Borgarkrigstida

Borgarkrigstida
Birkebeinane som fraktar Håkon Håkonsson over fjellet er ei kjend soge frå Borgarkrigstida.
Dato 1130 - 1240 Stad Noreg Krigsårsak Omstridd Resultat Siger til Birkebeinane og kong Håkon Håkonsson i den siste fasen
Partar
Birkebeinane	Baglarane	Ribbungane
Kommandantar
Øystein Møyla Sverre Sigurdsson Inge Bårdsson Håkon Håkonsson	Eirik Ivarsson Nikolas Arnesson Erling Steinvegg Filippus Simonsson	Sigurd Ribbung Gudolf Blakstad
Styrkar
?	?	?
Tap
?	?	?

Borgarkrigstida er ei nemning på kampar om makta i Noreg mellom 1130 og 1240.

Borgarkrigstida kan delast inn i tre fasar:

1. Sporadiske stridar mellom nær skylde kongsemne, frå 1130 til om lag 1160. 2. Omfattande kampar mellom ulike kongsemne, om lag 1160 til 1184. 3. Birkebeinane nedkjempa opposisjonen frå kyrkja og ulike opprørsflokkar, 1184—1240.

Blindinga av Magnus Sigurdsson i eit trykk av Eilif Peterssen.

Byrjinga på borgarkrigstida går attende til då Sigurd Jorsalfare døydde i 1130. Makta vart delt mellom tre søner som heldt kvar si hird. Nye kongsemne, som hevda å vera kongssøner, kom og gjorde krav på kongsnamn. Etter kvart utvikla stridane seg til open strid mellom ulike flokker, ma. lendmannspartiet, birkebeinane og baglarane. Kong Sverre utrudde dei fleste av lendmennene og konsoliderte makta si, men møtte ny motstand frå kyrkja og erkebiskopen i Nidaros, Øystein Erlendsson. Son til Sverre, Håkon Sverresson, inngjekk forlik med kyrkja, men døydde etter kort tid. Håkon Håkonsson vart vald til konge i 1217, og tidleg i hans regjeringstid stilna motstanden.

Norske kongar og tronkrevjarar i borgarkrigstida

«Harald Gille går over gloande jarn.» Illustrasjon av Harald IV si jarnprøve av Gerhard Munthe.

I lista er tronkrevjarane markert med eit ekstra innrykk. Desse vert vanlegvis ikkje rekna med i den norske kongerekkja.

• Magnus IV (Sigurdsson) Blinde (1130–1135)
• Harald IV (Magnusson) Gille (1130–1136)
  • Sigurd Magnusson Slembe : 1135–1139
• Sigurd II Munn (1136–1155)
• Inge I (Haraldsson) Krokrygg (1136–1161)
• Øystein II Haraldsson (1142–1157)
• Håkon II (Sigurdsson) Herdebrei (1157–1162)
• Magnus V Erlingsson (1161–1184)
  • Sigurd Sigurdsson Markusfostre : 1162–1163
  • Øystein Øysteinsson Møyla : 1174–1177
  • Jon Ingeson Kuvlung : 1185–1188
  • Sigurd Magnusson : 1193–1194
  • Inge Magnusson : 1196–1202
  • Erling Magnusson Steinvegg : 1204–1207
  • Filippus Simonsson : 1207–1217

Sverreætta

• Sverre Sigurdsson (1177–1202)
• Håkon III Sverresson (1202–1204)
• Guttorm Sigurdsson (1204)
• Inge II Bårdsson (1204–1217)
• Håkon IV Håkonsson (1217–1263)
  • Skule Bårdsson : 1239–1240

Bakgrunnsstoff

Commons har multimedia som gjeld: Borgarkrigstida