504 4 273 2 193 1 110 75 2 2 39 2 42
Uğurlu - - - - - - - - 460 - 490 - 466 - 401 -
Yenibademli - - - - - - - - 416 - 660 - 628 - 581 -
Yenimahalle (Evlampio) - - 182 143 162 121 231 81 359 59 970 27 2240 25 2362 27
Zeytinli (Aghios Theodoros) - - 30 507 15 369 36 235 72 162 25 130 12 82 12 76
TOTAL 157 6555 3970 2621 4403 1540 4879 1068 6524 586 7626 321 8330 248 8640 254

Ref: Gökçeada kommune

Ref: Changes in the demographic characteristics of Gökçeada

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 Tyrkisk folketeljing 2000
  2. Oxford Classical Dictionary: "Imbros"

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Gökçeada

Kjelde[endre | endre wikiteksten]

  • Denne artikkelen er basert på ei omsetjing av artikkelen Imbros frå Engelsk Wikipedia der følgjande kjelder mellom anna vart nytta:


Dei nordegeiske øyane
Øyar i det sentrale Egearhavet: Sámos • Foúrni • Thýmena • Ikaría • Khíos • Inoússes • Psará • Andípsara • Lésvos • Ájos Evstrátios • Límnos
Øyar i Det thrakiske havet: Samothráki • Thásos • Bozcaada (Ténedos) • Gökçeada (Ímvros)