Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 2004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019


I dag er det fredag, 22. mars 2019Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Den norske visebølgja:

Frå Tråilltampen i 1978

Den norske visebølgja er ei musikk- og kulturrørsle som starta midt på 1960-talet i Noreg. Bølgja hadde høgdepunktet sitt på 1970-talet. Frå 1960-talet og utover omfatta viseomgrepet tekstlege og musikalske uttrykk innanfor dei fleste musikksjangrane og med stor spennvidde i kompleksitet, men alltid med teksten som eit sentralt element.

Over heile landet vart det etablert viseklubbar – ofte kalla vise- og lyrikklubbar. Frå Dolphins i Oslo kom Jack Berntsen i 1968 til Svolvær, der han starta Viseklubben Lovisa og fem år seinare festivalen Tråilltampen i Hamarøy i Nordland. I Oslo vart det hausten 1969 etablert viseklubb i Bikuben, biscenen til Det Norske Teatret. Etter at Dolphins vart lagt ned, vart Bikuben og Club 7 tilhaldsstadar for visemiljøet i Oslo. Dei fleste av dei tidlege norske festivalane var dominerte av akustiske innslag, også den første Kalvøyafestivalen som vart arrangert av Viseklubben Hades i Bærum (1971). Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Mirabai:

Rajasthani-måleri av Meerabai

Mirabai (ca. 1498–ca. 1547) var ein hinduisk songar og diktar frå Rajasthan. Mange legender blir knytta til livet hennar, og songane hennar blir framleis sungne overalt i India, mellom anna på oppbyggjande møte blant hinduar. Det finst hundrevis av religiøse songar som blir sagt å ha Mirabai som opphavskvinne, utan at det er mogleg å seie kven av dei som er ekte. Ifølgje professor John Stratton Hawley finst det berre éin song med signaturen hennar som kan førast attende til 16. hundreåret, då Mirabai levde.

Mirabai tilhøyrer den sterke bhakti-tradisjonen i indisk mellomalderpoesi, som legg vekt på kjærleiken til Gud gjennom bruken av analogiar frå mellommenneskelege relasjonar. Songane til Mirabai skildrar på glødande vis det fromme tilhøvet hennar til Krisjna, som altfor sjeldan kjem henne i møte. Åtskiljinga frå Gud og lengta etter han er det viktigaste temaet i diktinga hennar. Ein reknar med at Mirabai talte språket marwari. Seinare vart songane hennar påverka av braj-dialekten av hindi. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012201320142015201620172018
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Andesflamingoer.

Flamingoer er en familie med spesielt langhalsede, langbeinte, storvokste og sosiale semiakvatiske filteretende vadefugler, som lever i store, grunne alkaliske og saline innsjøer og muddersoner i Afrika, Eurasia og Amerika.

Flamingoene er en usedvanlig gruppe med fugler, som er utrustet med et eiendommelig nebb (undernebbet er kraftigere enn overnebbet og har en karakteristisk «knekk» rundt midten) og et spiseapparatus som savner sidestykke blant fuglene. De er hardføre og har tilpasset seg og trives under forhold kun et fåtall andre arter kan tåle. Allikevel er de storslåtte og vakre. De kan samle seg i horder som kan overstige en million individer. Når kurtisen tar til marsjerer de store fuglene i tusentall og gir en oppvisning i synkronhandlinger knapt noen har sett maken til. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Mennesker med Aspergers syndrom har ofte en intens interesse for ett bestemt tema, slik som denne guttens fascinasjon for molekylære strukturer.

Aspergers syndrom er en gjennomgripende utviklingsforstyrrelse (autismespekterforstyrrelse) i diagnosesystemet ICD-10. Syndromet karakteriseres i likhet med autisme av problemer med sosialt samspill, kombinert med et begrenset mønster av atferd, men skiller seg fra autisme først og fremst ved normal intelligens og språklig utvikling.

Aspergers syndrom er oppkalt etter den østerrikske barnelegen Hans Asperger som i 1944 beskrev barn i sin praksis. 50 år senere ble tilstanden formulert i en diagnose. Diagnosen er omstridt. I hvor stor grad Aspergers syndrom er forskjellig fra høytfungerende autisme er omdiskutert. Det har blitt foreslått å fjerne diagnosen og i stedet benytte den generelle diagnosen autismespekterforstyrrelse, der en heller skiller mellom ulike grader av lidelsen.

