Erismånen Dysnomia

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

Slik førestiller ein kunstnar seg Eris og Dysnomia (oppfor midten).

Dysnomia (òg (136199) Eris I Dysnomia) er den einaste kjente månen til dvergplaneten Eris. Den vart oppdaga i 2005 av Mike Brown og laget for adaptiv optikk ved W. M. Keck-observatoriet og fekk mellombelsnamnet S/2005 (2003 UB₃₁₃) 1 før den offiselt vart namnsett Dysnomia (lovlausheit) etter Dysnomia frå gresk mytologi, dottera til gudinna Eris.

[endre] Oppdaginga

I 2005 vart det utført observarsjonar frå Keck-teleskopet på Hawaii av dei tre lysaste Kuiperbelte-objekta (Pluto, 2005 FY₉ 2003 EL₆₁ og Eris) med det nye laserguide-stjerne-systemet og det adaptiske optikk-systemet. Observasjonar utført 10. september avslørte ein måne i bane rundt Eris.

[endre] Eigenskapar

Satellitten er omrent 60 gongar svakare enn Eris i lysstyrke, og diameteren er estimert til å vera mindre enn 150 km. Kombinerte observasjonar av Keck Og Hubble vart brukte til å finna ein øvre masse til månen samt baneparametre. Omløpstida er estimert til 15,774±0,002 døgn. Observasjonane indikerer at banen til Dysnomia har ein avstand på 37,370±150 km ifrå Eris. Med desse tala vil massen til heile Eris-systemet vera ca. 1,27 gongar massen til Pluto.

[endre] Danninga

Astronomane kjenner no til at tre av dei fire lysaste Kuperbelte-objekta har satellittar, medan berre 10% av dei mørkare objekta har. Dette kan bety at kollisjonar mellom store KBOar var vanlege i det tidlegare solsystemet. Kollisjonar mellom objekt 1000 km i diameter eller større resultererer i at store mengder materiale vert kasta av objekta, og denne massen vil etter kvart samla seg og danna ein ny måne; mykje likt korleis månen til jorda vart danna.

Solsystemet
Sola · Merkur · Venus · Jorda · Mars · Ceres · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · Pluto · Eris
planetar · dvergplanetar · månar: Månen · marsmånar · jupitermånar · saturnmånar · uranusmånar · neptunmånar · plutomånar · erismånen
smålekamar:   meteoroidar · asteroidar/asteroidemånar (asteroidebeltet) · kentaurar · TNOar (kuiperbeltet/den spreidde skiva) · kometar (Oorts sky)
Sjå òg himmellekamar, liste over lekamar i solsystemet, sorterte etter radius eller masse, samt solsystemportalen