Kharkiv
- Sjå òg Kharkiv traktorfabrikk og elva Kharkov.
| Kharkiv | |||
| ukrainsk Харків, russisk Харьков, Kharkov | |||
| by | |||
 Fridomsplassen
|
|||
|
|||
| Land |  Ukraina |
||
|---|---|---|---|
| Oblast | Kharkiv oblast | ||
| Kommune | Kharkiv bykommune | ||
| høgd | 152 moh | ||
| koordinatar | |||
| Areal | 310 km² | ||
| Folketal | 1 449 000 (2010) | ||
| - storby | 1 732 400 | ||
| Tettleik | 4 674 / km² | ||
| Grunnlagd | 1655-56[1] | ||
| borgarmeister | Hennadiy Kernes[2] | ||
| Tidssone | EET (UTC+2) | ||
| - Sommartid | EEST (UTC+3) | ||
| Postnummer | 61001—61499 | ||
| Bilnummer | ХА, 21 (old) | ||
  |
|||
| Wikimedia Commons: Kharkiv | |||
| Nettstad: http://www.city.kharkov.ua/en | |||
Kharkiv (ukrainsk Харків, russisk Ха́рьков, Kharkov) er den nest største byen i Ukraina.
Byen vart grunnlagd i 1654 og var eit stort senter for ukrainsk kultur i Det russiske imperiet. Kharkiv vart den første byen i Ukraina som godtok sovjetisk makt i desember 1917 og vart seinare hovudstad i Den ukrainske sovjetiske sosialistrepublikken. Kharkiv var hovudstad i Ukrainske SSR fram til 1934, då hovudstaden vart flytta til Kiev. I dag er han det adminsitrative senteret i Kharkiv oblast og det omliggande Kharkiv rajon, medan byen i seg sjølv har ein spesialstatus i reigonen. Byen ligg nordaust i landet. I 2006 hadde byen kring 1,5 millionar innbyggjarar.[3]
Kharkiv er eit stort senter for kultur, vitskap, utdanning, samferdsle og industri i Ukraina med 60 vitskaplege institutt, 30 høgare utdanningsinstitusjonar, seks museum, sju teater og 80 bibliotek. Kharkiv er den næraste storbyen til kolfelta i Donbas. Industrien er hovudsakleg basert på maskineri. Det er hundrevis av industriføretak i byen. Av desse finn ein verdskjende gigantar som Morozov designbyrå og Malysjov stridsvognfabrikk, som har vore leiande i produksjon av stridsvogner sidan 1930-åra; Khartron (elektronikk for romfart og kjernekraft) og produksjon av Turboatom-turbinar.
Byen har eit tunnelbanesystem (metro) med kring 38,1 km med baner og 29 stasjonar. Eit kjend landemerke i Kharkiv er Fridomsplassen (Maidan Svobody tidlegare kjend som Dzerzjinskyjplassen), som i dag er det sjette største bytorget i Europa og det 12 største i verda.
Kharkiv var vertskapsby for UEFA Euro 2012 og tre kampar vart spelte på Metaliste stadion.
Innhaldsliste |
Historie [endre]
Kharkiv vart grunnlagt kring 1654-1655 som ein festningssterk kosakkoloni på eit territorium kontrollert av Moskva, etter at polakkane slo tilbake mot den ukrainske kosakkoppstanden i 1648. Dei ukrainske kosakkane oppretta i områda rundt Kharkiv ei autonom politisk eining under namnet Slobidska Ukraina. I 1765 vart Kharkiv hovudstad i Ukraina, og voks sterkt med industrialiseringa av Donetsbekkenet. Byen vart i løpet av 1800-talet hovudsete for utviklinga av handel og industri austom Dnepr. Folketalet var i 1856 30 600, i 1879 102 100, i 1920 285 200. Byen var 1920–1934 hovudstad i Ukrainske SSR. 1941 inntok tyskarane Kharkiv, som vart sterkt øydelagt under kampane 1942–43. Byen er seinare gjenoppbygd med breie gater, monumentale offentlege bygningar og meir.
