Porsgrunn kommune

Porsgrunn kommune
Komm.nr.	0805
Fylke	Telemark
Adm.senter	Porsgrunn
Areal	161 km²
Folkemengd	35 193 (1. jan 2012)
Politikk
Ordførar (2007-2015)	Øysten Beyer (Ap)
Målform	Nøytral
Nettstad	www.porsgrunn.kommune.no
Folketalsutvikling 1951-2010
Porsgrunn kommune på Commons

Bybakken i Porsgrunn

Porsgrunnselva med «Øssia» (Austsida/Østsida) i bakgrunnen

Porsgrunn er ein bykommune i Telemark fylke. Kommunen blei slegen i hop med dei tidlegare kommunane Brevik og Eidanger 1. januar 1964. Porsgrunn grensar i nord til Skien og Siljan, i aust mot Larvik, og i vest mot Bamble. Høgaste punkt er Fjerdingen, 361 moh.

Porsgrunn by ligg ved utløpet av Telemarksvassdraget og er ein viktig industriby.

Av næringsverksemd i Porsgrunn er det tung- og prosessindustri som skil seg ut. Norsk Hydro med Agri og Polymer-divisjonane, er Porsgrunn sin største industri-arbeidsgjevar. Yara, ein av dei største kunstgjødsel-fabrikkane i verda, er lokalisert her. Porsgrunds Porselænsfabrik, Eramet og Norcem er andre viktige industrielle aktørar i Porsgrunn.

Av kulturartilskipingar kan mellom anna nemnast Porsgrunn Internasjonale Teaterfestival (PIT)

Namnet Porsgrunn

Porsgrunn i år 1900.

Byen skal ha fått namn etter ei grunne – eller lita øy – i Porsgrunnselva som var tilvaksen med pors (myrica gale). Øya låg litt nedanfor der Porsgrunnsbrua no ligg, ved venstre breidd (jamfør kartet til venstre), der kjøpesenteret Downtown ligg no. Namnet blir i dag uttala /²poʃgrʉn/ [²pʰɔʃkɾʉn̻]. Fram til byrjinga av 1900-talet var /²posgrʉn/ [²pʰɔskɾʉn̻] den vanlege uttalen, og pors heitte /¹post/ [¹pʰɔs̻t̻] på tradisjonelt porsgrunnsmål.

Kjende personar frå Porsgrunn kommune

Cort Sivertsen Adeler (1622-1675)

• Cort Adeler (1622-1675), admiral
• Johan Castberg (1862-1926), politikar
• Finn Christensen (1936-), stortingsrepresentant, statsråd og Statoil-direktør
• Jahn Otto Johansen (1934-), journalist, forfattar og NRK-legende
• Arne Martin Klausen (1927-), sosialantropolog
• Hans Reynolds (1876-1933), journalist, forfattar, føredragshaldar og statsstipendiat
• Steinar Schjøtt (1844–1920), ordbokredaktør og omsetjar
• Petter A. Stordalen (1962-), aksjetrader, eigedomsutviklar og hotelleigar
• Anne Aasheim (1962-), journalist, redaktør i NRK, sjefredaktør i Dagbladet

Venskapsbyar

• Pori Kaunpunginhallitus, Finland
• Sigtuna kommune, Sverige
• Sundsvall kommune, Sverige
• Sønderborg kommune, Danmark

Porsgrunnsdialekten

Tradisjonelt talemål i Porsgrunn kommune er variantar av grenlandsmålet, som utgjer ei undergruppe av dei vikværske dialektane.

Bakgrunnsstoff

• Kommunefakta Telemark (Statistisk Sentralbyrå)

Bibliografi

Reynolds, Hans 1952. Porsgrunns-maal. Ordsamling og Porsgrunnsviser. (Skrifter fraa Norsk Maalførearkiv ved Sigurd Kolsrud. 2.) Oslo, i kommisjon hos Jacob Dybwad.