Cyathea dealbata
| Cyathea dealbata Maori: Kaponga |
||
|
|
||
| Systematikk | ||
| Rike: | Plantae | |
| Rekkje: | Pteridophyta | |
| Klasse: | Polypodiopsida | |
| Orden: | Cyatheales | |
| Familie: | Cyatheaceae | |
| Slekt: | Cyathea | |
| Art: | C. dealbata | |
| Vitskapleg namn | ||
| Cyathea dealbata (G. Forster) Swartz, 1801
|
||
Silver-fern (sølvbregne), eller silver tree fern (sølvtrebregne), (Kaponga eller Ponga på māorispråk)[1], er ei art middelstor trebregne som er stadeigen (endemisk) på New Zealand.Sølvbregna er nasjonalplanten til New Zealand.
Innhaldsliste |
[endre] Synonym
- Polypodium dealbatum G. Forster, 1786
- Cyathea tricolor Colenso, 1883
- Alsophila tricolor (Colenso) Tryon, 1970
[endre] Utsjånad
Planten kan veksa seg over ti m høg (men kan ein sjeldan gong opptre som krypplante). Kruna er tett, og bregneblada kan verta om lag fire m lange. Dei har ein sølvkvit farge på undersidene og lysare grøn på oversidene. Denne klåre, sølvaktige fargen har gjort dei nyttige som markørar langsetter stiar, så ein kan sjå å gå i mørke. Skjella er mørkt brune, og er ofte vridde og glinsande.
[endre] Utvikling og vokster
Cyathea dealbata kom til relativt seint i New Zealands historie, under Pliocenepoken[2] (kring 5 - 1,8 millionar år sidan). Bregna finst på dei newzealandske øyene og på Chatham Islands i aust, mest i nærleiken av tørrare skogar og i open krattskog. Ho er kjend for å veksa godt i vel drenert humus, og når ho først har slått rot, greier ho gjerne tørrare vokstervilkår. Ho veks best i ly frå vind, og bør vernast mot frost. Sølvbregna veks ikkje på skogbotnen under dei tette krunene til utvaksen skog.
[endre] Sølvbregna i bruk
- Sølvbregna vert brukt som eit emblem på klede og i marknadsføring av fleire sportsgreiner. Ho er best kjend som logo for det newzealandska landslaget i rugby, All Blacks, og Black Caps, cricketlandslaget.
- The Silver Ferns er namnet på landslaget i nettball, verdsmeistrane frå meisterskapet i 2003 på Jamaica.
- Sølvbregna har også fått eit politisk bruksområde, ho finnst på logoen til New Zealand Progressive Party (Jim Anderton's Progressive Party) og United Future New Zealand.
- The Silver Fern er òg namnet på eit passasjertog.
- Korusymbolet som finnst i māorikunst seiest å vera inspirert av unge bladskot på ponga.
- Blad frå sølvbregna finnst på det newzealandske riksvåpenet.
- Fleire alternative newzealandske flagg, som til dømes silver fern flag, brukar sølvbregna.
[endre] Referansar
- ↑ Māoriordet ponga (IPA:'poŋa) er eit låneord i newzealandsk engelsk som ei uspesifikk nemning på trebregner. Engelsktalande uttalar vanlegvis ordet som punga (IPA:'pʌŋə).
- ↑ Stuart Parsons et al. (2006) Biology Aotearoa – Pearson Education New Zealand. ISBN 1 877268 00 3.
- Large, M.F. & J.E. Braggins (2004). Tree Ferns. Timber Press, Inc., s. 120-121. ISBN 0-88192-630-2
- The International Plant Names Index: Cyathea dealbata
- Denne artikkelen bygger på «Cyathea dealbata» frå Wikipedia på engelsk, den 1. september 2008.
