Kvikksølv

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
80 GullKvikksølvThallium
Cd

Hg

Uub
Kvikksølv i periodesystemet
Generelle eigenskapar
Namn, kjemisk symbol,
atomnummer
Kvikksølv, Hg, 80
Kjemisk serie Transisjonsmetall
Gruppe, periode, blokk 12, 6, d
Tettleik, hardleik væske ved STP: 13 579 kg/m3
fast ved −39 °C: 15 600 kg/m3,
fast ved −39 °C: 1,5 (ikkje SI)
Utsjånad Sølvkvitt, flytande
Kvikksølv
Atomeigenskapar
Atommasse 200,59 u (ikkje SI)
Atomradius (berekna) 150 (171) pm
Kovalent radius 149 pm
Ioneradius 116 pm (ladning: +2)
van der Waals radius 155 pm
Elektronkonfigurasjon [Xe]4f145d106s2
Elektron per energinivå 2, 8, 18, 32, 18, 2
Oksidasjonstrinn (oksid) +1, +2 (svak base)
Krystallstruktur Rombisk
Fysiske eigenskapar
Tilstandsform Væske
Smeltepunkt 234,32 K (−38,83°C)
Kokepunkt 629,88 K (356,73°C)
Molart volum 14,09 cm3/mol
Fordampingsvarme 59,229 kJ/mol
Smeltevarme 2,295 kJ/mol
Damptrykk (?) Pa ved  K
Ljodfart 1407 m/s ved 20 °C
Diverse eigenskapar
Elektronegativitet 2,00 (Paulings skala)
Spesifikk varmekapasitet 140 J/(kg·K)
Elektrisk konduktivitet 1,04 MS/m
Termisk konduktivitet 8,34 W/(m·K)
Ioniseringspotensial 1007 kJ/mol
1810 kJ/mol
3300 kJ/mol
Mest stabile isotopar
Iso-
top
Naturleg
førekomst
Halverings-
tid
 (ikkje SI)
NM NE MeV
(ikkje SI)
NP
194Hg (kunstig) 444 år ε 0,040 194Au
195Hg (kunstig) 9,9 timar ε 1,510 195Au
196Hg 0,15% (stabilt)
197Hg (kunstig) 64,14 timar ε 0,600 197Au
198Hg 9,97% (stabilt)
199Hg 16,87% (stabilt)
200Hg 23,1% (stabilt)
201Hg 13,18% (stabilt)
202Hg 29,86% (stabilt)
203Hg (kunstig) 46,612 døgn β 0,492 203Tl
204Hg 6,87% (stabilt)
SI-einingar og STP er brukt unntatt der det er avmerka

Kvikksølv er eit metallisk grunnstoff med kjemisk symbol Hg og atomnummer 80. Det er eit transisjonsmetall i gruppe 12 i d-blokka i periodesystemet. Kvikksølv er det einaste metallet og det eine av to grunnstoff som er flytande ved romtemperatur (det andre er brom).

Kvikksølvdamp og sambindingar av kvikksølv, særleg dei organiske, er giftige. Kvikksølvforureining av fisk etter langvarige industriutslepp førde til store problem med misdanning av barn i Minamata. Uorganiske kvikksølvsambindingar er tungtløyselege og derfor mindre farlege.

Kvikksølv i si vante væskeform.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Kvikksølv er mellom anna brukt i nokre termometer.

Amalgam er legeringar som inneheld kvikksølv.

Viktige sambindingar[endre | endre wikiteksten]

Sjå også[endre | endre wikiteksten]