134340 Pluto

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
[endre]
Dvergplaneten Pluto
Pluto med månane sine (foto:Romteleskopet Hubble)
Oppdaging
Oppdaga av Clyde W. Tombaugh
Oppdaga dato 18. februar 1930
Baneparametrar (Epoch J2000)
Store halvakse 5 906 376 272 km
39,48168677 AE
Banens omkrins 36,530 milliardar km
244,186 AE
Eksentrisitet 0,24880766
Perihel 4 436 824 613 km
29,65834067 AE
Aphel 7 375 927 931 km
49,30503287 AE
Omløpsperiode 90 613,3058 d (248,09 år)
Synodisk periode 366,74 d
Gjennomsnittleg banefart 4,666 km/s
Maks. banefart 6,112 km/s
Min. banefart 3,676 km/s
Banehelling 17,14175°
(11,88° til solekvator)
Lengda til
oppstigande knute
110,30347°
Perihelargument 113,76329°
Talet på satellittar 3
Fysiske eigenskapar
Diameter 2 390 km
(0,180 · jorda)
Overflateareal 1,795·107 km2
(0,033 · jorda)
Volum 7,15·109 km3
(0,0066 · jorda)
Masse 1,25·1022 kg
(0,0021 · jorda)
Snittettleik 1,750 g/cm3
Ekvatorial tyngdekraft 0,58 m/s2
(0,059 G)
Unnsleppingsfart 1,2 km/s
Rotasjonsperiode 6,387 d (6 d 9 t 17,6 min)
Rotasjonsfart 47,18 km/t (ved ekvator)
Aksehelling 119,61°
Rektasensjonen
til nordpolen
313,02° (20 t 52 min 5 s)
Deklinasjon 9,09°
Albedo 0,30
Overflatetemp.
min snitt maks
33 K 44 K 55 K
Atmosfærisk samansetting
Atmosfærisk trykk 0,15–0,30 pascal
Nitrogen
Metan

134340 Pluto (symbol ♇) er ein dvergplanet i solsystemet, fram til 2006 kalla ein planet. I juni 2008 blei Pluto òg klassifisert som ein plutoide, ein kategori av dvergplanetar med større store halvakse enn Neptun. [1]

Pluto med månane sine (foto:Romteleskopet Hubble)

Pluto har tre månar, Charon, Nix og Hydra. Pluto vender alltid same sida mot Charon, og Charon vender alltid same sida mot Pluto. Biletet i faktaboksen syner den sida av Pluto som vender mot månen.

Det er ein spesiell relasjon mellom Pluto og Neptun sine banar: På den tida Pluto gjer to rundar rundt Sola, gjer Neptun nøyaktig tre.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Pluto vart oppdaga av den amerikanske astronomen Clyde W. Tombaugh den 18. februar 1930. Han kalla planeten opp etter den romerske guden Pluto med same namn, fordi dei to første bokstavane hans er initialane til Percival Lowell, som hadde forutsagt at ein niande planet ville bli funnen.

I starten trudde ein at Pluto var fleire gonger større enn jorda. Nærare observasjonar har synt at Pluto er mindre enn jord-månen. Den 24. august 2006 vedtok International Astronomical Union ein ny definisjon på planetar. Etter denne datoen er Pluto saman med 1 Ceres og 2003 UB313 er klassifisert som dvergplanetar

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Solsystemet
Sola Merkur Venus Månen Jorda Phobos og Deimos Mars Ceres Asteroidebeltet Jupiter Månane til Jupiter Saturn Månane til Saturn Uranus Månane til Uranus Månane til Neptun Neptun Månane til Pluto Pluto Kuiperbeltet Dysnomia Eris Den spreidde skiva OortskyaSolar System XXVII.png
Sola · Merkur · Venus · Jorda · Mars · Ceres · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · Pluto · Eris
planetar · dvergplanetar · månar: Månen · marsmånar · jupitermånar · saturnmånar · uranusmånar · neptunmånar · plutomånar · erismånen
smålekamar:   meteoroidar · asteroidar/asteroidemånar (asteroidebeltet) · kentaurar · TNO-ar (kuiperbeltet/den spreidde skiva) · kometar (Oortskya)
Sjå òg himmellekamar, liste over lekamar i solsystemet, sorterte etter radius eller masse, og temasida om solsystemet
Spire Denne astronomiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia gjennom å utvide han.