Saltsyre

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Saltsyre
Generelt
Systematisk namn Hydrogenklorid
Andre namn Saltsyre
Molekylformel HCl løyst i Vatn (H2O)
Molmasse 36.46 g/mol (HCl)
Utsjånad klar væske,
fargelaus til lys gul,
kons. HCl (37 %) dampar
Lukt stram, stikkande
CAS-nummer 7647-01-0 (HCl)
Fare etsande
R/S statement R: 34-37 S: 26-36-45
RTECS nummer MW4025000
Eigenskapar
Tettleik og fase 1.18 g/cm3, væske (37 %)
Løyselegheit blandbar med vatn
Smeltepunkt -74 °C (37 %)
Kokepunkt 81.5 - 110 °C (37 %)
Azeotroppunkt 20.2% HCl i H2O
at 109-110 °C
Syrekonstant Ka = 104, pKa = -4
Helsefare
Svelging Irritasjon av slimhinnene i matrøyret.
Innanding svie i nase og svelg, hoste,
risiko for lungeødem
Hudkontakt svie
Augekontakt irritasjon
Handsaming
Personal protection Vernebriller,
neopren- eller PVChanskar,
bruk i godt
ventilert rom
eller bruk gassmaske
OSHA PEL grense 5 ppm (HCl)
NIOSH IDLH limit 50 ppm (HCl)
Reagerer med basar (kraftig),
karbonat, metall
Oppbevaring i godt lukka glas eller
plastemballasje i
mørkt og ventilert rom
Meir informasjon
Kjemiske data NIST WebBook
MSDS tryggleiksdata External MSDS
Wikisource MSDS
Datablad (10-25%)
standard temperatur og trykk
er brukt der ikkje anna er opplyst.

Saltsyre er ei sterk syre med kjemisk formel HCl. Syra er hydrogenklorid løyst i vatn. I rein form er hydrogenklorid ein gass. Namnet kjem av at ein tidlegare vann ut syra ved å behandla vanleg salt, natriumklorid, med svovelsyre.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Saltsyre vert mykje brukt i industrien. Denne syra vert ofte brukt for å regulera pH i løysningar, og i produksjon av organiske og uorganiske sambindingar.

Ein blanding av konsentrert saltsyre og konsentrert salpetersyre vert kalla kongevatn og løyser gull og platina. Forholdet mellom syrene skal vera tre til ein. Saltsyre åleine løyser dei fleste andre metall.

Fortynna saltsyre vert brukt i undervisning for å demonstrera eigenskapane til ei syre. Syra er og ein vanleg brukt reagens.

Syra vert brukt som surheitsregulerande middel i matvarer og har da E-nummer 507.

Biologisk rolle[endre | endre wikiteksten]

Fortynna finst saltsyre i magesekken.

Andre sterke syrer[endre | endre wikiteksten]