Fasanfamilien

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Fasanfamilien


Fasanar
Fasanar

Systematikk
Rike: Animalia
Rekkje: Chordata
Klasse: Aves
Orden: Galliformes
Familie: Fasanfamilien
Vitskapleg namn
Phasianidae

Fasanfamilien, vitskapleg namn Phasianidae, er ein biologisk familie av fuglar som samlar fasanar, rapphøner, arten jungelhane, som er rekna som stamfar for tamhøns, vaktlar, frankolinar, påfugl, skogshøns og kalkunar. Familien har om lag 175 artar fordelt på 45 slekter. Fasan er innført til Noreg som jaktfugl, andre artar i Noreg er rapphøne, vaktel og fleire skogshøns.

Utbreiing[endre | endre wikiteksten]

Fasanar og påfuglar, unntatt kongopåfugl, har utbreiing avgrensa til Asia. Rapphøner og vaktlar har ein mykje vidare distribusjon. Innanfor sitt utbreiingsområde i Eurasia, Afrika og Australia okkuperer dei nesten alle tilgjengelege habitat unntatt boreal skog og tundra. Ville kalkunar har leveområde i Nord-Amerika og Mellom-Amerika og skogshøns held til i tempererte og subarktiske område på den nordlege halvkula, inkluder Nord-Amerika. Det største mangfaldet av artar i denne familien finn ein i Søraust-Asia og Afrika.

Fuglar i familien er generelt standfuglar, unntaka er nokre vaktlar som gjer lange fugletrekk. Fleire artar i familien har vore mykje innførte rundt om i verda, særleg fasanar som har vorte innførte til Europa, Australia og Amerika. Bestandar av tamme påfuglar og høns har òg rømt og vorte forvilla.

Skildring[endre | endre wikiteksten]

Fuglar i denne familien er bakkelevande artar. I storleik varierer dei frå 43 gram i tilfellet med asiablåvaktel, til 6 kg for indiapåfugl og 6,5 kg for storfugl. Det er generelt kjønnsdimorfisme i storleik, hannfuglar tenderer til å vere større enn hoene. Dei er generelt kraftige i kroppsbygging, med breie, relativt korte venger og sterke bein. Mange, men ikkje alle har ein spore på beina, ein funksjon delt med perlehøns, men ingen andre i ordenen hønsefuglar. Nebbet er kort og generelt sterk, særleg hos artar som grev for å skaffe mat. Hannar av dei større artane har ofte fargerik fjørdrakt og dessutan fargerike andlet som kan ha kjøttfulle hudlappar.

Åtferd[endre | endre wikiteksten]

Fasanar og rapphøner har eit variert kosthald, med føde henta frå reine vegetariske kjelder som frø, blad, frukt, knollar og røter, til smådyr, som insekt, insektlarver og sjølv små krypdyr. Dei fleste artane i familien er anten spesialistar på føde frå plantemateriale eller dei er predatorar, men ungane til dei fleste artane er insektetande.

I tillegg til variasjonen i kosten er det ein betydeleg variasjon i hekkestrategiar blant Phasianidae. Samanlikna med fuglar generelt er det ei stor mengd artar som praktiserer polygami, men frankolinar i Afrika, nokre rapphøns og lirype kan vere monogame. Reiret blir vanlegvis bygd på bakken, berre fasanar i slekta Tragopan hekkar litt opp i buskar. Reiret kan variere frå konstruksjonar av vegetasjon til små senkingar i bakken. Kullet kan vere på opptil 18 egg , men 7–12 er meir vanleg, med mindre tal hos tropiske artar. Ruginga blir nesten alltid utført av hoa aleine, rugetida er 14–30 dagar avhengig av art.

Tilhøve til menneske[endre | endre wikiteksten]

Fleire artar av fasan og rapphøne er ekstremt viktig for menneske. Jungelhane, Gallus gallus i Søraust-Asia er den ville stamfaren til tamhøns, den viktigaste fuglen i landbruket. Arten fasan, fleire rapphøner, vaktel artar og nokre frankolinar har vorte allment innført og blir forvalta som fuglevilt for jakt. Fleire artar er truga av menneskelege aktivitetar.

Artslista[endre | endre wikiteksten]

Fasanfamilien i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.8 frå august 2013 [1] med norske namn etter Norske navn på verdens fugler. [2]

Slekt Alectoris

Slekt Lerwa

Slekt Tetraophasis

Slekt Tetraogallus

Frankolinar med 40 artar i ei slekt

Slekt Ammoperdix

Slekt Perdix

Slekt Rhizothera

Slekt Margaroperdix

Slekt Melanoperdix

Vaktlar 13 artar i 3 slekter

Slekt Xenoperdix

Slekt Arborophila

Slekt Caloperdix

Slekt Haematortyx

Slekt Rollulus

Slekt Bambusicola

Slekt Galloperdix

Fasanar og påfuglar ca. 50 artar over 16 slekter

Skogshøns med slektene Tetrao, Bonasa, Centrocercus, Falcipennis, Lagopus, Dendragapus, Tympanuchus

Slekt Meleagris





Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Referansar[endre | endre wikiteksten]

  1. Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (august 2013) (CSV), The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.8, Cornell Lab of Ornithology, http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/overview-august-2013/, henta 12. juni 2014 
  2. Syvertsen, P. O., Ree, V., Hansen, O. B., Syvertsen, Ø., Bergan, M., Kvam, H., Viker, M. & Axelsen, T. 2008. Virksomheten til Norsk navnekomité for fugl (NNKF) 1990-2008. Norske navn på verdens fugler. Norsk Ornitologisk Forening sin nettstad (publisert 22.5.2008)

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Fasanfamilien