Trollstigen

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Trollstigen etter ombygging/rassikring
Stigrøra med kioskar og hytter i 2004. I bakgrunnen fjellformasjonen Trollklørne.

Trollstigen (også kalla Trollstigvegen eller berre Stigen) er ein del av fylkesveg 63 (tidlegare riksveg 63) i Rauma kommune i Romsdalen i Møre og Romsdal. Vegen med elleve hårnålsvingar i ei bratt fjellside utgjer ein stor del av fjellovergangen til Valldal i Norddal kommune. Trollstigen går frå Knutsetra i Isterdalen til Stigrøra (700 moh.), medan sjølve fjellovergangen fortset over Alnesreset (høgaste punkt 850 moh.) over Slettvikane til Øvstestølen i Valldal. Trollstigen inngår i den 106 km lange planlagte nasjonale turistvegen frå Langvatn på Strynefjellet til Sogge bru i Romsdalen.[1] Vegen er vinterstengt mellom Langdal i Valldal og Isterdalen, normalt frå seint i oktober til siste del av mai.[2] Vegen har ei stigning på opp mot 10 %. I høgsesongen passerer på det meste 3000 køyretøy på ein dag, medan gjennomsnittet for juli 2012 var 1860 køyretøy dagleg. I juni, juli og august 2012 passerte til saman 130 000 køyretøy.[3][4][5]

På Stigrøra er det oppført eit nytt turistsenter med kafé og souvenirutsal (opna 2012). Samferdselsminister Magnhild Meltveit Kleppa opna Nasjonal turistvei Geiranger-Trollstigen 16. juni 2012.[6] «Dette er eit monument som blir ståande som historisk inn i framtida», sa Kleppa om det nye besøkssenteret på Stigrøra.[7] I 2012 fekk det nye anlegget på Stigrøra ein pris av Norsk Betongforening og Norske arkitekters landsforbund for betong er brukt på framifrå vis miljømessig, estetisk og teknisk.[8]

Området er verna som del av Trollstigen landskapsvernområde.[9] Vernet omfattar fjellområde i både Rauma og Norddal kommunar. Ved Trollstigen er høgfjellet vest for fylkesveg 63 (kring Finnan, Bispen, Kongen og Dronninga) del av landskapsvernet. I tillegg er høgfjellet aust for fylkesveg 63 (Trolltindane, Stigbotnhorn, Alnesdalen og Langfjelldalen) del av Reinheimen nasjonalpark.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Vegen blei opna av kong Haakon VII den 31. juli 1936[10] etter ein åtte års anleggsperiode, og går i sikksakk frå Isterdalen opp til Stigrøra. Trollstigen er ein av Noregs mest besøkte turistattraksjonar.[11] På grunn av steinras og skader på køyrebanen, vart tredje og fjerde sving (nedanfrå) lagt om i 2005. Samtidig vart det bygd to nye bruer. På Alnesreset stod tidlegare vertshuset Trollstigheimen, etter snøskred vart den rive og eit nytt serveringstilbod på Stigrøra vart etablert i 1979.[12] Trollstigen var del av det tidlegare reiselivsproduktet The Golden Route.

Trollstigen, eller «Stigen» som den vart kalla før 1936, er ein gamal fjellovergang mellom Valldal på indre Sunnmøre og Åndalsnes nedst i Romsdalen. Frå 1533 var det ein stor årleg marknad på garden Devoll, denne Romsdalsmarknaden var ein viktig grunn til at valldalingane ivra for eit samband over «Stega-fjellet».[13] I eldre tider gjekk her ein gangveg som berre såvidt var farande med hest. I åra 1905-1913 vart det bygd ein rideveg (berre kløvsti i det brattaste partiet) over fjellet.[14] Allereie i 1916 var det oppstart på bygginga av den noverande køyrevegen. Store delar av den opphavlege «Kløvstigen» mellom Slettvikane i Valldal og Knutsetra i Isterdalen er godt synleg og farbar. Medan køyrevegen kryssar Stigfossen med bru frå 1935, kryssar Kløvstien Istra nede i dalbotnen.[15]

Overtakingsbrev signert Haakon 7.

