Jordanelva

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Jordanelva
hebraisk: נהר הירדן, Nehar haYarden,

arabisk: نهر الأردن, Nahr al-Urdun

elv
none
Namneopphav: Hebraisk: ירדן (yardén, av ירד yarad, å stige nede)[1]
Land Flag of Israel.svg Israel, Flag of Palestine.svg Det palestinske området Flag of Jordan.svg Jordan
Regionar Vest-Asia, Kysten av Aust-Middelhavet
Distrikt Galilea
Landemerke Galileasjøen, Døypestaden, Daudehavet
Kjelde
 - stad Anti-Libanonfjella ved Hermon, Golanhøgdene
 - høgd 2 814 moh
Munning
 - stad Daudehavet
 - høgd 416 muh
Lengd 251 km
Jordanelva renn langs grensa mellom Jordan og Israel
Jordanelva renn langs grensa mellom Jordan og Israel

Jordanelva, eller berre Jordan, er ei 251 km lang elv i Midtausten. Elva har utspring i Hermonfjella, og renn gjennom den jordanske Riftdalen via Genesaretsjøen i Galilea i Israel. Ho renn sørover til ho munnar ut i Daudehavet, som ingen elver renn ut frå.

Elva utgjer grensa mellom Jordan i aust og Palestina og Vestbreidden i vest. Vestbreidden av Jordanelva vart okkupert av Israel etter seksdagarskrigen i 1967.

Ei rekke kunstnarar har skildra døypinga av Jesus i Jordanelva. Denne fresken av Masolino er frå 1435.

Jordanelva er den viktigaste ferskvasskjelda i området. Det er strid om kva land og folkegrupper som får nytta seg av ferskvatnet i elva. Statane Israel, Libanon, Syria, Jordan og i tillegg dei palestinske sjølvstyresmaktene har alle interesse av å nytta vatnet i vassdraget.

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Sideelvar[endre | endre wikiteksten]

  • Hasbani (arabisk: الحاصباني Hasbani, hebraiske: שניר Snir), som flyt frå Libanonfjella.
  • Baniaselva (arabisk: بانياس Banias, hebraiske: חרמון Hermon), spring ut ved Banias ved foten av Hermon.
  • Dan (hebraisk דן Dan, arabisk: اللدان Leddan), spring ut ved foten av Hermon.
  • Iyon (hebraisk עיון Iyon, arabisk: دردره Dardara eller براغيث Braghith), som flyt frå Libanon.

Elveleie[endre | endre wikiteksten]

Elva fell raskt i løpet av 75 km til den myrlendte Hulasjøen, som ligg like over havnivå. Ut frå innsjøen fell elva mykje meir i løpet av dei 25 km ned til Genesaretsjøen. Siste delen av elva fell slakare, og elva dannar meander før ho munnar ut i Daudehavet, kring 422 meter under havnivå, som ikkje har noko utløp. To store sideelvar kjem inn frå aust i denne sist delen: Yarmouk og Zarqaelva.

Delen nord for Genesaretsjøen (hebraisk כנרת Kinneret, arabisk: Bohayrat Tabaraya) ligg innfor grensene til Israel, og dannar vestgrensa mot Golanhøgdene. Sør for innsjøen dannar ho grensa mellom kongedømet Jordan (i aust) og Israel.

Ei bibelsk elv[endre | endre wikiteksten]

Elva blir omtalt spreidde stader i Bibelen, mellom anna som kjelda til «Guds hage», ei stor, fruktbar slette. Ho er òg omtala som grenseelva mellom «to stammar og den halve stammen» i aust og «ni stammar og halve Manassestammen» som leia av Josva busette seg på Vestbreidden.

Jesus skal ha vorte døypt i elva då han var kring 30 år.

Galleri[endre | endre wikiteksten]

Sjå òg[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. Klein, Ernest, A Comprehensive Etymological Dictionary of the Hebrew Language for Readers of English, The University of Haifa, Carta, Jerusalem, p.264

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Jordanelva