Space Oddity

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Space Oddity
Studioalbum av David Bowie
Utgjeve 4. november 1969
Innspelt Trident Studios i London juni-september 1969
Sjanger Folkrock, progressiv rock
Lengd 45:13
Selskap Philips (Europa)
Mercury (USA)
Rykodisc Ny utgåve 30. januar 1990
Produsent Tony Visconti
Gus Dudgeon på «Space Oddity».
Kritikk
David Bowie-kronologi
David Bowie
(1967)
Space Oddity The Man Who Sold the World
(1970)

Space Oddity er eit musikkalbum av den britiske musikaren David Bowie frå 1969. Det vart opphavleg gjeve ut i Storbritannia av Philips som David Bowie og av Mercury i USA som Man of Words/Man of Music. Sidan 2009 har berre namnet David Bowie vorte nytta, som òg er namnet på debutalbumet hans.

Plata er ei blanding av folkrock, balladar og progrock, og NME-redaktørane Roy Carr og Charles Shaar Murray har sagt om det at «noko av det høyrde til 1967, noko av det til 1972, men i 1969 verka det upassande. I hovudsak kan ein sjå på albumet i dag som alt Bowie hadde vore og lite av det som skulle kome, alt er rota i saman, der han kjempar om å få kontroll...»[1]

Albumet vert i hovudsak rekna for det første skikkelege Bowie-albumet[2], og det første som plateselskapa tykte det var verdt å gje ut att på nytt. Fleire kjende musikarar spelte på albumet, inkludert Herbie Flowers, Tim Renwick, Terry Cox og Rick Wakeman, i tillegg til cellisten Paul Buckmaster, multiinstrumentalist og plateprodusent Tony Visconti og Moody Blues-bassist John Lodge. Før resten av albumet vart spelt inn, var allereie songen «Space Oddity» gjeven ut på singel.[3] Tony Visconti såg på singelen som ei «barneplate», og lèt Gus Dudgeon ta seg av produseringa.[4] Visconti produserte derfor resten av songane på albumet, bortsett frå det som seinare vart tittelsporet på plata.

Komposisjon[endre | endre wikiteksten]

Tittelsporet vert rekna som ein av Bowie sin mest kjende songar[5], og er hovudsakleg akustisk med skumle tonar laga på ein Stylophone, eit slags lommeorgel. Tittelen og emnet i songen var inspirert av Stanley Kubrick-filmen 2001: A Space Odyssey og introduserte karakteren Major Tom. Enkelte har sett på songen som ein metafor for heroinbruk, der nedtellinga i introen samsvarar heroinet som går gjennom nåla.[6] Hitten «Ashes to Ashes» frå 1980 erklærte at «We know Major Tom's a junkie» («me veit at Major Tom er narkoman»).

«Unwashed and Somewhat Slightly Dazed» verka sterkt påverka av Bob Dylan[7] med munnspel, skarp gitarlyd og snerrande vokal. «Letter to Hermione» var ein farvelballade til den tidlegare kjærasten til Bowie, Hermione Farthingale, som òg er tema i «An Occasional Dream»[1], ei neddempa vise, som kunne vore på debutalbumet David Bowie. Farthingale forlet Bowie til fordel for ein amerikansk dansar ho møtte i Bergen. «God Knows I'm Good» er ein observasjon av ein butikktjuv som angrar seg. Denne er òg spelt inn i same stil som tidlegare i 60-åra.[1]

«Cygnet Committee» har vorte kalla det første meisterverket til Bowie[8] og er songen som kanskje mest peikar framover mot dei framtidige platene til Bowie. Hovudkarakteren i songen er ein som «bryt ned barrierar for sine unge tilhengjarar, men finn ut at han berre gav dei ein mogelegheit til å avvise og øydeleggje han».[9] Bowie sjølv skildra songen som noko ein hippie kunne ha laga, som var klar til å følgje kva for karismatisk leiar som helst. [8] Ein annan song som peika framover mot tema Bowie kom attende til 1970-åra, i dette tilfellet personlegdomsbrot, var «Janine», som inneheld tekstlinja «But if you took an axe to me, you’d kill another man not me at all».[2]

«Wild Eyed Boy from Freecloud» var inspirert av buddhisme med eit 50 mann stort orkester, i staden for den originale gitar- og celloversjonen som var b-sida til «Space Oddity»-singelen. Dette var òg første gong Mick Ronson spelte gitar på ei Bowie-plate, sjølv om han ikkje er kredittert for dette på omslaget. [10]

«Memory of a Free Festival» var Bowie sine minner om ein kunstfestival han organiserte i august 1969. Den lange slutten på songen («The Sun Machine is coming down / And we're gonna have a party») vart samanlikna med The Beatles sin «Hey Jude».[11] Songen er òg tolka som ein hånleg kommentar til motkulturen han tilsynelatande lovprisa.[12] I 1970 delte Bowie songen i to og gav dei ut som a- og b-side til ein meir rocka versjon av songen, spelt inn av bandet han hadde med seg på The Man Who Sold the World som kom seinare på året: Mick Ronson, Tony Visconti og Mick Woodmansey - ei tidleg utgåve av bandet Ziggy Stardust and the Spiders from Mars.

