Wikipedia:Utvald artikkel

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Snarvegar:
WP:VA
WP:UA

Utvald artikkel: det beste frå vår eigen wiki
- og eit skandinavisk samarbeid

Utvald artikkel er ein bolk på hovudsida som vert oppdatert ein gong i veka med dei første avsnitta frå ein utvald artikkel i lag med eit bilete. Alle artiklar som har ei viss lengd og ein illustrasjon kan bli utvald artikkel i ei veke. Nominering av nye kandidatar og diskusjon kan leggjast til på Wikipedia:Utvald artikkel/Kandidatar.

Dersom du ønskjer å føreslå ein særskild artikkel for ei særskild veke, kan legge inn eit forslag i kandidatkalenderen. Sjå årsarkivet for artiklar og diskusjonar, der du óg finn peikarar du kan legga inn forslag eller artikkelsnuttar på.

Nynorsk Wikipedia har óg artiklar frå dei andre skandinaviske wikipediaene på framsida. Desse artikla vert kopierte over frå våre nabospråk, på grunnlag av kva artikkel som er valt ut der.

Utvald artikkel[endre wikiteksten]

Utvald artikkel Bullet blue.png Kandidatar Bullet blue.png Kalender

Arkiv: 20042005200620072008200920102011201220132014201520162017


I dag er det søndag, 19. mars 2017Oppdater sida

til da | til nb | til sv

Den noverande versjonen av denne bolken på hovudsida er om Estisk kultur:

Folkedansgruppa «Kirilind» i estiske nasjonaldrakter

Estisk kultur utgjer ei blanding av ei gammal nasjonalarv, som det estiske språket, og strøymingar frå nordiske og europeiske kulturelle aspekt. Dagens Estland har historisk vore folkesett av estisktalande folk, som framleis utgjer majoriteten i landet. Minoritetar som svenskar, tyskarar og russarar har busett seg her i nyare tid. Mange estarar rekner seg sjølv som nordiske og ikkje baltiske. Estisk er nært i slekt med finsk, ikkje baltiske språk.

På 1800-talet blei ein meir definert estisk kulturell identitet driven fram, i ei tid då romantikken og nasjonalismen stod sterkt i Europa. Støtte frå tyskspråklege «estofilar» frå øvre samfunnslag hjelpte den estiske nasjonale oppvakninga (Ärkamisaeg) som ende med erklæringa av Estland som ein sjølvstendig republikk i 1918. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Bolken neste veke er om Sana:

Sana

Sana (òg skrive Sanaa eller Sana'a) er den største byen i Jemen. Etter den jemenittiske grunnlova er Sana hovudstaden i landet, men setet til den internasjonalt anerkjente regjeringa flytta til Aden etter statskuppet i Jemen i 2014.

Sana er ein av dei eldste kontinuerleg busette byane i verda. Han ligg i ei høgd på 2300 meter over havet og er òg ein av dei høgastliggande hovudstadane i verda. Sana har opp under 2 millionar innbyggjarar og er den største byen i Jemen. Gamlebyen i Sana er innskriven på verdsarvlista til UNESCO og har ein unik arkitektur, mellom anna fleire etasjar høge bygg dekorerte med geometriske mønster. I konflikten som rasa i 2015 vart verdsarvstaden råka av fleire bomber. Den store moskeen i Sana ligg i gamlebyen og er den største i byen. Les meir …

vis åleinediskusjonendredawikinowikisvwiki

Utvald bokmålsartikkel[endre wikiteksten]

Utvald bokmålsartikkel-arkiv: 200520062007200820092010201120122013
hent frå nb

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

En brigg fra 1756; av samme type som Kristian Lofthus førte. Denne uken er det 230 år siden Lofthus ble arrestert

Lofthusopprøret i Agder i 1786–1787 var den til da største bondereisningen i Norge under unionstiden med Danmark. Opprøret ble ledet av Kristian Lofthus, en bonde fra Lillesand. Han ledet en stor gruppe bønder som protesterte mot kornmonopolet borgerne i Arendal by hadde, bøndene så det som maktmisbruk fra embedsmenn.

