Rhodium

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
45 RutheniumRhodiumPalladium
Co

Rh

Ir
Rhodium i periodesystemet
Generelle eigenskapar
Namn, kjemisk symbol,
atomnummer
Rhodium, Rh, 45
Kjemisk serie Transisjonsmetall
Gruppe, periode, blokk 9, 5, d
Tettleik, hardleik 12,41 kg/m3, (ikkje SI)
Utsjånad Sølvkvit
Rhodium
Atomeigenskapar
Atommasse 102,90 u (ikkje SI)
Atomradius (berekna) pm
Kovalent radius pm
Ioneradius pm (ladning: )
van der Waals radius pm
Elektronkonfigurasjon [

Kr]4d^{8} 5s^1

Elektron per energinivå 2, 8, 18, 16, 1
Oksidasjonstrinn (oksid) ()
Krystallstruktur
Fysiske eigenskapar
Tilstandsform Fast stoff
Smeltepunkt 2237 K (1964°C)
Kokepunkt 3968 K (3695°C)
Molart volum cm3/mol
Fordampingsvarme kJ/mol
Smeltevarme kJ/mol
Damptrykk Pa ved  K
Ljodfart m/s ved °C
Diverse eigenskapar
Elektronegativitet 2,28 (Paulings skala)
Spesifikk varmekapasitet J/(kg·K)
Elektrisk konduktivitet MS/m
Termisk konduktivitet W/(m·K)
Ioniseringspotensial kJ/mol
Mest stabile isotopar
Iso-
top
Naturleg
førekomst
Halverings-
tid
 (ikkje SI)
NM NE MeV
(ikkje SI)
NP
xA 999% 999 mrd. år n 99999 yB
SI-einingar og STP er brukt unntatt der det er avmerka

Rhodium er eit grunnstoff med kjemisk symbol Rh og atomnummer 45. Det er eit transisjonsmetall.

Særskilde eigenskapar[endre | endre wikiteksten]

Rhodium er motstandsdyktig mot korrosjon og ekstremt reflekterande.

Rhodium vert rekna som eit edelmetall og vert omsett på verdas råvaremarknadar saman med gull, sølv, platina og palladium til prisar litt over fem gonger prisen på gull (feb. 2006). Sør-Afrika produserer om lag 60 % av verdas forsyningar med Russland på andreplass.

Bruk[endre | endre wikiteksten]

Rhodium kan brukast i legeringar, og vert nytta i elektriske kontaktar og turbinmotorar på fly.

Metallet vert brukt i smykker og dekorasjonar. Det blir nytta på kvitt gull og platina for å gi ei skinande kvit overflate.

Rhodium er ein nyttig katalysator i ein del industrielle prosessar.

Stoffet vert brukt ved framstilling av salpetersyre og ved hydrogenering av organiske sambindingar. Saman med platina og palladium vert det nytta i bilkatalysatorar.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Rhodium vart oppdaga av William Hyde Wollaston i 1803.

Kjemi[endre | endre wikiteksten]

Rhodium reagerer ikkje med oksygenet i lufta, sjølv ikkje når det vert varma opp.

Metallet toler syrer godt, men fint oppdelt metall kan løysast i svovelsyre.

Isotopar[endre | endre wikiteksten]

Tryggleik[endre | endre wikiteksten]

Rhodiumsambindingar er giftige.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Rhodium
Spire Denne kjemiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.