Planeten Merkur

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
[endre]
Planeten Merkur Astronomisk symbol for Merkur
Merkur
Bilete teke av MESSENGER-sonden. Fargane er kunstige.
Baneparametrar (Epoch J2000)
Store halvakse 57 909 176 km
0,38709893 AE
Banens omkrins 360 000 000 km
(2,406 AE)
Eksentrisitet 0,20563069
Perihel 46 001 272 km
0,30749951 AE
Aphel 69 817 079 km
0,46669835 AE
Omløpsperiode 87,96935 d
(0,2408470 år)
Synodisk periode 115,8776 d
Gjennomsnittleg banefart 47,36 km/s
Maks. banefart 58,98 km/s
Min. banefart 38,86 km/s
Banehelling 7,00487°
(3,38° til solas ekvator)
Lengda til
oppstigande knute
48,33167°
Perihelargument 29,12478°
Talet på satellittar 0
Fysiske eigenskapar
Diameter ved ekvator 4 879,4 km
(0,383 · jordas)
Overflateareal 7,5·107 km²
(0,147 · jordas)
Volum 6,1·1010 km³
(0,056 · jordas)
Masse 3,302·1023 kg
(0,055 · jordas)
Snitt tettleik 5,427 g/cm³
Ekvatorial tyngdekraft 3,701 m/s2
(0,377 G)
Unnsleppingsfart 4,435 km/s
Rotasjonsperiode 58,6462 d (58 d 15,5088 t)
Rotasjonsfart 10,892 km/t (ved ekvator)
Aksehelling ~0,01°
Rektasensjonen
til nordpolen
281,01° (18 t 44 min 2 s) [1]
Deklinasjon 61,45°
Albedo 0,10-0,12
Overflatetemperatur:
min snitt maks
90 K 440 K 700 K
Atmosfærisk samansetting
Atmosfærisk trykk spor
Kalium 31,7%
Natrium 24,9%
Atomisk oksygen 9,5%
Argon 7,0%
Helium 5,9%
Molekylært oksygen 5,6%
Nitrogen 5,2%
Karbondioksid 3,6%
Vatn 3,4%
Hydrogen 3,2%
Merkur og Jorda
Mercury Earth Comparison.png
Storleiken til Merkur (til venstre) og Jorda i samanlikning.

Merkur er den inste og minste planeten i solsystemet. Han har ein diameter på  4 880  km, og banen ligg om lag 58 millionar km frå sola.

Merkur har ein gjennomsnittleg overflatetemperatur på 452K (+179 °C). Den maksimale dagtemperaturen er rundt +430 °C og nattestid når temperaturen ned mot −170 °C. Ingen annan planet i solsystemet kan visa til større temperatursvingingar.

Grunna storleiken og den kjemiske samansettinga vert Merkur rekna til steinplanetane. Av di han står så nær sola er det ikkje lett å observere Merkur frå Jorda; vinkelavstanden er ikkje større enn om lag 20° på begge sider av sola. Den første romsonden som utforska Merkur var Mariner 10 (1974-75). Seinare har MESSENGER-sonden passert Merkur to gonger i 2008 og har kartlagd overflata i større detalj. MESSENGER passerte Merkur i 2009 før han gjekk inn i bane i 2011.

Namnet «Merkur» kjem frå den romerske guden Mercurius og det astronomiske symbolet til planeten er , det same som for kvikksølv. Merkur har ingen månar.

Atmosfære[endre | endre wikiteksten]

Atmosfæren til Merkur er samansett av oksygen, kalium og natrium og er ekstremt tynn, tynnare enn laboratorieteknisk «vakuum» på jorda. For alle praktiske føremål kan ein difor sjå på Merkur som utan atmosfære. Gjennomsnittleg oppheld dei atmosfæriske atoma seg berre tre timar i Merkur sitt gravitasjonsfelt før dei forsvinn ut i rommet.

Overflate[endre | endre wikiteksten]

Merkur har ei overflate veldig lik månen, med mange krater etter meteorittnedslag. Det mest særprega krateret er Caloris-bassenget med ein diameter på ca. 1350 km. I tillegg er overflata dekt av mange lange klippeliknande formasjonar. Desse er antagelegvis forma ved at overflata har krympa.

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Planeten Merkur


Solsystemet
Sola Merkur Venus Månen Jorda Phobos og Deimos Mars Ceres Asteroidebeltet Jupiter Månane til Jupiter Saturn Månane til Saturn Uranus Månane til Uranus Månane til Neptun Neptun Månane til Pluto Pluto Kuiperbeltet Dysnomia Eris Den spreidde skiva OortskyaSolar System XXVII.png
Sola · Merkur · Venus · Jorda · Mars · Ceres · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · Pluto · Eris
planetar · dvergplanetar · månar: Månen · marsmånar · jupitermånar · saturnmånar · uranusmånar · neptunmånar · plutomånar · erismånen
smålekamar:   meteoroidar · asteroidar/asteroidemånar (asteroidebeltet) · kentaurar · TNO-ar (kuiperbeltet/den spreidde skiva) · kometar (Oortskya)
Sjå òg himmellekamar, liste over lekamar i solsystemet, sorterte etter radius eller masse, og temasida om solsystemet