Nattfiol

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Nattfiol

Status i verda: LC Livskraftig
Status i Noreg: LC Livskraftig

Plantanthera bifolia PID1852-2.jpg

Systematikk
Rike: Planteriket
Klasse: Einfrøblada
Orden: Aspargesordenen
Familie: Orkidéfamilien
Slekt: Platanthera
Art: P. bifolia
Underartar
Vitskapleg namn
Platanthera bifolia
(Linné) Rich.
Økologi
Habitat: skog, eng
Utbreiing: Eurasia

Nattfiol (Platanthera bifolia) er ei plantenattfiolslekta Platantheraorkidéfamilien (marihandfamilien).[1]

Utsjånad[endre | endre wikiteksten]

Nattfiol kan bli kring 40 centimeter høg, og har kvite blomar med lang spore i eit glisent aks. Han er oftast litt mindre og spinklare enn grov nattfiol. Hos nattfiol ligg dei to støvbærarane tett ved sidan av kvarandre inne i blomen, medan dei hos grov nattfiol spriker som ein oppned «V». Blomane duftar søtleg, mest om natta, noko som heng sama med at dei blir bestøva av nattaktive tussmørkesvermarar (Sphingidae).

Systematikk[endre | endre wikiteksten]

I Noreg har nattfiol desse to underartane:[2]

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

Nattfiol veks gjerne i ulike typar slåtte- og beitemark, vegkantar, lyngheier og (beita) skog. Arten lever i det meste av landet, med to tyngdepunkt sør på Austlandet og i Midt-Noreg.[3] Utbreiinga av dei to underartane er førebels ikkje godt kartlagt. I Norsk raudliste for artar (2021) er arten vurdert som livskraftig (LC).[4]

Arten finst òg i Sverige (LC) (svensk namn: «nattviol»),[5] i Danmark (NT) (dansk namn: «skov-gøgelilje»)[6] og i Finland (LC) (finsk namn: «valkolehdokki»).[7]

Nattfiol (engelsk namn: «lesser butterfly orchid») veks spreidde stader på Dei britiske øyane, og er verna gjennom den britiske Handlingsplan for biodiversitet.[8] I den britiske raudlista har arten status som sårbar (VU).[9] Lokalt er han sterkt truga (EN) i England[10] og sårbar (VU) i Skottland,[11] men livskraftig (LC) i Wales.[12] I Irland har han status som livskraftig (LC).[13]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. «Artsdatabanken: Artsopplysningar nattfiol». Artsdatabanken. Henta 2. mars 2022. 
  2. «Artsdatabanken: Namnetre nattfiol». Artsdatabanken. Henta 2. mars 2022. 
  3. «Artskart: Nattfiol, registrerte funn etter 2010». Artsdatabanken. Henta 2. mars 2022. 
  4. «Raudlista: Nattfiol». Artsdatabanken. 24. november 2021. Henta 2. mars 2022. 
  5. «Artfakta naturvård: Platanthera bifolia nattfiol». Artdatabanken. Henta 5. mars 2022. 
  6. «Naturbasen: Bakke-Gøgelilje Platanthera bifolia». Naturbasen. Henta 5. mars 2022. 
  7. «LAJI: Platanthera bifolia». LAJI.FI. Henta 5. mars 2022. 
  8. «UK Biodiversity Action Plan» (PDF). Joint Nature Conservation Committee. 2007. Henta 9. mars 2022. 
  9. «GB Red List for vascular plants (revised Feb 2021)». Botanical Society of Britain & Ireland. 2021. Henta 9. mars 2022. 
  10. «A Vascular Plant Red List for England» (PDF). Botanical Society of Britain & Ireland. 2014. Henta 9. mars 2022. 
  11. «Scottish Biodiversity List». Scotland's Nature Agency / Buidheann Nàdair na h-Alba. 2020. Henta 9. mars 2022. 
  12. «A Vascular Plant Red Data List for Wales / Rhestr o Blanhigion Fasgwlaidd Data Coch ar gyfer Cymru» (PDF). Plantlife Wales. 2008. Henta 9. mars 2022. 
  13. «Ireland Red List No. 10: Vascular Plants» (PDF). National Parks & Wildlife Service. 2016. Henta 9. mars 2022. 

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]