Opprøret var konsentrert rundt Kristian Lofthus. Han dro på eget initiativ til København for der å legge fram sine klagemål mot embedsstanden i Agder, men ble sendt tilbake da kronprinsen ikke mente han kunne vise at han sto som representant for flere enn seg selv. Lofthus begynte dermed et arbeid for å samle underskrifter til støtte for sine klagemål. Dette gjorde at han ble sett på som en trussel av embedsmennene i Agder.

Det kom til konfrontasjoner mellom bønder og soldater, før Kristian Lofthus ble dømt til festningsarbeid på livstid på Akershus. Flere andre som var med i aksjonen, ble også dømt. Samtidig ble det nedsatt to undersøkelseskommisjoner, og den siste kommisjonen gav Lofthus og hans støttespillere rett i flere av deres påstander. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Fasaden mot øst, med den sentralt plasserte loggiaen

Lerchendal gård er en av de best bevarte lystgårdene som ble anlagt rundt Trondheim på 1700-tallet. Den første eieren, kontreadmiral Christian Lerche, bodde fast her i perioden 1773–1777. Hovedbygningen skriver seg fra 1762, og ble trolig først ble oppført på Steindal, en annen gård ved Trondheim, av justisråd Gjert Horneman.

Lerchendal har vært drevet som gårdsbruk, det har vært forlystelsessted på gården, og to av byskolene hadde undervisningsrom her på slutten av 1800-tallet. Kommunen solgte anlegget til NTH i 1959. Bebyggelsen består i dag av hovedbygning, sidebygning og stabbur. Hovedbygningen ble fredet i 1923. I Landsverneplan for Kulturdepartementet (2010/2011) ble hele anlegget foreslått fredet, også med det utomhusarealet som fortsatt finnes.

Hagen var en gang var et staselig parkanlegg; i dag gjenstår et enkelt anlegg med blomsterbed, plen, hekk og noen få store trær fra den tiden Lerchendal ennå var en lystgård. Les mer …

visnowikidawikisvwiki

Utvald dansk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald dansk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012

hent frå da

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Scarlett Johansson

Scarlett Johansson (født 1984) er en amerikansk skuespiller og sanger.

Johansson fik sin filmdebut i North (1994) og blev senere nomineret til en Independent Spirit Award for bedste kvindelige hovedrolle i Manny & Lo (1996). Hun gik over til voksne roller med sin medvirken i Pigen med perleørering (2003) og Lost in Translation (2003), som hun vandt en BAFTA-pris for bedste skuespillerinde i en hovedrolle for. I begge film var hun desuden nomineret til en Golden Globe.

Johansson fik endnu en Golden Globe-nominering for bedste kvindelige birolle for sin rolle i Woody Allens Match Point (2005). Hun har medvirket i yderligere to af Allens film: Scoop (2006) og Vicky Cristina Barcelona (2008). 2010-Broadway-genoplivelsen af Arthur Miller]s A View from the Bridge gav Johansson nogle af hendes bedste anmeldelser for sit skuespil, og hun modtog en Tony Award. Scarlett Johansson har udgivet to album som sanger, Anywhere I Lay My Head (2008) og Break Up (2009).

Hun er en af Hollywoods bedst betalte stjerner, og de film, hun medvirkede i i 2016, indtjente $ 4,5 milliarder. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Berlaymont-bygningen er Europa-Kommissionens hovedsæde.

Europa-Kommissionen eller EU-Kommissionen er den udøvende gren af EU og ansvarlig for at fremlægge lovforslag, implementere beslutninger, opretholde EU-traktater og administrere den daglige drift af EU. Medlemmerne tages i ed af Domstolen i Luxembourg.