De fleste opplever at tilstanden blir bedre med årene, men redusert sosial tilpasningsevne vedvarer ofte i voksen alder. Det har blitt hevdet at tilstanden er en form for annerledeshet, mer enn en funksjonshemming som må behandles eller kureres. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Den engelske filosof John Locke regnes ofte for liberalismens grundlægger.

Liberalisme er en politisk ideologi, der har spillet en væsentlig rolle i de fleste vestlige lande siden dens fødsel i årtierne omkring den franske revolution. Liberalismen tager udgangspunkt i et individualistisk menneskesyn og betoner menneskets frihed i forhold til staten.

Liberalisme er ikke noget entydigt begreb. Ofte skelnes mellem politisk liberalisme, som John Locke anses for at have stået fadder til, og økonomisk liberalisme, som startede med Adam Smith. Den økonomiske liberalisme betoner markedets frihed, mens den politiske liberalisme især interesserer sig for individets frihed og rettigheder.

I det hele taget har liberalismen udviklet sig meget forskelligt i forskellige lande og perioder, og der findes mange forskellige afskygninger, der betoner hver deres udlægning. Nogle temaer går dog igen hos de fleste liberale grupperinger:Troen på lige rettigheder og individuelle frihedsrettigheder (f.eks. tros- og ytringsfrihed), støtte til privat ejendomsret og en afgrænset konstitutionel statsmagt samt betydningen af beslægtede værdier som pluralisme, tolerance og folkets suverænitet. Andre liberale kendetegn er tilslutningen til de grundlæggende retsprincipper, markedsøkonomi, og civilsamfundets rolle. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Christian VII's Palæ på Amalienborg.

Nicolai Eigtved (1701–1754) var en dansk arkitekt og hofbygmester og manden, der indførte rokokostilen i Danmark.

Som skaberen af Frederiksstaden med de fire palæer, der senere blev slottet Amalienborg, nævnes han ofte i litteraturen som en af Danmarks betydeligste arkitekter nogen sinde. Hans hovedværk er optaget i Kulturkanonen. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Zhaolings sex hästar

Zhaolings sex hästar är sex stentavlor av kalksten i högrelief från den kinesiska Tangdynastin (618–907). Tavlorna är vardera 2,0 meter breda och 1,7 meter höga och föreställer sex olika stridshästar.

Under mer än 1 200 år stod stentavlorna längs norra porten till kejsare Taizongs mausoleum Zhaoling norr om Xi'an i Kina. De sex avbildade hästarna är personligt utvalda av kejsare Taizong och representerar hans framgångar på slagfälten och vägen till makten. Hästarna som alla har verkliga förlagor heter Quanmaogua, Shifachi, Baitiwu, Telebiao, Qingzhui och Saluzi. Kejsare Taizong skrev en personlig hyllningsdikt till var och en av hästarna. På 1910-talet flyttades stenhästarna från Zhaoling, och två av dem hamnade i USA. De övriga fyra stenhästarna finns i Beilin Museum i Xi'an i Kina. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Adult hane av nominatformen S. c. carolinensis. På norsk heter arten Hvitbrystspettmeis.

Vitbröstad nötväcka (Sitta carolinensis) är en fågelart som häckar i urskogsmiljöer i stora delar av de tempererade områdena i Nordamerika. Det är en satt fågel, med stort huvud, kort stjärt, kraftig näbb och starka fötter. Ovansidan är blekt blågrå, och ansiktet och undersidan är vita. Den har svart hjässa och kastanjebrun underbuk.

Liksom andra nötväckor födosöker vitbröstad nötväcka efter insekter på trädstammar och grenar, och har förmåga att röra sig med huvudet före nedför träd. Frön utgör en betydande del av dess vinterföda, liksom ekollon och hickorynötter som fågeln lägger på lager under hösten. Boet placeras i en trädhåla, och det häckande paret kan smeta insekter runt öppningen för att avvärja ekorrar. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 14[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki