Béla Bartók

Bartók i 1927.

Béla Bartók, (25. mars 1881–26. september 1945), ungarsk komponist.

I år 1900 byrja Bartók å studere ved musikkonservatoriet i Budapest, og etter 8 år vart han professor der. Han gifta seg med ein av elevane sine, og paret fekk ein son. Han skilde seg frå kona Marta i 1923, nokre år etter den første store suksessen sin, operaen Riddar Blåskjegg.

Bartok var svært interessert i folkemusikk og han vigde ein stor del av livet sitt til å studere den ungarske og rumenske musikktradisjonen. Han samla og gav ut om lag 2000 folkemelodiar. Bartok sin eigen musikk hadde òg sterk innverknad frå harmonikk og særskilde rytmar i folkemusikken.

I 1940 utvandra han til USA frå Ungarn, og slo seg ned i New York. I løpet av tida i Amerika, trass i dårleg helse og økonomi, skreiv Bartók det mest vidkjende verket sitt Konsert for orkester.

Verk

Sceniske verk

• 1911: Ridder Blåskjeggs borg. Opera i ei akt, urframført 1918
• 1914–1916: Treprinsen. Ballett, urframført 1917
• 1918–1919: Den mirakuløse mandarin. Ballett, urfamført 1926

Orkesterverk

• 1905: 2 suitar
• 1923: Dansesuite
• 1936: Musikk for strengeinstrument, slagverk og celesta
• 1939: Divertimento for strykeorkester
• 1943: Konsert for orkester

Konsertar

• 1905: Rapsodi for klaver og orkester
• 1907–1908: Fiolinkonsert, urframført 1958
• 1926: 1. klaverkonsert
• 1928-1929: 1. rapsodi for fiolin og orkester
• 1930–1931: 2. klaverkonsert
• 1935: 2. rapsodi for fiolin og orkester
• 1937–1938: Fiolinkonsert
• 1945: 3. klaverkonsert
• 1945: Bratsjkonsert

Kammermusikk

• 1908: 1. strykekvartett
• 1917: 2. strykekvartett
• 1921: 1. sonate for fiolin og klaver
• 1922: 2. sonate for fiolin og klaver
• 1927: 3. strykekvartett
• 1928: 4. strykekvartett
• 1928: 2 rapsodiar for fiolin og klaver
• 1931: 44 duettar for to fiolinar
• 1934: 5. strykekvartett
• 1937: Sonate for 2 klaver og slagverk
• 1938: Contrasts for fiolin, klarinett og klaver
• 1939: 6. strykekvartett
• 1944: Sonate for fiolin solo

Klaververk

• 1908: 14 Bagateller
• 1908: Für Kinder. 85 stykke etter ungarske og slovakiske songar
• 1911: Allegro barbaro
• 1913: 18 lette stykke
• 1915: 6 rumenske folkedansar
• 1915: Sonatine
• 1926: 9 små klaverstykke
• 1926: Im Freien (Szabadban)
• 1926: Sonate
• 1926–1937: Mikrokosmos. 153 stykke

Vokalverk

• 1912: Fire gamle ungarske folkesongar for blanda kor
• 1930: Cantata profana for dobbelkor, soli og orkester
• 1935: Frå gamle dagar for trestemt blanda kor
  Denne musikkartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.