Geografi [endre]
Kharkiv ligg nordaust i Ukraina og har historisk sett høyrt til Sloboda Ukraina, der han vart rekna som hovudbyen. Byen ligg ved samløpet mellom elvane Kharkiv, Lopan og Udy, der dei renn inn i vassdraget til Donets.
Klima [endre]
Kharkiv har eit fuktig kontinentalklima (Köppen si klimaklassifisering Dfb), med kalde og snørike vintrar og varme somrar. Temperaturtilhøva er ikkje for kalde om vinteren og ikkje for varme om sommaren: -4,6 °C i januar og 21.3 °C i juli. Årsmiddelnedbøren er 513 mm per år, med mest nedbør i juni og juli.
| Klimadata for Kharkiv i Ukraina 1981-2010 | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Månad | Jan | Feb | Mar | Apr | Mai | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | År |
| Varmerekord °C | 11.0 | 14.6 | 21.8 | 30.4 | 34.5 | 36.8 | 37.6 | 39.8 | 33.7 | 29.3 | 20.3 | 13.4 | 39,8 |
| Normal maks. temp. °C | -2.2 | -1.6 | 4.3 | 14.0 | 20.8 | 24.3 | 26.4 | 25.7 | 19.4 | 12.0 | 3.6 | -1.1 | 12,1 |
| Døgnmiddeltemp. °C | -4.6 | -4.5 | 0.7 | 9.2 | 15.6 | 19.3 | 21.3 | 20.3 | 14.4 | 7.9 | 0.9 | -3.5 | 8,1 |
| Normal min. temp. °C | -7.0 | -7.3 | -2.4 | 4.6 | 10.3 | 14.2 | 16.2 | 14.9 | 9.8 | 4.3 | -1.5 | -5.9 | 4,2 |
| Kulderekord °C | -35.6 | -29.8 | -32.2 | -11.4 | -1.9 | 2.2 | 5.7 | 2.2 | -2.9 | -9.1 | -20.9 | -30.8 | -35,6 |
| Nedbør (mm) | 36 | 33 | 32 | 34 | 50 | 61 | 60 | 42 | 47 | 44 | 41 | 36 | 516 |
| Normal mengd nedbørdagar | 10 | 8 | 9 | 13 | 14 | 15 | 13 | 10 | 12 | 12 | 13 | 12 | 141 |
| Normale månadlege solskinstimar | 49.6 | 65.0 | 108.5 | 162.0 | 238.7 | 264.0 | 272.8 | 248.0 | 186.0 | 124.0 | 48.0 | 31.0 | 1 797,6 |
| Kjelde nr. 1: Weather and climate – Kharkiv's climate [4] | |||||||||||||
| Kjelde nr. 2: Hong Kong Observatory. (sun only 1961-1990)[5] | |||||||||||||
Kjelder [endre]
- Denne artikkelen bygger på «Kharkiv» frå Wikipedia på engelsk, den 9. september 2012.
- Wikipedia på engelsk oppgav desse kjeldene:
- ↑ Харьков. Great Soviet Encyclopedia.
- ↑ Kharkiv mayor declares over Hr 6 million income for 2011, Kyiv Post (10 April 2012)
- ↑ «Results / General results of the census / Number of cities». 2001 ukrainsk Census. http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/city/. Henta 9. september 2012.
- ↑ Climate Information for Kharkiv, Weather and Climate,pogoda.ru.net, accessed 9. september 2012.
- ↑ Climatological Information for Har'kov i Ukraina, Hong Kong Observatory accessed 9. september 2012.
- Kharkiv. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/Kharkiv
|
|
||
|---|---|---|
| Administrativt senter: Kharkiv | ||
| Balaklija · Barvinkove · Bohodukhiv · Derhatsji · Izium · Krasnohrad · Kupjansk · Ljubotyn · Lozova · Merefa · Pervomajskyj · Pivdenne · Tsjuhujiv · Valky · Vovtsjansk · Zmijiv | Ukraina |
|
