Tsjernivtsi

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Koordinatar: 48°18′0″N 25°56′0″E
Tsjernivtsi
ukrainsk Чернівці, rumensk Cernăuți
by
none  Teatret i Tsjernivtsi
Teatret i Tsjernivtsi
flagg
våpen
Kallenamn: Vesle Wien[1][2]
Land Flag of Ukraine.svg Ukraina
Oblast Tsjernivtsi oblast
Kommune Tsjernivtsi bykommune
høgd 248 moh
koordinatar 48°18′0″N 25°56′0″E
Areal 153 km²
Folketal 240 600 (2001[3])
Tettleik 1 573 / km²
Først nemnd 1408
 - grunnlagd 2 1300-talet
borgarmeister Mykola Fedoruk
Tidssone EET (UTC+2)
 - Sommartid EEST (UTC+3)
Postnummer 58000
Retningsnummer +380 372
Ukraine location map.svg
Locator Red.svg
Nettstad: http://www.city.cv.ua/

Tsjernivtsi (ukrainsk Чернівці́; rumensk Cernăuți; russisk Черновцы́ Tsjernovtsy; polsk Czerniowce; tysk og jiddisk: Czernowitz, טשערנאוויץ) er ein by sørvest i Ukraina, ved den øvre leia til elva Prut. Tsjernivtsi er det administrative senteret i Tsjernivtsi oblast (provins) - den nordlege, ukrainske delen av den historiske regionen Bukovina. Byen har kring 240 000 innbyggjarar (2001).[3]

I lag med byen Lviv vert Tsjernivtsi rekna som eit kulturelt senter i det vestlege Ukraina. Historisk sett var Tsjernivtsi derfor kalla «Vesle Wien».[1][2] Byen er òg eit stort trafikknutepunkt for veg og jernbane og husar ei internasjonal lufthamn.

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Tsjernivtsi ligg i den historiske regionen Bukovina, som òg strekkjer seg inn i Romania i sør. Byen ligg 248 meter over hvaet og er omgjeve av skogar og sletter. Elva Prut renn gjennom byen.

Klima

Klimadata for Tsjernivtsi
Månad Jan Feb Mar Apr Mai Jun Jul Aug Sep Okt Nov Des År
Varmerekord °C 15.3 21.3 24.6 30.7 33.5 35.6 37.4 37.7 36.3 31.0 23.8 17.9 37,7
Normal maks. temp. °C 0.1 1.7 7.2 14.5 20.4 23.1 25.1 24.6 19.6 13.8 6.1 0.9 13,1
Døgnmiddeltemp. °C -2.9 -1.8 2.7 9.2 14.9 18.0 19.8 19.1 14.3 8.8 2.6 -1.9 8,6
Normal min. temp. °C -5.7 -4.7 -0.9 4.6 9.8 13.3 15.1 14.4 9.9 4.9 -0.2 -4.4 4,7
Kulderekord °C -30.7 -29.0 -20.7 -13.6 -2.0 3.0 7.4 3.4 -4.4 -9.7 -17.5 -28.0 -30,7
Nedbør (mm) 26 30 32 47 75 88 97 75 50 36 32 33 621
Normal mengd nedbørdagar 7 7 11 16 17 18 15 13 13 13 12 9 151
Kjelde: Pogoda.ru.net[4]

Historie[endre | endre wikiteksten]

Måleri av Anastasija Markovitsj i høve 600-årsjubileet til byen.

Frå 1775 var Tsjernivtsi ein del av den austerrikske provinsen Bukovina; føre denne tida hadde byen høyrt til det rumenske fyrstedømmet Moldavia. Dei bukovinske byane Siret og, seinare, Suceava var dei første hovudstadene i fyrstedømmet. Da Austerrike-Ungarn vart oppløyst i 1918 vart området kring Tsjernivtsi innlemma i Romania, og slik vart det verande til 1940, da området vart okkupert av Sovjetunionen. I løpet av andre verdskrigen vart området tilbakeført til Romania, men deretter teke over av Sovjetunionen att og innlemma i Den ukrainiske sovjetrepublikken. Sidan 1991 har Tsjernivtsi vore del av det sjølvstendige Ukraina.

Tsjernivtsi var staden for den aller første jiddische språkkonferansen.

Folkesetnad[endre | endre wikiteksten]

1. januar 1998 var folketalet i byen ca 295 000. Av desse var ca 172 000 ukrainarar, 46 000 russarar, 29 000 rumenarar (av desse ca. 15 000 moldavarar), 7 000 polakkar.

I følgje den offisielle ukrainske folketeljinga frå 2001 var folketalet på det tidspunktet ca 240 600 og antalet nasjonalitetar 65. Av desse var 189 000 (79,8 %) ukrainarar, 26 700 (11,3 %) russarar, 14 400 (6,1 %) rumenarar, 1 400 (0,6 %) polakkar, 1 300 (0,6 %) jødar og 2 900 (1,2 %) høyrde til andre folkegrupper.

I 1930 var befolkninga ifølgje ei rumensk folketeljing 26,8 % jødisk, 23,2% rumensk, 20,8% tysk, 18,6% ukrainsk og 1,5 % russisk. Det jødiske samfunnet i byen talde om lag 50 000 menneske , og ca. helvta av dei overlevde krigen takk vere intervensjon frå ein rumensk advokat og reserveoffiser som heitte Theodor Criveanu.

I Romania blir byen Cernăuţi rekna å ha ei rik historie som eitt av dei viktigaste rumenske kultur- og utdanningssentra.

Romania opna generalkonsulat i Tsjernivtsi i mai 1999.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Fotnotar[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Tsjernivtsi