Vårmarihandslekta

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Hopp til navigering Hopp til søk
Vårmarihandslekta


Purpurnøklar
Purpurnøklar

Systematikk
Rike: Planteriket
Klasse: Einfrøblada
Orden: Aspargesordenen
Familie: Orkidéfamilien
Slekt: Orchis
Artar i Noreg
Vitskapleg namn
Orchis
Økologi
Utbreiing: Europa, vestlege Asia, nordlege Afrika

Vårmarihandslekta (Orchis) er ei slekt i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae.[1]

Systematikk[endre | endre wikiteksten]

Opphavleg var vårmarihandslekta ei slekt med meir enn 1000 artar på verdsbasis, og med mange artar i Noreg.[2] Etter kvart er mange grupper skilde ut som eigne slekter. Artane med forgreina rotknoll vart først skilde ut til slekta Dactylorchis,[3] seinare Dactylorhiza.[4][5] Seinare er både narrmarihandslekta (Anacamptis, ein art i Noreg) og krutbrennarslekta (Neotinea, ingen artar i Noreg) skilde ut.[6][7][8] På verdsbasis er det no berre eit tjuetalls arter att i slekta,[9] og berre ein art, vårmarihand, er representert i Noreg. Nokre til er å finne elles i Norden.[10][11][12][13][14]

Etymologi[endre | endre wikiteksten]

Namnet Orchis kjem frå det greske ordet órkhis (όρχις), som tyder testikkel.

Artar i Noreg[endre | endre wikiteksten]

Artsdatabanken opererer med ein art i Noreg:[10]

Arten er på Norsk raudliste for artar (2021) rekna som livskraftig (LC).[15]

I tillegg finst desse artane elles i Norden:

På Dei britiske øyane finst dessutan:

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. «Artsdatabanken: Vårmarihandslekta». Artsdatabanken. Henta 28. februar 2022. 
  2. Johannes Lid (1944). Norsk flora. Oslo: Det Norske Samlaget. s. 62–64. 
  3. Johannes Lid (1952). Norsk flora (2. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 207–211. 
  4. Johannes Lid (1974). Norsk og svensk flora (2. [4.] utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 230–234. 
  5. Hunt, P.F. og Summerhayes, V.S. (1965). «Dactylorhiza Nevski, the correct generic name of the dactylorchids» (PDF). Watsonia. 2 (6): 128–133. ISSN 0043-1532. 
  6. Johannes Lid og Dagny Tande Lid (1994). Norsk flora (6. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 726. ISBN 82-521-3754-7. 
  7. Johannes Lid og Dagny Tande Lid (2005). Norsk flora (7. utg.). Oslo: Det Norske Samlaget. s. 908. ISBN 978-82-521-6029-1. 
  8. Horst Kretzschmar, Wolfgang Eccarius, Helga Dietrich (2007). The Orchid Genera Anacamptis, Orchis and Neotinea. Albersdorf, Tyskland: EchinoMedia. ISBN 978-3937107127. 
  9. «PoWO: Orchis». Plants of the World Online. Henta 28. februar 2022. 
  10. 10,0 10,1 «Artsdatabanken: Namnetre vårmarihandslekta». Artsdatabanken. Henta 28. februar 2022. 
  11. 11,0 11,1 11,2 «Artfakta: Orchis nycklar». Artdatabanken. Henta 28. februar 2022. 
  12. 12,0 12,1 «Naturbasen: Ridder-Gøgeurt Orchis militaris». Naturbasen. Henta 28. februar 2022. 
  13. 13,0 13,1 «Naturbasen: Stor Gøgeurt Orchis purpurea». Naturbasen. Henta 28. februar 2022. 
  14. 14,0 14,1 «LAJI: Orchis militaris». LAJI.FI. Henta 28. februar 2022. 
  15. «Raudlista 2021: Vårmarihand». Artsdatabanken. 24. november 2021. Henta 28. februar 2022. 
  16. 16,0 16,1 «GB Red List for vascular plants (revised Feb 2021)». Botanical Society of Britain & Ireland. 2021. Henta 9. mars 2022. 
  17. 17,0 17,1 «A Vascular Plant Red List for England» (PDF). Botanical Society of Britain & Ireland. 2014. Henta 9. mars 2022. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]