Borgarkrigstida

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Borgarkrigstida
Birkebeinerne ski01.jpg
Birkebeinane som fraktar Håkon Håkonsson over fjellet er ei kjend soge frå Borgarkrigstida.
Dato 1130 - 1240
Stad Noreg
Krigsårsak Omstridd
Resultat Siger til Birkebeinane og kong Håkon Håkonsson i den siste fasen
Partar
Flagget til Noreg Birkebeinane Flagget til Noreg Baglarane Flagget til Noreg Ribbungane
Kommandantar
Flagget til Noreg Øystein Møyla

Flagget til Noreg Sverre Sigurdsson
Flagget til Noreg Inge Bårdsson
Flagget til Noreg Håkon Håkonsson

Flagget til Noreg Eirik Ivarsson

Flagget til Noreg Nikolas Arnesson
Flagget til Noreg Erling Steinvegg
Flagget til Noreg Filippus Simonsson

Flagget til Noreg Sigurd Ribbung

Flagget til Noreg Gudolf Blakstad

Styrkar
 ?  ?  ?
Tap
 ?  ?  ?

Borgarkrigstida er ei nemning på kampar om makta i Noreg mellom 1130 og 1240.

Borgarkrigstida kan delast inn i tre fasar:

1. Sporadiske stridar mellom nær skylde kongsemne, frå 1130 til om lag 1160. 2. Omfattande kampar mellom ulike kongsemne, om lag 1160 til 1184. 3. Birkebeinane nedkjempa opposisjonen frå kyrkja og ulike opprørsflokkar, 1184—1240.

Blindinga av Magnus Sigurdsson i eit trykk av Eilif Peterssen.

Byrjinga på borgarkrigstida går attende til då Sigurd Jorsalfare døydde i 1130. Makta vart delt mellom tre søner som heldt kvar si hird. Nye kongsemne, som hevda å vera kongssøner, kom og gjorde krav på kongsnamn. Etter kvart utvikla stridane seg til open strid mellom ulike flokker, ma. lendmannspartiet, birkebeinane og baglarane. Kong Sverre utrudde dei fleste av lendmennene og konsoliderte makta si, men møtte ny motstand frå kyrkja og erkebiskopen i Nidaros, Øystein Erlendsson. Son til Sverre, Håkon Sverresson, inngjekk forlik med kyrkja, men døydde etter kort tid. Håkon Håkonsson vart vald til konge i 1217, og tidleg i hans regjeringstid stilna motstanden.

Norske kongar og tronkrevjarar i borgarkrigstida[endre | endre wikiteksten]

«Harald Gille går over gloande jarn.» Illustrasjon av Harald IV si jarnprøve av Gerhard Munthe.

I lista er tronkrevjarane markert med eit ekstra innrykk. Desse vert vanlegvis ikkje rekna med i den norske kongerekkja.

Sverreætta[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Borgarkrigstida