Sjølv om tittelsporet hadde gått heilt til femteplass i Storbritannia tidlegare på året, vart det lite på plata som elles minna om denne songen, og albumet selde dårleg, trass i forholdsvis god kritikk.[11] Etter at Bowie slo igjennom med The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars i 1972, klatra derimot albumet til 17. plass i Storbritannia, og 16. plass i USA.

Innhald[endre | endre wikiteksten]

Alle songar er skrivne av David Bowie

Side ein
# Tittel Lengd
1. «Space Oddity»   5:15
2. «Unwashed and Somewhat Slightly Dazed»   6:55
3. «(Don't Sit Down)» (Stundom ein del av «Unwashed And Somewhat Slightly Dazed».) 0:39
4. «Letter to Hermione»   2:28
5. «Cygnet Committee»   9:33
Side to
# Tittel Lengd
6. «Janine»   3:18
7. «An Occasional Dream»   2:51
8. «Wild Eyed Boy from Freecloud»   4:45
9. «God Knows I'm Good»   3:13
10. «Memory of a Free Festival»   7:05
Bonusspor på 1990-utgåva
# Tittel Lengd
11. «Conversation Piece» (B-side til singelen «The Prettiest Star») 3:05
12. «Memory of a Free Festival Part 1» (Singel A-side frå 1970) 3:59
13. «Memory of a Free Festival Part 2» (B-side til singelen frå 1970) 3:31

«Don't Sit Down» vart tatt bort frå utgåva av Space Oddity som kom i 1972

Andre utgåver[endre | endre wikiteksten]

I 1990 vart Space Oddity gjeve ut på CD med bonusspor, i tillegg til «Don't Sit Down», som på originalen.

Albumet vart igjen gjeve ut i 1999 av EMI, utan bonusspor men med nymastra digital lyd. «Don't Sit Down» vart derimot verande på albumet.

I 2009 vart albumet gjeven ut på ny med ein ekstra bonussdisk.

Innhald på 2009-utgåva[endre | endre wikiteksten]

Alle songar av David Bowie med mindre anna er sagt

# Tittel Låtskrivar(ar) Lengd
1. «Space Oddity» (Demo version)   5:10
2. «An Occasional Dream» (Demo version)   2:49
3. «Wild Eyed Boy from Freecloud» (B-sida til «Space Oddity», 1969)   4:56
4. «Brian Matthew interviews David/Let Me Sleep Beside You» (BBC Radio session D.L.T. (Dave Lee Travis Show), 1969)   4:45
5. «Unwashed and Somewhat Slightly Dazed» (BBC Radio session D.L.T. Show, 1969)   3:54
6. «Janine» (BBC Radio session D.L.T. Show, 1969)   3:02
7. «London Bye Ta-Ta» (Stereo version)   3:12
8. «The Prettiest Star» (Stereo version)   3:12
9. «Conversation Piece» (Stereo version)   3:06
10. «Memory of a Free Festival (Part 1)» (Singel A-side)   4:01
11. «Memory of a Free Festival (Part 2)» (Singel B-side)   3:30
12. «Wild Eyed Boy from Freecloud» (Alternate album mix)   4:45
13. «Memory of a Free Festival» (Alternate album mix)   9:22
14. «London Bye Ta-Ta» (Alternate stereo mix)   2:34
15. «Ragazzo Solo, Ragazza Sola» (Bowie (musikk), Ivan Mogul (tekst) - Full-length stereo version)   5:14

Medverkande[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

  1. 1,0 1,1 1,2 Roy Carr & Charles Shaar Murray (1981). Bowie: An Illustrated Record: s.28–29
  2. 2,0 2,1 David Buckley (1999). Strange Fascination – David Bowie: The Definitive Story: s.36–79
  3. Nicholas Pegg (2000). The Complete David Bowie: s.257
  4. David Buckley (1999). Ibid: s.36
  5. Nicholas Pegg (2000). Ibid: s.197
  6. Nicholas Pegg (2000). Ibid: s.198
  7. Nicholas Pegg (2000). Ibid: s.227
  8. 8,0 8,1 Nicholas Pegg (2000). Ibid: s.57
  9. Roy Carr & Charles Shaar Murray (1981). Ibid: s.29
  10. David Buckley (1999). Ibid: s.79
  11. 11,0 11,1 Christopher Sandford (1996, 1997). Loving the Alien: s.60
  12. Nicholas Pegg (2000). Ibid: s.141-2