Vasa

Vasa
Vaasa (fi.)

Våpen	Kart
Fakta
Len:	Västra Finlands län
Landskap:	Österbotten
Flatevidd (landjord):	397 km²
Innbyggjartal:	58597 (2008)
Folketettleik:	310,39 innb./km²
Postnummer:
Retningsnummer:
Ordførar:	Markku Lumio
Språk:	finsk og svensk
Heimesida til kommunen

Vasa, (finsk: Vaasa) er ein bykommune i Finland, og administrasjonssenter i Västra Finlands län. Vasa kommune grensar til kommunane Korsholm og Malax. Vasa er ein tospråkleg kommune med finsk som majoritetsspråk (69,8 %) og svensk som minoritetsspråk (24,8 %). I omlanda til Vasa er det svensk som er majoritetsspråk.

Historie

Vasa vart grunnlagt i år 1606 av kong Karl IX av Sverige, og fekk namn etter den svenske kongeætta. Vasa vart ein viktig handels- og sjøfartsby på 1800-talet. Den gamle byen Vasa låg opphavleg ved kysten (i noverande Mustasaari kommune) men landhevinga har gjort at denne delen av byen ikkje er tilgjengeleg frå sjøen lenger.

I 1852 vart byen herja av ein stor bybrann. Etter dette vart han flytt 7 km lengre vest, ved den nye strandlinja, og skifte namn til Nikolainkaupunki (sv: Nikolaistad). Dette namnet hadde byen fram til 1917, sjølv om folk lokalt brukte namnet Vasa i denne tida. Under den finske borgarkrigen i 1918 var Vasa sete for senatet, sentrum for dei "kvite", og dermed hovudstaden i Finland. Etter dette fekk Vasa rett til å føra fridomskrossen åt Finland i byvåpenet.

Næringsliv og samferdsel

De fleste arbeidsplassane er innanfor tenesteytande næringar, men det finst òg ein del industri, m.a. motor-, tekstil-, plast- og næringsmiddelindustri samt produksjon av elektrisk og elektronisk utstyr. Wärtsiläkoncernen har ein mekanisk verkstad i Vasa.

Vasa er eit viktig knutepunkt for samferdsel i den vestlege delen av Finland. Byen har jernbanestasjon, og lufthamna ligg 9 km sør for sentrum. Vasa har ferjesamband med Sundsvall og Umeå i Sverige.

Kultur

Vasa har eige universitet, Vasa universitet, og fleire høgskular. Mellom anna har Åbo Akademi og Svenska handelshögskolan i Helsingfors kvar si underavdeling i Vasa.

Muséet Söderfjärdens Meteoria inneheld ei utstilling som viser meteorittnedslaget i området for 520 millionar år sidan. Kvarkens natursenter Terranova er eit informasjonssenter den fyrste og einaste staden i Finland som har kome på verdsarvlista til UNESCO: Kvarkens skärgård. Elles har vasa eit historisk museum, kunstsamlinga Österbottens museum, opera, finsk- og svenskspråkleg teater, og moroparken Wasalandia.

Venskapsbyar

• Pärnu, Estland sidan 1956
• Malmö, Sverige sidan 1940
• Umeå, Sverige sidan 1949
• Harstad, Noreg sidan 1949
• Helsingør, Danmark sidan 1949
• Schwerin, Tyskland sidan 1965
• Kiel, Tyskland sidan 1967
• Šumperk, Tsjekkia sidan 1984
• Morogoro, Tanzania sidan 1988

Kjelder og bakgrunnsstoff

• Artikkelen er basert på artikkelen om Vasa frå Wikipedia på bokmål, 26. november 2009.
• Artikkelen er òg delvis basert på Store Norske Leksikon om Vaasa.
• Artikkel om Vasa frå Wikipedia på engelsk, 26. november 2009.
• Uppslagsverket Finland om Vasa
• Nettsidene til Vasa - på svensk.