Thorium

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
90 ActiniumThoriumProtactinium
Ce

Th

Thorium i periodesystemet
Generelle eigenskapar
Namn, kjemisk symbol,
atomnummer
Thorium, Th, 90
Kjemisk serie Aktinid
Gruppe, periode, blokk 3, 7, f
Tettleik, hardleik 11724 kg/m3, 3,0 (ikkje SI)
Utsjånad Sølvkvitt
Thorium
Atomeigenskapar
Atommasse 232,0381 u (ikkje SI)
Atomradius (berekna) 180 () pm
Kovalent radius (?) pm
Ioneradius 94 pm (ladning: +4)
van der Waals radius (?) pm
Elektronkonfigurasjon [Rn]6d27s2
Elektron per energinivå 2, 8, 18, 32, 18, 10, 2
Oksidasjonstrinn (oksid) +4 (svak base)
Krystallstruktur Kubisk flatesentrert
Fysiske eigenskapar
Tilstandsform Fast stoff
Smeltepunkt 2028 K (1755°C)
Kokepunkt 5061 K (4788°C)
Molart volum 19,80 cm3/mol
Fordampingsvarme 514,4 kJ/mol
Smeltevarme 16,1 kJ/mol
Damptrykk (?) Pa ved  K
Ljodfart 2490 m/s ved 20 °C
Diverse eigenskapar
Elektronegativitet 1,3 (Paulings skala)
Spesifikk varmekapasitet 120 J/(kg·K)
Elektrisk konduktivitet 6,53 MS/m
Termisk konduktivitet 54 W/(m·K)
Ioniseringspotensial 587 kJ/mol
1110 kJ/mol
1930 kJ/mol
2780 kJ/mol
Mest stabile isotopar
Iso-
top
Naturleg
førekomst
Halverings-
tid
 (ikkje SI)
NM NE MeV
(ikkje SI)
NP
228Th (kunstig) 1,9116 år α 5,520 224Ra
229Th (kunstig) 7 340 år α 5,168 225Ra
230Th (kunstig) 75 380 år α 4,770 226Ra
232Th 100% 14,05 mrd. år α 4,083 228Ra
SI-einingar og STP er brukt unntatt der det er avmerkt

Thorium eller torium er eit radioaktivt grunnstoff med atomnummer 90 og kjemisk symbol Th. Det er eit aktinid. Grunnstoffet er kalla opp etter den norrøne guden Tor.

Særskilde kjenneteikn[endre | endre wikiteksten]

Thoriumoksid (ThO2) har eit av dei høgaste kokepunkta (3300 °C) mellom oksida.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Oksidet vert brukt som katalysator. Stoffet kan brukast i ein type kjernekraftverk for å lage elektrisk kraft. Slike thoriumkraftverk er under utvikling, og ikkje nytta i stor skala.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Mineralet thoritt vart oppdaga i 1828 av den norske presten Morten Thrane Esmark. På dette grunnlaget påviste Jöns Berzelius grunnstoffet thorium i 1829. Det nyoppdaga stoffet vart oppkalla etter den norrøne guden Tor

Sjå også[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]