Sjakk-vidunderbarn

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Sergej Karjakin vart stormeister i sjakk 12 år og sju månader gamal i 2002

Sjakk-vidunderbarn er barn som spelar sjakk så bra at dei er i stand til å slå meisterspelarar og også stormeistrar i sjakk, ofte i svært ung alder. Sjakk er ein av dei få sportsgreinene der barn kan konkurrere med vaksne på same vilkår, det er på såleis eit av dei få områda der det finst verkelege vidunderbarn. Det kan knyte seg store forventningar til sjakk-vidunderbarn, og somme har også blitt verdsmeistrar i sjakk, medan andre ikkje har hatt same framgangen som vaksne.

Tidlege sjakk-vidunderbarn[endre | endre wikiteksten]

Tidlege sjakk-vidunderbarn var Paul Morphy (1837–1884) og José Raúl Capablanca (1888–1942). Begge vann tvekampar mot sterke vaksne motstandarar då dei var 12 år. Samuel Reshevsky (1911–1992) gav simultan-oppvisningar då han var seks år.[1] Morphy var å rekne som uoffisiell verdsmeister rundt 1860 - offisielle verdsmeistrar reknar ein med frå 1886. Capablanca vart verdsmeister, og sjølv om Reshevsky aldri vart verdsmeister, så var han ein av toppspelarane i verda i mange år.

Liste over yngste stormeistrar[endre | endre wikiteksten]

Ein målestokk for sjakk-vidunderbarn er kva alder dei oppnådde tittelen Stormeister i sjakk. Her bør det takast eit visst omsyn til at denne tittelen berre har eksistert sidan 1950; og også at det har blitt noko enklare å oppnå tittelen i dei seinare åra - det har særleg blitt mange fleire høve til å delta i sterke turneringar og dermed kvalifisere seg for tittelen. Det har dermed blitt lettare å klare krava, sjølv om nivået på prestasjonen neppe har blitt vesentleg mindre.

Uansett, det har blitt fleire sterke sjakk-vidunderbarn dei siste åra. Dette kan skuldast teknologisk framgang, der datamaskiner med sjakkprogram gjer det mogleg å lære og trene raskare, og det har også blitt mogleg å spele mot sterke motstandarar på internett.

Rekordhaldarane[endre | endre wikiteksten]

Lista under viser dei spelarane som har halde rekorden som yngste stormeister. Alderen oppgitt i lista er alderen då dei kvalifiserte seg for tittelen. Dette er ikkje den alderen dei offisielt vart Stormeister. Dette fordi Verdssjakkforbundet FIDE berre delar ut denne tittelen på sine offisielle møte, som er berre nokre få gongar i året. Spelarane er ført opp med nasjonaliteten dei hadde då dei oppnådde tittelen, ikkje deira seinare eller noverande nasjonalitet.

År Spelar Nasjon Alder
1950 David Bronstein Det sovjetiske flagget 26 år
1952 Tigran Petrosjan Det sovjetiske flagget 23 år
1955 Boris Spasskij Det sovjetiske flagget 18 år
1958 Bobby Fischer USA 15 år, 6 månader, 1 dag
1991 Judit Polgár Ungarn 15 år, 4 månader, 28 dagar
1994 Péter Lékó Ungarn 14 år, 4 månader, 22 dagar
1997 Étienne Bacrot Frankrike 14 år, 2 månader, 0 dagar
1997 Ruslan Ponomariov UKraina 14 år, 0 månader, 17 dagar
1999 Bu Xiangzhi Kina 13 år, 10 månader, 13 dagar
2002 Sergej Karjakin UKraina 12 år, 7 månader, 0 dagar

Dette er ei liste over dei spelarane som har klart krava til å bli stormeister før dei fylte 15 år:

Spelar Nasjon Alder
Sergej Karjakin UKraina 12 år, 7 månader, 0 dagar
Parimarjan Negi India 13 år, 4 månader, 22 dagar
Magnus Carlsen Noreg 13 år, 4 månader, 27 dagar
Bu Xiangzhi Kina 13 år, 10 månader, 13 dagar
Richárd Rapport Ungarn 13 år, 11 månader, 6 dagar[2] [3]
Teimour Radjabov Azerbaijan 14 år, 0 månader, 14 dagar
Ruslan Ponomariov UKraina 14 år, 0 månader, 17 dagar
Wesley So Det filippinske flagget 14 år, 1 månad, 28 dagar [4]
Étienne Bacrot Frankrike 14 år, 2 månader, 0 dagar
Maxime Vachier-Lagrave Frankrike 14 år, 4 månader [5]
Péter Lékó Ungarn 14 år, 4 månader, 22 dagar
Hou Yifan Kina 14 år, 6 månader, 16 dagar[6]
Anish Giri Flag of Russia.svg 14 år, 7 månader, 2 dagar [7]
Jurij Kuzubov UKraina 14 år, 7 månader, 12 dagar [8]
Dariusz Swiercz Flag of Poland.svg 14 år, 7 månader, 29 dagar
Nguyen Ngoc Truong Son Flagget til Vietnam 14 år, 10 månader
Fabiano Caruana Italia 14 år, 11 månader, 10 dagar [9]
Ray Robson USA 14 år, 11 månader, 16 dagar [10]

Dette er ei liste over dei yngste kvinnelege stormeistrane i sjakk. (Dette har ikkje noko å gjere med tittelen Kvinne-stormeister i sjakk (WGM), som er langt enklare å klare.)

År Spelar Nasjon Alder
1978 Nona Gaprindasjvili Det sovjetiske flagget 27 år
1984 Maia Tsjiburdanidze Det sovjetiske flagget 23 år
1991 Susan Polgar Ungarn 21 år
1991 Judit Polgár Ungarn 15 år, 4 månader
2002 Koneru Humpy India 15 år 1 månad
2008 Hou Yifan Kina 14 år, 6 månader[11]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

  1. Chessbase: "Chess Prodigies and Mini-Grandmasters"
  2. Richard Rapport Becomes Hungary's Youngest Grandmaster
  3. Intervju med Richárd Rapport hos Chessbase, vitja 8. april 2010
  4. [1]
  5. [2]
  6. Hou Yifan – the youngest female grandmaster in history (Chessbase, December 8 2008) oppgir 14-6-2, men dette kan ikkje vere rett, for denne datoen, 29. august, var den første dagen i turneringa ho klarte det endelege kravet, Kvinne-verdsmeisterskapen i sjakk 2008. Ho klarte kravet ved slutten av turneringa, den 12. september 2008.
  7. [3]
  8. [4]
  9. [5]
  10. [6]
  11. WWCC - Nalchik 2008 - and now there are just four!, FIDE nettside, 9. september 2008