Kantonen Glarus

Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket
Gå til: navigering, søk
Glarus
Tysk: Glarus
Fransk: Glaris
Italiensk: Glarona
Retroromansk: Glaruna
Wappen Glarus matt.svg
Våpenet til Glarus
Karte Lage Kanton Glarus 2013.2.png
Kart som viser kor i Sveits Glarus ligg.

Hovudstad Glarus
Folketal 38 608 (2011)
Areal 685,3 km²
Folketettleik 56/km²
Forkorting GL
Kanton sidan 1352
Høgaste topp Tödi (3614 moh)

Glarus, (fransk: Glaris, italiensk: Glarona, retoromansk: Glaruna, latin; Glaris) er ein kanton i det austlege Sveits. Kantonen dekker eit areal på 685,4 km2 og hadde 38 479 innbyggarar i 2009. Glarus grensar til kantonane St. Gallen, Graubünden, Uri og Schwyz. Kantonen har namn etter hovudstaden, Glarus.

Geografi[endre | endre wikiteksten]

Typisk Glaruslandskap, med gammal fabrikk og fjellet Tödi kneisande i bakgrunnen
Kommunekart over Glarus
Glarner Landsgemeinde i 2009, medan det vert røysta over eit forslag. Delegatane på møteplassen, tilskodarar i forgrunnen

Glarus er dominert av ein djup dal langs elva Linth, og den mindre dalen Sernftal i aust. Størstedelen av areal er rikt på fjell. Høgste toppane i Glarus-Alpane er Tödi på 3 614 meter over havet. Hausstock, 3 158 moh, og Glärnisch på 2 915 moh, er andre høge fjelltoppar. Lågastliggande punktet er 414 moh. Ein del av ei stor forkasting, som i 2008 av UNESCO vart innlemma som ein del av den geologiske verdsarven under namnet 'Glarner Hauptüberschiebung', ligg i Glarus. Innsjøen Walensjøen ligg for nordenden av kantonen.

Demografi og språk[endre | endre wikiteksten]

I kring 20% av innbyggarane er utanlandske statsborgarar. 83,6% av innbyggarane talar tysk, av dialektvarianten høgalemannisk. 6,8% av innbyggarane har italiensk morsmål.

Religion[endre | endre wikiteksten]

44,0 % protestantisk 37,3 % romersk-katolsk 2,3 % ortodoks 6,5 % islam 3,5 % andre konfesjonar/ukjent 6,5 % konfesjonslause

Kommunar[endre | endre wikiteksten]

Glarus består sidan 2011 av tre kommunar; Glarus, Glarus Nord og Glarus Süd. Fram til 2010 var kantonen delt opp i 25 kommunar.

Glarus var eit av de «åtte gamle stadene», dvs. ein av de åtte kantonane som slutta seg til det opphavlege sveitsiske eidsforbundet innan 1353.

Historie[endre | endre wikiteksten]

Religion har spela ei avgjerande rolle Glarus si soge. På 500-talet vart innbyggarane i Linthdalen, dagens Glarus, kristna av den irske munken Sankt Fridolin. St. Fridolin grunnla klosteret i Säckingen, tett vest for Basel. Klosteret eigde området kring Glarus fram til 1288, då habsburgarane erobra området bit for bit. Dette førde til at Glarus i 1352 gjekk inn i det sveitsiske eidsforbundet.

Mellom 1506 og 1516 var reformatoren Huldrych Zwingli prest i Glarus. Læra hans døydde ut då alle tilhengarane hans i området vart drepne i 1564. Striden mellom protestantar og katolikkar i området heldt likevel fram. For å skape fred i området, vart det i 1623 avtala at begge sider i striden skulle ha kvar si folkeforsamling (Landsgemeinde). År 1683 vart det vedteke at kvar trusretning skulle ha sine eigne domstolar.

Etter Frankrike sigra ved Wollerau i år 1798, vart Glarus ein del av kantonen Linth. Allereie fem år seinare vann Glarus tilbake sjølvstendet. I 1836 vart grunnlova for kantonen endra. Ein vedtok då at kantonen skulle ha ei felles folkeforsamling.

Kjelder[endre | endre wikiteksten]

Bakgrunnsstoff[endre | endre wikiteksten]

Commons-logo.svg Commons har multimedia som gjeld: Kantonen Glarus
Wikisource

Originaltekst av Kantonen Glarus ved Wikisource.


Kantonane i Sveits Det sveitsiske flagget
Aargau | Appenzell Ausserrhoden | Appenzell Innerrhoden | Basel-Stadt | Basel-Landschaft | Bern | Fribourg | Genève | Glarus | Graubünden | Jura | Luzern | Neuchâtel | Nidwalden | Obwalden | Schaffhausen | Schwyz | Solothurn | St. Gallen | Thurgau | Ticino | Uri | Valais | Vaud | Zug | Zürich