Sunnmøre

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Kart over Møre og Romsdal fylke, med Sunnmøre markert i raudt.

Sunnmøre er eit distrikt som utgjer den sørlege delen av Møre og Romsdal fylke. Distriktet ligg mellom Nordfjord i sør, Romsdal i nord og Ottadalen i søraust. Sunnmøre utgjorde tidlegare eit eige fogderi, Sunnmærafylki frå mellomalderen. I dag utgjer det to domssokn, Søre Sunnmøre og Sunnmøre, og tre prosti, Søre, Austre og Nordre Sunnmøre. På Sunnmøre ligg kommunane Ålesund, Vanylven, Sande, Herøy, Ulstein, Hareid, Volda, Ørsta, Ørskog, Norddal, Stranda, Stordal, Sykkylven, Skodje, Sula, Giske og Haram; til saman 5 232 km2 med 141 604 innbyggjarar (1/10-2014).

Landskapet på Sunnmøre er sterkt oppskore med fleire store og små øyar langs kysten. Dei største øyane er Hareidlandet og Gurskøya. Det er også fleire lange og tronge fjordar i området; særleg kjend er Geirangerfjorden som er 15 kilometer lang. I indre strøk, mellom fjordane og dalane innanfor, ligg høge, sterkt kuperte fjellområde. Den høgste fjelltoppen på Sunnmøre er Pyttegga på 1999 m.o.h.

Den største byen på Sunnmøre er Ålesund. I tillegg har området to andre byar: Ulsteinvik og Fosnavåg. Viktige større tettstader er Ørsta, Volda, Sykkylven, Hareid, Nordstrand (Valderøy), Stranda og Brattvåg.

Sunnmørsdialekten høyrer saman med nordfjordmål og sunnfjordmål til dei nordlege e-måla under dei vestlandske målføra — ei gruppe der romsdalsdialekten ofte også er rekna med. Folk frå Sunnmøre blir kalla for sunnmøringar.

Namn[endre | endre wikiteksten]

Namnet Sunnmøre' kjem av sunn- (av sud- norrønt suðr), det vil seie området sørom Møre.[treng kjelde] Møre viser då til havstykket Hustadvika utanfor Fræna.[treng kjelde] «Møre» kjem av av norrønt marr, 'hav, sjø'; bratt botnskråning utanfor strandområde i sjø eller vatn.[treng kjelde]

Administrative inndelingar[endre | endre wikiteksten]

Regionråd:

  • Sunnmøre regionråd: Alle kommunene på Sunnmøre. I tillegg kjem Sandøy og Vestnes i Romsdal.

Prosti i den norske kyrkja, alle under Møre bispedømme:

Kommunar på Sunnmøre[endre | endre wikiteksten]

Nr. Namn Adm.senter Folkemengd Flatevidd km² Målform
1504 Ålesund kommune Ålesund Ålesund 000000000046316.000000000046 316 98 Nøytral
1511 Vanylven kommune Vanylven Fiskåbygd 000000000003258.00000000003 258 385 Nynorsk
1514 Sande kommune Sande Larsnes 000000000002635.00000000002 635 93 Nynorsk
1515 Herøy kommune Herøy Fosnavåg 000000000008934.00000000008 934 120 Nynorsk
1516 Ulstein kommune Ulstein Ulsteinvik 000000000008292.00000000008 292 97 Nynorsk
1517 Hareid kommune Hareid Hareid 000000000005065.00000000005 065 82 Nynorsk
1519 Volda kommune Volda Volda 000000000008977.00000000008 977 547 Nynorsk
1520 Ørsta kommune Ørsta Ørsta 000000000010589.000000000010 589 805 Nynorsk
1523 Ørskog kommune Ørskog Sjøholt 000000000002294.00000000002 294 132 Nynorsk
1524 Norddal kommune Norddal Valldal 000000000001676.00000000001 676 944 Nynorsk
1525 Stranda kommune Stranda Stranda 000000000004605.00000000004 605 866 Nynorsk
1526 Stordal kommune Stordal Stordal 000000000001043.00000000001 043 247 Nynorsk
1528 Sykkylven kommune Sykkylven Sykkylven 000000000007707.00000000007 707 338 Nynorsk
1529 Skodje kommune Skodje Skodje 000000000004465.00000000004 465 120 Nynorsk
1531 Sula kommune Sula Langevåg 000000000008855.00000000008 855 59 Nynorsk
1532 Giske kommune Giske Valderøya 000000000007924.00000000007 924 40 Nynorsk
1534 Haram kommune Haram Brattvåg 000000000009120.00000000009 120 261 Nynorsk

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Litteratur[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]