Då Stortinget 26. juni 1916 gav første løyvinga til vegen omfatta det arbeid på den 41 km lange strekninga frå Holsbrua i Valldal til Soggebrua i Romsdalen.[16] Raumabanen med endestasjon på Åndalsnes vart bygd samstundes og Statsbanen gav tilskott til bygging av køyrevegen. På Setnesmoen ved Åndalsnes var det ekserserplass slik at militære omsyn også vart vektlagt. Køyrevegen var i 1936 3 til 4 meter brei, men vart seinare utvida til mellom 4 og 6 meter med noko breiare møteplassar. Køyrevegen kryssar Stigfossbrua frå 1935. Våren 2012 vart dei sju trongaste svingane utvida og forbetra slik at lange bussar ikkje set seg fast.[17] Maksimal lengde for bussar er etter denne utvidinga 13,1 meter.[18]

På Slettvikane i Valldal er det sett opp ein stein til «Minne om valldølene Ole M. Alstad og Lars M. Omenås. Dei fyrste som i 1776 gjorde opptaket til vegsamband Valldal - Romsdal». Like ved er ein stein med innskrifta «Kong Håkon bilte denne veg 1936».

Opningstidspunkt[endre | endre wikiteksten]

  • 1988 – 16. mai
  • 1989 – 26. mai
  • 1990 – 12. mai
  • 1991 – 08. mai
  • 1992 – 27. mai
  • 1993 – 28. mai
  • 1994 – 20. mai
  • 1995 – 28. mai
  • 1996 – 24. mai
  • 1997 – 06. juni
  • 1998 – 15. mai
  • 1999 – 14. mai
  • 2000 – 26. mai
  • 2001 – 21. mai
  • 2002 – 23. mai
  • 2003 – 28. mai
  • 2004 – 29. mai
  • 2005 – 01. juni
  • 2006 – 23. mai
  • 2007 – 23. mai
  • 2008 – 27. mai
  • 2009 – 20. mai
  • 2010 – 28. mai
  • 2011 – 13. mai
  • 2012 – 01. juni[19]
  • 2013 - 22. mai[20]

Stenging[endre | endre wikiteksten]

  • 2005 – 15. november (seinaste stenging etter 1992)
  • 2006
  • 2007
  • 2008 – 04. november
  • 2010 – 04. november
  • 2011 – 24. november
  • 2012 - 05. november[21]
  • 2013 - 13. november[22]

Galleri[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. http://www.nasjonaleturistveger.no/no/geiranger-trollstigen
  2. http://www.vegvesen.no/Trafikkinformasjon/Vinterkjoring/Vegen/Vinterstenging
  3. Sunnmørsposten 24.september 2012.
  4. Romsdals Budstikke 24.september 2012, lese på nett 4. oktober 2012.
  5. NRK nyheter på nett http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/more_og_romsdal/1.8255020
  6. Romsdals Budstikke 16. juni 2012 http://www.rbnett.no/nyheter/article474628.ece (vitja 16.juni 2012)
  7. NRK http://www.nrk.no/nyheter/distrikt/more_og_romsdal/1.8204422
  8. Arkitektnytt http://www.arkitektnytt.no/betongtavlen-2012-til-trollstigplataet (lese på nett 25. oktober 2012).
  9. Forskrift om verneplan for Reinheimen, vedlegg 4. Vern av Trollstigen landskapsvernområde http://www.lovdata.no/for/lf/mv/mv-20061124-1305.html
  10. http://www.vegvesen.no/Vegprosjekter/geiranger/OpningTrollstigen/Historia
  11. http://www.dagsavisen.no/innenriks/article267375.ece besøkt 29. desember 2011
  12. http://www.vegvesen.no/Vegprosjekter/geiranger/OpningTrollstigen/Historia
  13. Statens vegvesen, Møre og Romsdal (2001): Vegminner i Møre og Romsdal fylke.
  14. Rekdal, Bjarne (1986): Vegen Valldalen - Romsdalen. Tidsskrift for Sunnmøre Historielag, 1986, s.122-137.
  15. Turbokforlaget (Molde): Kløvstien. http://turbok.no/Norge/ (udatert, lese 21. september 2012)
  16. Statens vegvesen, Møre og Romsdal (2001): Vegminner i Møre og Romsdal fylke.
  17. Åndalsnes Avis 27. april 2012 http://www.andalsnes-avis.no/nyheter/article455225.ece
  18. Nationen 30. april 2012 s.9
  19. http://www.smp.no/nyheter/nordre/article468655.ece
  20. Romsdals Budstikke på nett lese 24.mai 2013.
  21. Adresseavisen, 10. november 2012.
  22. http://www.andalsnes-avis.no/nyheter/article8625471.ece, 14. november 2013.