Kommissionen arbejder på samme måde som en kabinetregering, med 28 kommissionsmedlemmer. Der udpeges en kommissær pr. medlemsstat, men kommissærerne er bundet af deres ed til at repræsentere EU's samlede interesser, snarere end deres hjemlands. En af de 28 kommissærer er kommissionsformand, udpeget af Det Europæiske Råd og valgt af EU-Parlamentet. EU-Rådet nominerer derefter de andre 27 medlemmer af kommissionen i samråd med den nominerede kommissionsformand, og de 28 medlemmer skal derefter, som samlet gruppe, godkendes af Parlamentet. Den nuværende kommission er Juncker-kommissionen, som blev taget i ed i slutningen af 2014.

Begrebet "Kommission" anvendes enten i snæver forstand om det 28-mand-store Kommissærkollegie eller i bredere forstand til også at omfatte det administrative organ på omkring 23.000 embedsfolk. Kommissionsmedlemmerne og deres "kabinetter" (nærmeste hold) har hovedkvarter i Berlaymont-bygningen i Bruxelles. Læs mere

visdawikinowikisvwiki

Utvald svensk artikkel[endre wikiteksten]

Utvald svensk artikkel-arkiv: 20052006200720082009201020112012
Utvald svensk artikkel velges ut mellom dei artiklane som er utvalde på svensk wikipedia denne veka: her.

Den noverande versjonen av denne bolken på framsida er:

Forskningsreaktorn R1 på KTH

Svenska kärnvapenprogrammet syftade till utveckling av kärnvapen i Sverige under åren 1945 till 1972. Kärnvapenprogrammet drevs parallellt med forskning kring skydd mot kärnvapen vid Försvarets forskningsanstalt, och delar av det omfattades av stor sekretess. Programmet lades ned framförallt av politiska skäl innan några kärnvapen hade framställts, men även ekonomiska skäl spelade in. Fram till 1958 bedrevs det hemliga programmet med utgångspunkten att Sverige skulle skaffa egna kärnvapen.

Ett beslut i Sveriges riksdag detta år innebar att forskningen skulle inriktas på skydd mot kärnvapen, med bibehållande av handlingsfrihet att vid behov senare byta linje. Med regeringens godkännande bedrevs dock kärnvapenprogrammet under beteckningen "utökad skyddsforskning" och hade sin mest intensiva period under början av 1960-talet. Den fortsatta verksamhet som bedrevs efter 1958 har varit föremål för senare kontroverser, eftersom vissa bedömare menar att den gick utöver vad riksdagen hade beslutat. Handlingsfrihetslinjen övergavs 1966, och Sveriges godkännande av icke-spridningsavtalet 1968 innebar att avvecklingen av kärnvapenprogrammet inleddes, vilket var avslutat 1972. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki


Versjonen av denne bolken på framsida neste veke er:

Drottning Elisabet i den rika klädsel och de praktfulla smycken som visar på härlighet och upphöjt majestät. Rosen hon bär var en symbol både för skönhet och dygd och för för drottningens ätt, huset Tudor.

Avbildningarna av Elisabet I av England i porträttkonsten visar hur de kungliga porträtten i England utvecklas under renässansen, från de tidiga enkla avmålningarna, till högrenässansens invecklade porträttkonst, där målningarna späckas med symbolik som ska förstärka bilden av härskarens makt och ställning, likaväl som de ska framhäva särskilda egenskaper hos den avbildade personen.

Till och med de tidigaste porträtten av Elisabet (1533–1603) innehåller symboliska föremål såsom rosor och bönböcker vilka representerar värden som den samtida betraktaren enkelt kunde uttolka. Senare porträtt av Elisabet varvar de symboler som representerar imperium – jordglober, kronor, svärd och pelare samt framställningar av jungfrudom och renhet såsom månen och pärlor – med antika allusioner som tillsammans förmedlar en sorts komplex berättelse om Elisabets betydelse och upphöjelse till den elisabetanska erans publik. Läs mer …

vissvwikidawikinowiki

Veke 13[endre wikiteksten]

Utvald nynorskartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald bokmålsartikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald dansk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki
Utvald svensk artikkel nnwiki nowiki dawiki svwiki