Hovudside

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Velkomen til Nynorsk Wikipedia
– eit fritt oppslagsverk som alle kan redigera.
I dag er det 13. august 2022
Nynorsk Wikipedia har no 162 558 artiklar


HSutvald2.svg
Lågtrykksområde som del av svekking i polarkvervelen på den rekordkalde morgonen 21. januar 1985

Fjernkopling innan meteorologi syner til forskjellige klimamønster og anomaliar i dei atmosfæriske sirkulasjonane som påverkar kvarandre over store avstandar, typisk tusenvis av kilometer eller på planetær skala. Endringar i desse systema kan til dømes påverke plasseringa og intensiteten til jetstraumane og slik påverke temperatur, nedbørsmengder, lågtrykksbanar og høgtrykksplasseringar over store område.

Ei av dei mest kjende fjernkoplingane, og den første som vart oppdaga, er koplinga mellom lufttrykket i Tahiti og Darwin i Australia, som definerer den sørlege oscillasjonen og er med å setje i gang El Niño- og La Niña-episodar. Eit anna døme er koplinga mellom vêret nær jordoverflata og stratosfæren, til dømes gjennom brå stratosfæriske oppvarmingar som påverkar polarvirvelen og kan føre til iskalde vintrar. Les meir …

Førre tre vekene:

HudsonbuktaTurbanThe Doobie Brothers


HS Skand.svg
Dagens skandinaviske artikkel
Forsiden af den engelske udgave af Versailles-freden.

Versailles-freden blev underskrevet den 28. juni 1919 af Frankrig, Storbritannien, USA og deres allierede på den ene side og Tyskland på den anden side som afslutning på første verdenskrig.

Fredsaftalen forpligtede Tyskland til at afskaffe almindelig værnepligt og kun have en begrænset hær. Desuden blev Tyskland pålagt en enorm krigsskadeerstatning, da det af Versailles-freden fremgik, at Tyskland alene bar ansvaret for krigen. Blandt traktatens 440 punkter var følgende: Tyskland måtte afgive Alsace-Lorraine til Frankrig samt andre områder til flere nabolande, i alt 13,5 % af sit territorium i 1914 og omkring syv millioner indbyggere. Desuden måtte landet afstå alle oversøiske kolonier.

Grundtanken bag aftalen var den amerikanske præsident Woodrow Wilsons ideer om nationers ret til selvbestemmelse. Derfor blev mange grænsedragninger foretaget på baggrund af folkeafstemninger som i Sønderjylland.

Resultatet var, at Versailles-freden blev anset for at være hård og uretfærdig i Tyskland og USA, mens Frankrig mente, at den var for mild. Versailles-traktaten spillede en vigtig rolle for det tidlige nationalsocialistiske parti og er en af de vigtigste årsager til udbruddet af anden verdenskrig. Læs mere

Wikimedia-logo.svg
Systerprojekt
Commons-logo.svg
Commons
Felles medialager
Wikinews-logo.svg
Wikinytt
Frie nyhende
Wiktionary-logo-en.svg
Wiktionary
Ordbok og synonymordbok
Wikiquote-logo.svg
Wikifrasar
Frie sitat
Wikibooks-logo.svg
Wikibøker
Frie bøker
Wikisource-logo.svg
Wikikjelda
Frie kjeldetekstar
Wikispecies-logo.svg
Wikispecies
Artskart
Wikiversity-logo.svg
Wikiversity
Frie læremiddel
Meta-Wiki logo.svg
Meta-Wiki
Wikimedia
Wikidata-logo.svg
Wikidata
Fri kunnskapsbase
Wikivoyage-logo.svg
Wikivoyage
Fri reisehandbok
Datum13.svg
Dagen i dag
PL Wiki CzyWiesz ikona.svg
Visste du at …
... det er over 6 000 av dei britiske øyane?
... byen Adelaide i Australia er kalla opp etter den britiske dronninga Adelheid av Sachsen-Meiningen?
... songen «Can’t Buy Me Love» av The Beatles var ein av fem singlar av gruppa som samstundes låg på dei fem øvste plassane på den amerikanske singellista i 1964?
... Serhij Bubka var fyrstemann i verda som hoppa over 6 meter i stavsprang, og den fyrste over 6,10 meter?
... det heilage Fuji-fjellet i Japan var forbode område for kvinner fram til midten av 1800-talet?
Tilfeldige fakta frå nokre av artiklane våre
PL Wiki Aktualnosci ikona.svg
Temasider
Wikipedia-logo.svg
Om Wikipedia
Wikipedia er det største prosjektet til stiftinga Wikimedia. Oppslagsverket er fritt til å bruka her og elles. Det baserer seg i stor grad på dugnad, både når det gjeld skriving og retting, og du er velkommen til å delta. To av utgåvene er på norsk; denne nynorske wikipediaen og Wikipedia på bokmål og riksmål med meir enn 575 000 artiklar. Wikipedia finst også på nordsamisk. Wikipedia er støtta av gåver frå brukarane sine, og me tek gjerne imot bidrag.

Grunnprinsipp Bullet blue.png Spørsmål og svar Bullet blue.png Hjelp Bullet blue.png Skriva Bullet blue.png Endra Bullet blue.png Arbeidskontoret Bullet blue.png Samfunnshuset Bullet blue.png Kontakt